Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.

Сарапшы мамандар

Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы Республикалық терминология комиссиясының III отырысында қаралатын терминдер

ӘСКЕРИ САЛА ТЕРМИНДЕРІ
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.наводчикдәлдеуші
наводчик
дәлдеуші
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Дәлдеуші – нысананы атыс қаруымен ашық, диоптриялық немесе оптикалық көздеуіш арқылы тікелей нысанаға атушы. 2. Әзербайжан:gunner 3. Қырғыз: наводчик 4. Өзбек: gunner 5. Түрік: topçu 6. Ағылшын: gunner 7. Испан: apuntador 8. Неміс: Richtschütze 9. Француз: artilleur 10. Бекітілген нұсқасы: наводка – кезеу (2016 жылғы 28 маусым) 11. Заңнамадағы қолданысы: кезеу – наводка; наводчик – дәлдеуші 12. Заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «наводчик» сөзі қазақ тіліне «дәлдеуші» сөзімен аударылуы қажет деп есептейміз.
Рейтинг
+5
2.наганалтыатар
наган
алтыатар
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Алтыатар – оқ ұяларына бірден алты оқ салынып оқталатын тапанша мылтық. Отының санына қарай алтыатар аталып кеткен. Наган – тапаншаны ойлап тапқандардың тегіне аталған – Эмиль және Леон Наган (франц. Nagant). 2. Әзербайжан: nagan 3. Қырғыз: наган 4. Өзбек: nagan 5. Түрік: nagan 6. Ағылшын: nagan 7. Испан: nagan 8. Неміс: Nagan 9. Француз: revolver 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: 12. Орыс тіліндегі «наган» сөзі қазақ тіліне «алтыатар» сөзімен аударылуы қажет деп есептейміз.
Рейтинг
+2
3.наездникшабандоз
наездник
шабандоз
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Шабандоз – ат бәйгесіне қатысатын спортшы. Шабандоз төзімді, епті, атқа жақсы отыратын болуы керек. Шабандоз бәйге басталардан бұрын дәрігерлік бақылаудан өтеді де, денсаулығы туралы анықтама қағазын төрешілер алқасына тапсырады. Шабандоздың киімі жеңіл, ықшамды болуы қажет. 2. Әзербайжан: atlı 3. Қырғыз: таануучу 4. Өзбек: chavandoz 5. Түрік: atlı 6. Ағылшын: rider 7. Испан: jinete 8. Неміс: Reiter 9. Француз:cavalier 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: наездник – шабандоз 12. Заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «наездник» сөзі қазақ тіліне «шабандоз» сөзімен аударылуы қажет деп есептейміз.
Рейтинг
+5
4.нарушение режима границышекара режімін бұзу
нарушение режима границы
шекара режімін бұзу
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Шекара режімін бұзу – мемлекеттік аумақты белгілейтін шектерді бұзу. Режим – лат. regimen – «басқару». 2. Әзербайжан: sərhəd rejiminin pozulması 3. Қырғыз: чек ара режимин бузуу 4. Өзбек: chegara rejimini buzish 5. Түрік: sınır modu ihlali 6. Ағылшын: violation of the border regime 7. Испан: violation of the border regime 8. Неміс: verletzung des Grenzmodus 9. Француз: violation de la frontière 10. Бекітілген нұсқасы: пересечение границы – шекарадан өту (2016 жылғы 28 маусым); нарушение – жөнсiздiк‚ бұзу, бұзушылық (2016 жылғы 8 желтоқсан); режим экономии – үнем режімі (2017 жылғы 10 қараша); государственная граница – мемлекеттік шекара(2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: нарушение режима государственной границы – мемлекеттiк шекара режимiн бұзу 12. Орыс тіліндегі «нарушение» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «жөнсiздiк»‚ «бұзу», «бұзушылық» сөздерімен бекітілсе, заңнамада «бұзу», «бұзылу» сөздерімен аударылған. Орыс тіліне латын тілінен енген (режим – лат. regimen – «басқару») «режим» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «режим», «режім» сөздері бекітілсе, заңнамада «режим», «режім» сөздері қолданылған. Орыс тіліндегі «граница» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «шекара» сөзі бекітілсе, заңнамада «шекара» сөздерімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «нарушение режима границы» сөз тіркесі қазақ тіліне «шекара режімін бұзу» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+5
5.нарушители границышекара бұзушылар
нарушители границы
шекара бұзушылар
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Шекара бұзушылар – мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу пункттерінен тыс немесе өткізу пункттерінде солар арқылы, бірақ шекарадан өтудің белгіленген ережелерін кез келген әдіспен бұзып өткен немесе өтуге тырысқан адамдар. 2. Әзербайжан: sərhəd pozucuları 3. Қырғыз: чек араны бузуучулар 4. Өзбек: chegara buzuvchilar 5. Түрік: sınır ihlalleri 6. Ағылшын: trespasser 7. Испан: intrusos fronterizos 8. Неміс: Grenzverletzer 9. Француз: les fauteurs de troubles 10. Бекітілген нұсқасы: пересечение границы – шекарадан өту (2016 жылғы 28 маусым); нарушение – жөнсiздiк‚ бұзу, бұзушылық (2016 жылғы 8 желтоқсан); государственная граница – мемлекеттік шекара(2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: нарушение режима государственной границы – мемлекеттiк шекара режимiн бұзу 12. Орыс тіліндегі «нарушение» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «жөнсiздiк»‚ «бұзу», «бұзушылық» сөздерімен бекітілсе, заңнамада «бұзу», «бұзылу» сөздерімен аударылған. Орыс тіліндегі «граница» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «шекара» сөзі бекітілсе, заңнамада «шекара» сөздерімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «нарушители границы» сөз тіркесі қазақ тіліне «шекара бұзушылар» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+4
6.наряд карауловқарауылдар наряды
наряд караулов
қарауылдар наряды
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Қарауылдар наряды – қарауылдар наряды қарауылдар кестесі негізінде жүргізіледі. Қарауылдар әрбір тәулік сайын ауысып отыруы қажет. 2. Әзербайжан: mühafizəçilərin materialı 3. Қырғыз: кароолдор наряды 4. Өзбек: qo'riqchi kiyimlari 5. Түрік: muhafız kıyafeti 6. Ағылшын: guard duty 7. Испан: traje de guardia 8. Неміс: Wachen-Outfit 9. Француз: tenue des gardes 10. Бекітілген нұсқасы: наряд – наряд (2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: шекара бекеті – пограничный пост, уақытша – временный; старший пограничного наряда – шекаралық наряд жетекшісі; караул – қарауыл 12. Орыс тіліне түркі тілінен енген (түркі – кaraul/karaɣul – «күзет») «караул» сөзі заңнамада «қарауыл» түрінде қолданылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «наряд» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «наряд» сөзі бекітілсе, заңнамада «наряд» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «наряд караулов» сөз тіркесі қазақ тіліне «қарауылдар наряды» сөз тіркесімен аударылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
+4
7.начальная военная подготовкабастапқы әскери даярлық
начальная военная подготовка
бастапқы әскери даярлық
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Бастапқы әскери даярлық – әскери iс және адамның қауіпсіздігі мен тұрмыс-тiршiлiгiн қамтамасыз ету негіздерi бойынша мiндеттi оқыту пәнi (оқу пәнi). 2. Әзербайжан: ibtidai hərbi hazırlıq 3. Қырғыз: баштапкы аскердик даярдык 4. Өзбек: dastlabki harbiy tayyorgarlik 5. Түрік: ilk askeri eğitim 6. Ағылшын: initial military training 7. Испан: entrenamiento militar inicial 8. Неміс: anfängliche militärische Ausbildung 9. Француз: formation militaire initiale 10. Бекітілген нұсқасы: начальная температура – бастапқы температура (2018 жылғы 14 желтоқсан); военный – әскери, соғыс; военные действия – соғыс қимылдары (1971-1981);военный конфликт – әскери қақтығыс (2016 жылғы 7 желтоқсан); военная полиция – әскери полиция (2016 жылғы 28 маусым); военные действия – соғыс қимылдары (1971-1981) военная опасность – соғыс қаупі (2016 жылғы 7 желтоқсан) подготовка кадров – кадрлар даярлау (2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: военная техника – боевые машины, военные корабли (катера и другие суда), военные воздушные суда и другие летательные аппараты, которыми оснащаются Вооруженные Силы Республики Казахстан, другие войска и воинские формирования – əскери техника – Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да əскерлер мен əскери құралымдар жарақтандырылатын жауынгерлік машиналар, әскери корабльдер (катерлер мен басқа да кемелер), әскери әуе кемелері мен басқа да ұшу аппараттары (Қазақстан Республикасының қорғанысы және Қарулы Күштері туралы Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 7 қаңтардағы № 29 Заңы) 12. Орыс тіліндегі «начальная» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «бастапқы» сөзі бекітілсе, заңнамада «бастапқы» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «военный» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «әскери», «соғыс» сөздері бекітілсе, заңнамада «әскери», «соғыс» сөздерімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «подготовка» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «дайындық», «даярлық» сөздері бекітілсе, заңнамада «дайындық», «даярлық» сөздерімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «начальная военная подготовка» сөз тіркесі қазақ тіліне «бастапқы әскеридаярлық» сөз тіркесімен аударылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
+4
8.начальник гарнизонагарнизон бастығы
начальник гарнизона
гарнизон бастығы
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Гарнизон бастығы карауыл және күзет кызметтері жөнінен осы гарнизонға карасты барлық құрама мен бөлімдердің командирлеріне (әскери оку орындары мен ұйымдарының бастықтарына) тікелей басшылық етеді. Гарнизон бастығы гарнизондағы жұмыстардың дұрыс ұйымдастырылуына, қарулы күштердің жергілікті объектілерін қорғау жұмыстарынын жүргізілуіне, әскерлердің күнделікті өмірі мен жауынгерлік дайындығына жағдай жасауға, өртке қарсы ұйымдастырылган күзет және гарнизон жұмыстарына әскерлерді қатыстыруға жауапты. Гарнизон – көне фр. garnison garnir – «жабдықтау», «қаруландыру». 2. Әзербайжан: qarnizon rəisi 3. Қырғыз: гарнизондун зардалы 4. Өзбек: garnizon boshlig'i 5. Түрік: garnizon şefi 6. Ағылшын: garrison commander 7. Испан: jefe de la guarnición 8. Неміс: Chef der Garnison 9. Француз: chef de garnison 10. Бекітілген нұсқасы: начальник – бастық (2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: гарнизон – гарнизон; начальник – бастық 12. Орыс тіліне көне француз тілінен енген (көне фр. garnison garnir – «жабдықтау», «қаруландыру») «гарнизон» заңнамада «гарнизон» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «начальник» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «бастық» сөзі бекітілсе, заңнамада «бастық» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «начальник гарнизона» сөз тіркесі қазақ тіліне «гарнизон бастығы» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+4
9.начальник штабаштаб бастығы
начальник штаба
штаб бастығы
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Штаб бастығы – штабтың барлық жұмысына басшылық ететін және тиісті командирдің 1-орынбасары болып табылатын әскери қызмет адамы. Ол қарамағындағы әскери бөлімдерге командир атынан жарлық (бұйрық) беруге құқылы. Штаб – нем. Stab – «жезл, таяқ, асатаяқ». 2. Әзербайжан: icra başçısı 3. Қырғыз: штаб башчысы 4. Өзбек: boshliq 5. Түрік: kurmay başkanı 6. Ағылшын: chief of staff 7. Испан: jefe de estado mayor 8. Неміс: Stabschef 9. Француз: major généra 10. Бекітілген нұсқасы: начальник – бастық (2016 жылғы 8 желтоқсан); штаб – штаб (2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: начальник штаба – штаб бастығы 12. Орыс тіліне неміс тілінен енген (штаб – нем. Stab – «жезл, таяқ, асатаяқ») «штаб» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «штаб» сөзі бекітілсе, заңнамада «штаб» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «начальник» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «бастық» сөзі бекітілсе, заңнамада «бастық» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «начальник штаба» сөз тіркесі қазақ тіліне «штаб бастығы» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+4
10.невоеннообязанныйәскери мiндеттi емес
невоеннообязанный
әскери мiндеттi емес
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Әскери міндетті емес азаматтар әскери есепке алуға жатпайды. Заң бойынша (23 және 53-баптар) бұл адзаматтарға: денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметке жарамсыз деп танылуына байланысты әскери міндетін атқарудан босатылған ерлер; бас бостандығынан айыру орындарында жазасын өтеп жүрген адамдар; әскери-есептік мамандығы жоқ әйелдер; ҚР шегінен тыс тұрақты тұратын азаматтар; шекті жасына жеткен адамдар жатады. 2. Әзербайжан: qeyri-toxunma 3. Қырғыз: аскерге милдети эмес 4. Өзбек: harbiy bo'lmagan 5. Түрік: ilgisiz 6. Ағылшын: non-military 7. Испан: no obligado 8. Неміс: nichtmilitärisch 9. Француз: non-militaire 10. Бекітілген нұсқасы: военный – әскери, соғыс; военные действия – соғыс қимылдары (1971-1981);военный конфликт – әскери қақтығыс (2016 жылғы 7 желтоқсан); военная полиция – әскери полиция (2016 жылғы 28 маусым); военная опасность – соғыс қаупі (2016 жылғы 7 желтоқсан) обязанность воинская – әскери міндет (2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: правила воинского учета военнообязанных и призывников – әскери міндеттілер мен әскерге шақырылушыларды әскери есепке алу қағидалары, воинский учет военнообязанных – әскери міндеттілерді әскери есепке алу 12. Бекітілген терминдер сөздігіндегі нұсқаларын және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «невоеннообязанный» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «әскери мiндеттi емес» сөз тіркесі қолданылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
+4
11.незаконный въездзаңсыз кiру
незаконный въезд
заңсыз кiру
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Заңсыз кiру – Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Мемлекеттік күзет қызметі, Ұлттық қауiпсiздiк комитетiнiң, Iшкi iстер министрлiгiнiң, Қорғаныс министрлiгiнiң органдары мен бөлiмшелерi күзететiн объектiге, сондай-ақ жеке күзет ұйымы күзететін қауіпті өндірістік объектіге заңсыз кіру. 2. Әзербайжан: qanunsuz giriş 3. Қырғыз: мыйзамсыз кирүү 4. Өзбек: noqonuniy kirish 5. Түрік: yasadışı giriş 6. Ағылшын: illegal entry 7. Испан: entrada ilegal 8. Неміс: illegale Einreise 9. Француз: entrée irrégulière 10. Бекітілген нұсқасы:въезд запрещен – кіруге тыйым салынады (2016 жылғы 9 желтоқсан); незаконные вооруженные формирования – заңсыз қарулы құралымдар (2016 жылғы 7 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: въезд – кіру; незаконный – заңсыз 12. Орыс тіліндегі «въезд» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «кіру» сөзі бекітілсе, заңнамада «кіру» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «незаконный» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «заңсыз» сөзі бекітілсе, заңнамада «заңсыз» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «незаконный въезд» сөз тіркесі қазақ тіліне «заңсыз кіру» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+4
12.нерушимость границышекараның мызғымастығы
нерушимость границы
шекараның мызғымастығы
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1.Шекараның мызғымастығы соғыс пен бейбітшілік мәселелерін шешудегі ұзақмерзімді тәрбиемен қамтамасыз етілгенімен айқындалады. 2. Әзербайжан: sərhəd toxunulmazlığı 3. Қырғыз: чектердин бузулбагандыгы 4. Өзбек: chegaraning daxlsizligi 5. Түрік: sınırın yıkılmazlığı 6. Ағылшын: inviolability of the border 7. Испан: inviolabilidad de la frontera 8. Неміс: Unzerstörbarkeit der Grenze 9. Француз: l'inviolabilité de la frontière 10. Бекітілген нұсқасы: пересечение границы – шекарадан өту (2016 жылғы 28 маусым); нерушимость – мызғымастық (2016 жылғы 7 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: нарушение режима государственной границы – мемлекеттiк шекара режимiн бұзу; нерушимость – мызғымастық 12. Орыс тіліндегі «нерушимость» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «мызғымастық» сөзімен бекітілсе, заңнамада «мызғымастық» сөзімен аударылған. Орыс тіліндегі «граница» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «шекара» сөзі бекітілсе, заңнамада «шекара» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «нерушимость границы» сөз тіркесі қазақ тіліне «шекараның мызғымастығы» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+4
13.неукоснительное исполнениемүлтіксіз орындау
неукоснительное исполнение
мүлтіксіз орындау
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Мүлтіксіз орындау – барлық жауынгерлердің заң мен әскери жарғыда белгіленген тәртіп пен ережені бұлжытпай орындауы. 2. Әзербайжан: qüsursuz icra 3. Қырғыз: кыйшаюусуз аткаруу 4. Өзбек: кыйшаюусуз аткаруу 5. Түрік: titiz yürütme 6. Ағылшын: strict execution 7. Испан: strict execution 8. Неміс: rigorose Ausführung 9. Француз: exécution rigoureuse 10. Бекітілген нұсқасы: мүлтіксіз – неукоснительный (2003 жылғы 11 желтоқсан); исполнение бюджета – бюджеттің атқарылуы (2016 жылғы 7 желтоқсан); исполнение норм права – құқық нормаларын орындау (2016 жылғы 7 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: неукоснительное исполнение– мүлтіксіз орындау 12. Орыс тіліндегі «неукоснительное» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «мүлтіксіз» сөзімен бекітілсе, заңнамада «мүлтіксіз» сөзімен аударылған. Орыс тіліндегі «исполнение» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «атқару», «орындау» сөздері бекітілсе, заңнамада «атқару», «орындау» сөздерімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «неукоснительное исполнение» сөз тіркесі қазақ тіліне «мүлтіксіз орындау» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+4
14.обоймаоқжатар
обойма
оқжатар
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Оқжатар – атыс қаруындағы патрондар орналасатын және оны ұңғыға жіберу алдында айдауыш сызығына жылжытатын арнайы құрылғы. Оқжатардың пайда болуы қарудың ату жылдамдығын айтарлықтай көтерді. 2. Әзербайжан: divar kağızı 3. Қырғыз: обойма 4. Өзбек: klip 5. Түрік: şarjör 6. Ағылшын: holder 7. Испан: anillo 8. Неміс: Patronenstreifen 9. Француз: chargeur 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: обойма – оқжатар; магазин – оқтізер 12. Заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «обойма» сөзі қазақ тіліне «оқжатар» түрінде аударылуы керек деп есептейміз.
Рейтинг
0
15.оборонные объектықорғаныс объектілері
оборонные объекты
қорғаныс объектілері
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Қорғаныс объектілері – Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың мемлекеттік мекемелеріне жедел басқару құқығымен бекітіліп берілген жылжымайтын мүлік; басқару пункттерi, жеке тұрған және қосып салынған паналайтын жерлер, радиацияға қарсы жасырын паналар, азаматтық қорғаныс мүлкiн сақтауға арналған қойма үй-жайлары. Объект – лат. objectum – «зат». 2. Әзербайжан: müdafiə obyektləri 3. Қырғыз: коргоо объекттери 4. Өзбек: mudofaa ob'ektlari 5. Түрік: savunma tesisleri 6. Ағылшын: defense facilities 7. Испан: instalaciones de defensa 8. Неміс: Verteidigungsanlagen 9. Француз: installations de défense 10. Бекітілген нұсқасы: мнимая оборона – жалған қорғаныс (2016 жылғы 7 желтоқсан); объект – объект 11. Заңнамадағы қолданысы: оборона – қорғаныс; объект – объект 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (объект – лат. objectum – «зат») «объект»сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «объект» сөзі бекітілсе, заңнамада «объект» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі«оборона» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «қорғаныс» сөзі бекітілсе, заңнамада «қорғаныс» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «оборонные объекты» сөз тіркесі қазақ тіліне «қорғаныс объектілері» сөз тіркесімен аударылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
+4
Жанарбек Әшімжан
Құрметті терминком ұжымы. Қазір бағдарламалаушыларға IT саласындағы сөздердің аудармасы қажет. Нақтырақ айтқанда компьютер терминдері. Ұсынған сөздерді қарап көріңіз. Кез келген бағдарламаны аударғанда аудармашыларға ықшам әрі оңай түсінетін аудармалар керек деп ойлаймын.
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.Голосовое сообщениеДауысхат
2.ВидеосообщениеБейнехат
Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы Республикалық терминология комиссиясының II отырысында қаралатын терминдер

ӘСКЕРИ САЛА ТЕРМИНДЕРІ
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.аванпоставанпост
аванпост
аванпост
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Аванпост (фр. avant poste – «алдыңғы орындар») – жаудың оқыс шабуылынан хабардар болу үшін әскердің алдында қойылған күзет. 2. Әзербайжан: аvanpost 3. Қырғыз: аванпост 4. Өзбек: аvant-post 5. Түрік: karakol 6. Ағылшын: outpost 7. Испан: puesto avanzado 8. Неміс: Аußenposten 9. Француз: аvant-post 10. Бекітілген нұсқасы: – 11. Заңнамадағы қолданысы: – 12. Орыс тіліне француз тілінен (avant poste – «алдыңғы орындар») енген «аванпост» сөзі қазақ тілінде «аванпост» түрінде қолданылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
+2
2.авиалайнеравиалайнер
авиалайнер
авиалайнер
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Авиалайнер (авиа – лат. avis – «құс» + лайнер – ағылшын. liner) – жолаушылар мен багажды тасымалдауға арналған ұшу аппараты. 2. Әзербайжан: avialayner 3. Қырғыз: авиалайнер 4. Өзбек: havo kemasi 5. Түрік: yolcu uçağı 6. Ағылшын: airliner 7. Испан: avión de pasajeros 8. Неміс: Verkehrsflugzeug 9. Француз: avion de ligne 10. Бекітілген нұсқасы: авиа – авиа; лайнер – лайнер 11. Заңнамадағы қолданысы: авиалайнер – авиалайнер 12. Орыс тіліне латын және ағылшын тілдерінен (авиа – лат. avis – «құс» + лайнер – ағылшын. liner) енген «авиалайнер» сөзі қазақ тілінде «авиалайнер» түрінде қолданылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
+3
3.авианосецавиатасымалдағыш
авианосец
авиатасымалдағыш
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Авиатасымалдағыш (авиа – лат. avis – «құс») – ашық теңізде әрекет ететін авиабаза ретінде авиациялық топтарға қызмет көрсету және орналастыру үшін бейімделген жауынгерлік кемелердің класы. 2. Әзербайжан: тəyyarə daşıyıcısı 3. Қырғыз: авианосец 4. Өзбек: samolyot tashuvchisi 5. Түрік: uçak gemisi 6. Ағылшын: aircraft carrier 7. Испан: portaaviones 8. Неміс: Flugzeugträger 9. Француз: le porte-avions 10. Бекітілген нұсқасы: авиа – авиа 11. Заңнамадағы қолданысы: авианосец – авиатасымалдағыш 12. Орыс тіліне алдыңғы сыңары латын тілінен (avis – «құс») енген «авианосец» сөзі қазақ тілінде «авиатасымалдағыш» түрінде қолданылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
+2
4.авианосное оперативное соединениежедел авиатасымалдағыш құрама
авианосное оперативное соединение
жедел авиатасымалдағыш құрама
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Жедел авиатасымалдағыш құрама (авиа – лат. avis – «құс»; операция – лат. operatio «іс-әрекет», «қимыл») – қарсыластың әскери-теңіз күштерін жою, жағалау объектілері бойынша соққы жасау, мұхит коммуникацияларын жасыру, жедел және стратегиялық теңіз десанттарын түсіруді қамтамасыз ету үшін операцияларды жоспарлау кезінде құрылатын кемелер тобы. 2. Әзербайжан: avianoslu operativ birləşmə 3. Қырғыз: авиа аркылуу ыкчам туташуу 4. Өзбек: aviatsiya operatsion aloqasi 5. Түрік: uçak gemisi operasyonel bağlantı 6. Ағылшын: carrier task force 7. Испан: conexión operativa de portaaviones 8. Неміс: Flugzeugträger operative Verbindung 9. Француз: liaison opérationnelle de porte-avions 10. Бекітілген нұсқасы: авиа – авиа; оперативное – оперативті, жедел; соединение – құрама, жалғаным, қосылыс 11. Заңнамадағы қолданысы: оперативное время – оперативтік уақыт; соединение – қосылу; құрама 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (авиа – лат. avis – «құс») «авиа» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «авиа» сөзі бекітілген, заңнамада «авиа» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліне латын тілінен енген (операция – лат. operatio «іс-әрекет», «қимыл») «оперативный» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «оперативті», «жәдел» сөздері бекітілген, заңнамада «оперативті», «жәдел» сөздерімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «соединение» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «құрама», «жалғаным», «қосылыс» сөздері бекітілген. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «авианосное оперативное соединение» сөз тіркесі қазақ тіліне «жедел авиатасымалдағыш құрама» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+3
5.авианосное ударное соединениеавиатасымалдағышпен соққы беру құрамасы
авианосное ударное соединение
авиатасымалдағышпен соққы беру құрамасы
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1.Авиатасымалдағышпен соққы беру құрамасы (авиа – лат. avis – «құс») – жауынгерлік іс-қимылдар аумағындағы, теңіздегі және базадағы жау кемелері мен авиациясын жоюға, жағалаудағы жерүсті объектілерін зақымдауға, теңіз маңындағы бағыттардағы әскерлерді тікелей авиациялық қолдауға және теңіз десанттық операцияларын қамтамасыз етуге, өзінің теңіз және мұхит коммуникацияларын қорғауға және қарсыластың теңіз тасымалдарын бұзуға арналған құрылым. 2. Әзербайжан: təyyarə zərbəsi 3. Қырғыз: авиаардык сокку уруучу бирикме 4. Өзбек: havo zarba aloqasi 5. Түрік: uçak gemisi şok bağlantısı 6. Ағылшын: carrier strike force 7. Испан: conexión de choque de portaaviones 8. Неміс: Flugzeugträger stoßverbindung 9. Француз: авианосное choc connexion 10. Бекітілген нұсқасы: авиа – авиа; удар – соққы; соединение – құрама; жалғаным, қосылыс 11. Заңнамадағы қолданысы: авиа – авиа; ударное воздействие – соққы әсері, соединение – құрама; қосылу 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (авиа – лат. avis – «құс») «авиа» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «авиа» сөзі бекітілген, заңнамада «авиа» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «соединение» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «құрама», «жалғаным», «қосылыс» сөздері бекітілген. Сонымен қатар орыс тіліндегі «удар» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «соққы» сөзі бекітілген. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «авианосное ударное соединение» сөз тіркесі қазақ тіліне «авиатасымалдағышпен соққы беру құрамасы» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+3
6.авианосное ударные силыавиатасымалдағышпен соққы беру күштері
авианосное ударные силы
авиатасымалдағышпен соққы беру күштері
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Авиатасымалдағышпен соққы беру күштері (авиа – лат. avis – «құс») – жабық суларда немесе ашық мұхиттарда, күндіз-түні, кез келген ауа райы жағдайларында әрекет ете алатын икемді әскери-теңіз күші. Авиатасымалдағышпн соққы беру күштерінің басты міндеті негізгі шабуылдық атыс қуатын беру болып табылады,ал басқа кемелер қорғау мен қолдауды қамтамасыз етеді. 2. Әзербайжан: təyyarə zərb qüvvələri 3. Қырғыз: сокку уруучу күчтөр 4. Өзбек: havo kuchlari 5. Түрік: uçak gemisi şok kuvvetleri 6. Ағылшын: carrier strike force 7. Испан: conexión de choque de portaaviones 8. Неміс: Flugzeugträger stoßverbindung 9. Француз: авианосное choc connexion 10. Бекітілген нұсқасы: авиа – авиа; удар – соққы; соединение – құрама; жалғаным, қосылыс; сила – күш 11. Заңнамадағы қолданысы: авиа – авиа; ударное воздействие – соққы әсері, соединение – құрама, силы – күштер 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (авиа – лат. avis – «құс») «авиа» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «авиа» сөзі бекітілген, заңнамада «авиа» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «удар» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «соққы» сөзі бекітілген. Сонымен қатар орыс тіліндегі «сила» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «күш» сөзі бекітілген. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «авианосное ударные силы» сөз тіркесі қазақ тіліне «авиатасымалдағышпен соққы беру күштері» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+2
7.авиапулеметавиаоқшашар
авиапулемет
авиаоқшашар
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Авиаоқшашар (авиа – лат. avis – «құс») – ұшу аппараттарында (жауынгерлік ұшақтарда, тікұшақтарда, автожирлерде және т.б.) орнатылатын пулеметтердің түрі. 2. Әзербайжан: aviauçuş 3. Қырғыз: авиапулемет 4. Өзбек: havo qatnovi 5. Түрік: uçak bileti 6. Ағылшын: aviaperelet 7. Испан: aviapulemet 8. Неміс: Flugzeugabsturz 9. Француз: vol aérien 10. Бекітілген нұсқасы: авиа – авиа 11. Заңнамадағы қолданысы: авиа – авиа; пулемет – пулемет 12. Бекітілген терминдер сөздігіне сүйене отырып, орыс тіліне алдыңғы сыңары латын тілінен (avis – «құс») енген «авиапулемет» сөзі қазақ тіліне «авиаоқшашар» сөзімен аударылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
-4
8.авиационная подготовкаавиациялық даярлық
авиационная подготовка
авиациялық даярлық
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Авиациялық даярлық (авиа – лат. avis – «құс») – негізгі соққының алдында, жауды зақымдау мақсатында құрлық әскерлерінің шабуылы басталар алдындағы авиацияның жауынгерлік іс-қимылдары.Авиациялық даярлық-атыс дайындығының құрамдас бөлігі, әдетте, артиллериялық дайындықпен бірге жүргізіледі. Авиациялық даярлықтың ұзақтығы қорғаныс жағдайына, объектілердің сипатына және тартылатын авиация күштерінің құрамына байланысты болады. Ол әскерлердің шабуылы басталған кезде аяқталады. 2. Әзербайжан: аviasiya hazırlığı 3. Қырғыз: авиациялык даярдык 4. Өзбек: aviatsiya tayyorlash 5. Түрік: havacılık eğitimi 6. Ағылшын: aviation training 7. Испан: entrenamiento aéreo 8. Неміс: Flugausbildung 9. Француз: formation aéronautique 10. Бекітілген нұсқасы: авиационные – авиациялық (2019 жылғы 5 сәуір); подготовка – даярлық 11. Заңнамадағы қолданысы: авиационная подготовка – авиациялық даярлық 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (авиа – лат. avis – «құс») «авиация» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «авиация» сөзі бекітілген, заңнамада «авиация» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «подготовка» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «даярлық» сөзі бекітілген. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізгі ала отырып, орыс тіліндегі «авиационная подготовка» сөз тіркесі қазақ тіліне «авиациялық даярлық» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+3
9.авиационная поддержкаавиациялық қолдау
авиационная поддержка
авиациялық қолдау
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Авиациялық қолдау (авиа – лат. avis – «құс») – құрлықтағы әскер бірлестіктерінің (құрамаларының) операциядағы (ұрыстағы) мақсаттарына негізделген авиацияның әскери қимылдары, шабуылдық атыспен қолдаудың құрамды бөлігі. Шабуылды авиациялық қолдау әскер шабуылға көшкенде басталады. Майдан (тактикалық) және армиялық авация күшімен жүргізіледі. Бірінші кезекте қарсыластың ядролык шабуылдау құралдарын, алға шыққан жақын резервтерін, басқару пункттерін, тірек пункттерін, атыс құралдарын жояды. 2. Әзербайжан: aviasiya dəstək 3. Қырғыз: авиациялык колдоо 4. Өзбек: aviatsiya yordami 5. Түрік: havacılık desteği 6. Ағылшын: air support 7. Испан: apoyo aéreo 8. Неміс: Luftunterstützung 9. Француз: appui aérien 10. Бекітілген нұсқасы: авиационные – авиациялық (2019 жылғы 5 сәуір), поддержка – қолдау 11. Заңнамадағы қолданысы: авиационная – авиациялық, поддержка – қолдау 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (авиа – лат. avis – «құс») «авиация» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «авиация» сөзі бекітілген, заңнамада «авиация» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «поддержка» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «қолдау» сөзі бекітілген. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізгі ала отырып, орыс тіліндегі «авиационная поддержка» сөз тіркесі қазақ тіліне «авиациялық қолдау» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+3
10.авиационная пушкаавиациялық зеңбiрек
авиационная пушка
авиациялық зеңбiрек
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Авиациялық зеңбірек (авиа – лат. avis – «құс») – ұшу аппараттарында қолдану үшін бейімделген немесе арнайы жобаланған автоматты зеңбіректер. Авиациялық пушкалардың басты ерекшеліктері олардың салмағы аз, жоғары жылдамдық, жинақы және салыстырмалы түрде шағын калибр (45 мм дейін) болып табылады. 2. Әзербайжан: аviasiya silahı 3. Қырғыз: авиациялык жаздык 4. Өзбек: aviatsiya qurollari 5. Түрік: hava tabancası 6. Ағылшын: aircraft cannon 7. Испан: cañón de aviación 8. Неміс: Flugzeugkanone 9. Француз: canon d`aviation 10. Бекітілген нұсқасы: авиационные – авиациялық (2019 жылғы 5 сәуір); пушка – зеңбірек 11. Заңнамадағы қолданысы: авиационная пушка – авиациялық зеңбiрек 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (авиа – лат. avis – «құс») «авиация» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «авиация» сөзі бекітілген, заңнамада «авиация» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «пушка» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «зеңбірек» сөзі бекітілген. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізгі ала отырып, орыс тіліндегі «авиационная пушка» сөз тіркесі қазақ тіліне «авиациялық зеңбірек» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+3
11.авиационная разведкаавиациялық барлау
авиационная разведка
авиациялық барлау
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1.Авиациялық барлау (авиа – лат. avis – «құс») – әуеден, ұшу аппараттарының көмегімен әске асырылатын әскери барлау түрлерінің бірі.Барлау авиациясының бөлімдері, авиациялық құрамалардың барлау бөлімшелері, жауынгерлік міндеттерді орындайтын барлық экипаждар, сондай-ақ ұшқышсыз ұшу аппараттары (ұшақтар, автоматты аэростаттар және тағы сол сияқтылар) әскери іс-қимылдарды сәтті орындау мақсатында қарсылас туралы қажетті (объектілер, күштер мен құралдар, жерлер және тағы басқалар туралы) деректер алу мақсатында жүзеге асырады. 2. Әзербайжан: аviasiya kəşfiyyatı 3. Қырғыз: авиациялык чалгындоо 4. Өзбек: aviatsiya razvedkasi 5. Түрік: aviatsiya razvedkasi 6. Ағылшын: aviation intelligence 7. Испан: reconocimiento aéreo 8. Неміс: Luft-Intelligenz 9. Француз: reconnaissance aérienne 10. Бекітілген нұсқасы: авиационные – авиациялық (2019 жылғы 5 сәуір); разведка – барлау 11. Заңнамадағы қолданысы: авиационная разведка – авиациялық барлау 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (авиа – лат. avis – «құс») «авиация» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «авиация» сөзі бекітілген, заңнамада «авиация» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «разведка» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «барлау» сөзі бекітілген. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізгі ала отырып, орыс тіліндегі «авиационная разведка» сөз тіркесі қазақ тіліне «авиациялық барлау» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+3
12.авиационная ракетаавиациялық зымыран
авиационная ракета
авиациялық зымыран
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1.Авиациялық зымыран (авиа – лат. avis – «құс») – ұшу аппараты арқылы жер үстіндегі, судағы, әуедегі нысаналарды жоюға арналған қару. Мұның «Әуе Жер», «Әуе Кеме», «Әуе – Әуе» деп аталатын түрлері бар. Авиациялық ракета, әдетте, бір сатылы болады. Басқарылатын, басқарылмайтын болып екіге бөлінеді. 2. Әзербайжан: аviasiya raketi 3. Қырғыз: авиациялык ракета 4. Өзбек: aviatsiya raketasi 5. Түрік: uçak roketi 6. Ағылшын: aircraft missile 7. Испан: misil de aviación 8. Неміс: Bordrakete 9. Француз: missile aérien 10. Бекітілген нұсқасы: авиационные – авиациялық (2019 жылғы 5 сәуір); ракета – зымыран 11. Заңнамадағы қолданысы: авиационная ракета – авиациялық зымыран 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (авиа – лат. avis – «құс») «авиация» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «авиация» сөзі бекітілген, заңнамада «авиация» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліне италян тілінен енген (ракета – итальян – rocchetta, rocca «ұршық») «ракета» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «зымыран» сөзі бекітілген. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізгі ала отырып, орыс тіліндегі «авиационная ракета» сөз тіркесі қазақ тіліне «авиациялық зымыран» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+3
13.авиационная службаавиациялық қызмет
авиационная служба
авиациялық қызмет
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1.Авиациялық қызмет (авиа – лат. avis – «құс») – әуе кемелерінің көмегімен адамның әуе кеңістігін пайдалануына жағдайлар жасауға бағытталған қызметтің барлық түрі. 2. Әзербайжан: aviasiya xidməti 3. Қырғыз: авиациялык кызмат 4. Өзбек: aviatsiya xizmati 5. Түрік: havacılık servisi 6. Ағылшын: aviation service 7. Испан: aviation service 8. Неміс: Aviation Service 9. Француз: service aérien 10. Бекітілген нұсқасы: авиационные – авиациялық (2019 жылғы 5 сәуір); служба – қызмет; аудиторская деятельность – аудиторлық қызмет, аудиторлық іс-қимыл (2006 жылғы 27 қазан); благотворительная деятельность – қайырымдылық қызмет (2016 жылғы 7 желтоқсан); враждебная деятельность – дұшпандық әрекет (2016 жылғы 7 желтоқсан); служба – қызмет (2016 жылғы 8 желтоқсан); гражданская служба – азаматтық қызмет (2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: авиационная служба безопасности – авиациялық қауіпсіздік қызметі; авиационная деятельность – все виды деятельности, направленные на создание условий и использование воздушного пространства человеком с помощью воздушных судов – авиациялық қызмет – әуе кемелерінің көмегімен адамның әуе кеңістігін пайдалануына жағдайлар жасауға бағытталған қызметтің барлық түрі. 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (авиа – лат. avis – «құс») «авиация» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «авиация» сөзі бекітілген, заңнамада «авиация» сөзімен аударылған. Орыс тіліндегі «служба» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «қызмет» сөзі бекітілсе, заңнамада және салалық терминологиялық сөздіктерде «қызмет» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «деятельность» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «қызмет», «іс-қимыл», «әрекет» сөздері бекітілсе, заңнамада және салалық терминологиялық сөздіктерде «қызмет», «іс-қимыл», «әрекет» сөздерімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «авиационная служба» сөз тіркесі қазақ тіліне «авиациялық қызмет» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+3
14.авиационная частьавиациялық бөлім
авиационная часть
авиациялық бөлім
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1.Авиациялық бөлім (авиа – лат. avis – «құс») – мемлекеттік авиация әуе кемелерінің ұшуын ұйымдастыру мен орындауды, оларды пайдалануды және сақтауды жүзеге асыратын мемлекеттік мекеме. 2. Әзербайжан: aviasiya hissəsi 3. Қырғыз: авиациялык бөлүк 4. Өзбек: aviatsiya qismi 5. Түрік: havacılık bölümü 6. Ағылшын: air unit 7. Испан: parte de aviación 8. Неміс: Flugzeugteil 9. Француз: partie aéronautique 10. Бекітілген нұсқасы: авиационные – авиациялық (2019 жылғы 5 сәуір); часть – бөлім, бөлік 11. Заңнамадағы қолданысы: авиационная часть – государственное учреждение, осуществляющее организацию и выполнение полетов воздушных судов государственной авиации, их эксплуатацию и хранение – авиациялық бөлім – мемлекеттік авиация әуе кемелерінің ұшуын ұйымдастыру мен орындауды, оларды пайдалануды және сақтауды жүзеге асыратын мемлекеттік мекеме 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (авиа – лат. avis – «құс») «авиация» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «авиация» сөзі бекітілген, заңнамада «авиация» сөзімен аударылған. Орыс тіліндегі «часть» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «бөлім», «бөлік» сөздері бекітілсе, заңнамада және салалық терминологиялық сөздіктерде «бөлім», «бөлік» сөздерімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «авиационная часть» сөз тіркесі қазақ тіліне «авиациялық бөлім» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+2
15.авиационное вооружениеавиациялық қару-жарақ
авиационное вооружение
авиациялық қару-жарақ
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Авиациялық қару-жарақ (авиа – лат. avis – «құс») – әуе, жер үсті және теңіз мақсаттарын зақымдауға арналған авиациялық ұшу аппараттарына орнатылатын қару-жарақ түрі. Негізінен авиациялық зақымдау құралдарынан, авиациялық қару-жарақ қондырғыларынан, авиациялық артиллериялық қарудан, авиациялық қару-жарақты басқару жүйелерінен және авиациялық көздеу жүйелерінен тұрады. 2. Әзербайжан: аviasiya silah 3. Қырғыз: авиациялык курал-жарак 4. Өзбек: aviatsiya qurollari 5. Түрік: havacılık silahları 6. Ағылшын: aircraft armament 7. Испан: armamento aéreo 8. Неміс: Luftwaffe 9. Француз: armement aéronautique 10. Бекітілген нұсқасы: авиационные – авиациялық (2019 жылғы 5 сәуір); вооружение – қару-жарақ, қаруландыру, қарулану (1971-1981) 11. Заңнамадағы қолданысы: авиационное вооружение – авиациялық қару-жарақ 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (авиа – лат. avis – «құс») «авиация» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «авиация» сөзі бекітілген, заңнамада «авиация» сөзімен аударылған. Орыс тіліндегі «вооружение» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «қару-жарақ», «қаруландыру», «қарулану» сөздері бекітілсе, заңнамада «қару-жарақ» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «авиационное вооружение» сөз тіркесі қазақ тіліне «авиациялық қару-жарақ» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+4