Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.

Сарапшы мамандар

Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы Республикалық терминология комиссиясының III отырысында қаралатын терминдер

ӘСКЕРИ САЛА ТЕРМИНДЕРІ
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.наводчикдәлдеуші
наводчик
дәлдеуші
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Дәлдеуші – нысананы атыс қаруымен ашық, диоптриялық немесе оптикалық көздеуіш арқылы тікелей нысанаға атушы. 2. Әзербайжан:gunner 3. Қырғыз: наводчик 4. Өзбек: gunner 5. Түрік: topçu 6. Ағылшын: gunner 7. Испан: apuntador 8. Неміс: Richtschütze 9. Француз: artilleur 10. Бекітілген нұсқасы: наводка – кезеу (2016 жылғы 28 маусым) 11. Заңнамадағы қолданысы: кезеу – наводка; наводчик – дәлдеуші 12. Заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «наводчик» сөзі қазақ тіліне «дәлдеуші» сөзімен аударылуы қажет деп есептейміз.
Рейтинг
+7
2.наганалтыатар
наган
алтыатар
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Алтыатар – оқ ұяларына бірден алты оқ салынып оқталатын тапанша мылтық. Отының санына қарай алтыатар аталып кеткен. Наган – тапаншаны ойлап тапқандардың тегіне аталған – Эмиль және Леон Наган (франц. Nagant). 2. Әзербайжан: nagan 3. Қырғыз: наган 4. Өзбек: nagan 5. Түрік: nagan 6. Ағылшын: nagan 7. Испан: nagan 8. Неміс: Nagan 9. Француз: revolver 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: 12. Орыс тіліндегі «наган» сөзі қазақ тіліне «алтыатар» сөзімен аударылуы қажет деп есептейміз.
Рейтинг
+4
3.наездникшабандоз
наездник
шабандоз
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Шабандоз – ат бәйгесіне қатысатын спортшы. Шабандоз төзімді, епті, атқа жақсы отыратын болуы керек. Шабандоз бәйге басталардан бұрын дәрігерлік бақылаудан өтеді де, денсаулығы туралы анықтама қағазын төрешілер алқасына тапсырады. Шабандоздың киімі жеңіл, ықшамды болуы қажет. 2. Әзербайжан: atlı 3. Қырғыз: таануучу 4. Өзбек: chavandoz 5. Түрік: atlı 6. Ағылшын: rider 7. Испан: jinete 8. Неміс: Reiter 9. Француз:cavalier 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: наездник – шабандоз 12. Заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «наездник» сөзі қазақ тіліне «шабандоз» сөзімен аударылуы қажет деп есептейміз.
Рейтинг
+7
4.нарушение режима границышекара режімін бұзу
нарушение режима границы
шекара режімін бұзу
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Шекара режімін бұзу – мемлекеттік аумақты белгілейтін шектерді бұзу. Режим – лат. regimen – «басқару». 2. Әзербайжан: sərhəd rejiminin pozulması 3. Қырғыз: чек ара режимин бузуу 4. Өзбек: chegara rejimini buzish 5. Түрік: sınır modu ihlali 6. Ағылшын: violation of the border regime 7. Испан: violation of the border regime 8. Неміс: verletzung des Grenzmodus 9. Француз: violation de la frontière 10. Бекітілген нұсқасы: пересечение границы – шекарадан өту (2016 жылғы 28 маусым); нарушение – жөнсiздiк‚ бұзу, бұзушылық (2016 жылғы 8 желтоқсан); режим экономии – үнем режімі (2017 жылғы 10 қараша); государственная граница – мемлекеттік шекара(2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: нарушение режима государственной границы – мемлекеттiк шекара режимiн бұзу 12. Орыс тіліндегі «нарушение» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «жөнсiздiк»‚ «бұзу», «бұзушылық» сөздерімен бекітілсе, заңнамада «бұзу», «бұзылу» сөздерімен аударылған. Орыс тіліне латын тілінен енген (режим – лат. regimen – «басқару») «режим» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «режим», «режім» сөздері бекітілсе, заңнамада «режим», «режім» сөздері қолданылған. Орыс тіліндегі «граница» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «шекара» сөзі бекітілсе, заңнамада «шекара» сөздерімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «нарушение режима границы» сөз тіркесі қазақ тіліне «шекара режімін бұзу» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+6
5.нарушители границышекара бұзушылар
нарушители границы
шекара бұзушылар
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Шекара бұзушылар – мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу пункттерінен тыс немесе өткізу пункттерінде солар арқылы, бірақ шекарадан өтудің белгіленген ережелерін кез келген әдіспен бұзып өткен немесе өтуге тырысқан адамдар. 2. Әзербайжан: sərhəd pozucuları 3. Қырғыз: чек араны бузуучулар 4. Өзбек: chegara buzuvchilar 5. Түрік: sınır ihlalleri 6. Ағылшын: trespasser 7. Испан: intrusos fronterizos 8. Неміс: Grenzverletzer 9. Француз: les fauteurs de troubles 10. Бекітілген нұсқасы: пересечение границы – шекарадан өту (2016 жылғы 28 маусым); нарушение – жөнсiздiк‚ бұзу, бұзушылық (2016 жылғы 8 желтоқсан); государственная граница – мемлекеттік шекара(2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: нарушение режима государственной границы – мемлекеттiк шекара режимiн бұзу 12. Орыс тіліндегі «нарушение» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «жөнсiздiк»‚ «бұзу», «бұзушылық» сөздерімен бекітілсе, заңнамада «бұзу», «бұзылу» сөздерімен аударылған. Орыс тіліндегі «граница» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «шекара» сөзі бекітілсе, заңнамада «шекара» сөздерімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «нарушители границы» сөз тіркесі қазақ тіліне «шекара бұзушылар» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+6
6.наряд карауловқарауылдар наряды
наряд караулов
қарауылдар наряды
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Қарауылдар наряды – қарауылдар наряды қарауылдар кестесі негізінде жүргізіледі. Қарауылдар әрбір тәулік сайын ауысып отыруы қажет. 2. Әзербайжан: mühafizəçilərin materialı 3. Қырғыз: кароолдор наряды 4. Өзбек: qo'riqchi kiyimlari 5. Түрік: muhafız kıyafeti 6. Ағылшын: guard duty 7. Испан: traje de guardia 8. Неміс: Wachen-Outfit 9. Француз: tenue des gardes 10. Бекітілген нұсқасы: наряд – наряд (2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: шекара бекеті – пограничный пост, уақытша – временный; старший пограничного наряда – шекаралық наряд жетекшісі; караул – қарауыл 12. Орыс тіліне түркі тілінен енген (түркі – кaraul/karaɣul – «күзет») «караул» сөзі заңнамада «қарауыл» түрінде қолданылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «наряд» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «наряд» сөзі бекітілсе, заңнамада «наряд» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «наряд караулов» сөз тіркесі қазақ тіліне «қарауылдар наряды» сөз тіркесімен аударылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
+6
7.начальная военная подготовкабастапқы әскери даярлық
начальная военная подготовка
бастапқы әскери даярлық
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Бастапқы әскери даярлық – әскери iс және адамның қауіпсіздігі мен тұрмыс-тiршiлiгiн қамтамасыз ету негіздерi бойынша мiндеттi оқыту пәнi (оқу пәнi). 2. Әзербайжан: ibtidai hərbi hazırlıq 3. Қырғыз: баштапкы аскердик даярдык 4. Өзбек: dastlabki harbiy tayyorgarlik 5. Түрік: ilk askeri eğitim 6. Ағылшын: initial military training 7. Испан: entrenamiento militar inicial 8. Неміс: anfängliche militärische Ausbildung 9. Француз: formation militaire initiale 10. Бекітілген нұсқасы: начальная температура – бастапқы температура (2018 жылғы 14 желтоқсан); военный – әскери, соғыс; военные действия – соғыс қимылдары (1971-1981);военный конфликт – әскери қақтығыс (2016 жылғы 7 желтоқсан); военная полиция – әскери полиция (2016 жылғы 28 маусым); военные действия – соғыс қимылдары (1971-1981) военная опасность – соғыс қаупі (2016 жылғы 7 желтоқсан) подготовка кадров – кадрлар даярлау (2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: военная техника – боевые машины, военные корабли (катера и другие суда), военные воздушные суда и другие летательные аппараты, которыми оснащаются Вооруженные Силы Республики Казахстан, другие войска и воинские формирования – əскери техника – Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, басқа да əскерлер мен əскери құралымдар жарақтандырылатын жауынгерлік машиналар, әскери корабльдер (катерлер мен басқа да кемелер), әскери әуе кемелері мен басқа да ұшу аппараттары (Қазақстан Республикасының қорғанысы және Қарулы Күштері туралы Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 7 қаңтардағы № 29 Заңы) 12. Орыс тіліндегі «начальная» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «бастапқы» сөзі бекітілсе, заңнамада «бастапқы» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «военный» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «әскери», «соғыс» сөздері бекітілсе, заңнамада «әскери», «соғыс» сөздерімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «подготовка» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «дайындық», «даярлық» сөздері бекітілсе, заңнамада «дайындық», «даярлық» сөздерімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «начальная военная подготовка» сөз тіркесі қазақ тіліне «бастапқы әскеридаярлық» сөз тіркесімен аударылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
+7
8.начальник гарнизонагарнизон бастығы
начальник гарнизона
гарнизон бастығы
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Гарнизон бастығы карауыл және күзет кызметтері жөнінен осы гарнизонға карасты барлық құрама мен бөлімдердің командирлеріне (әскери оку орындары мен ұйымдарының бастықтарына) тікелей басшылық етеді. Гарнизон бастығы гарнизондағы жұмыстардың дұрыс ұйымдастырылуына, қарулы күштердің жергілікті объектілерін қорғау жұмыстарынын жүргізілуіне, әскерлердің күнделікті өмірі мен жауынгерлік дайындығына жағдай жасауға, өртке қарсы ұйымдастырылган күзет және гарнизон жұмыстарына әскерлерді қатыстыруға жауапты. Гарнизон – көне фр. garnison garnir – «жабдықтау», «қаруландыру». 2. Әзербайжан: qarnizon rəisi 3. Қырғыз: гарнизондун зардалы 4. Өзбек: garnizon boshlig'i 5. Түрік: garnizon şefi 6. Ағылшын: garrison commander 7. Испан: jefe de la guarnición 8. Неміс: Chef der Garnison 9. Француз: chef de garnison 10. Бекітілген нұсқасы: начальник – бастық (2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: гарнизон – гарнизон; начальник – бастық 12. Орыс тіліне көне француз тілінен енген (көне фр. garnison garnir – «жабдықтау», «қаруландыру») «гарнизон» заңнамада «гарнизон» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «начальник» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «бастық» сөзі бекітілсе, заңнамада «бастық» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «начальник гарнизона» сөз тіркесі қазақ тіліне «гарнизон бастығы» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+6
9.начальник штабаштаб бастығы
начальник штаба
штаб бастығы
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Штаб бастығы – штабтың барлық жұмысына басшылық ететін және тиісті командирдің 1-орынбасары болып табылатын әскери қызмет адамы. Ол қарамағындағы әскери бөлімдерге командир атынан жарлық (бұйрық) беруге құқылы. Штаб – нем. Stab – «жезл, таяқ, асатаяқ». 2. Әзербайжан: icra başçısı 3. Қырғыз: штаб башчысы 4. Өзбек: boshliq 5. Түрік: kurmay başkanı 6. Ағылшын: chief of staff 7. Испан: jefe de estado mayor 8. Неміс: Stabschef 9. Француз: major généra 10. Бекітілген нұсқасы: начальник – бастық (2016 жылғы 8 желтоқсан); штаб – штаб (2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: начальник штаба – штаб бастығы 12. Орыс тіліне неміс тілінен енген (штаб – нем. Stab – «жезл, таяқ, асатаяқ») «штаб» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «штаб» сөзі бекітілсе, заңнамада «штаб» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «начальник» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «бастық» сөзі бекітілсе, заңнамада «бастық» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «начальник штаба» сөз тіркесі қазақ тіліне «штаб бастығы» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+5
10.невоеннообязанныйәскери мiндеттi емес
невоеннообязанный
әскери мiндеттi емес
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Әскери міндетті емес азаматтар әскери есепке алуға жатпайды. Заң бойынша (23 және 53-баптар) бұл адзаматтарға: денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметке жарамсыз деп танылуына байланысты әскери міндетін атқарудан босатылған ерлер; бас бостандығынан айыру орындарында жазасын өтеп жүрген адамдар; әскери-есептік мамандығы жоқ әйелдер; ҚР шегінен тыс тұрақты тұратын азаматтар; шекті жасына жеткен адамдар жатады. 2. Әзербайжан: qeyri-toxunma 3. Қырғыз: аскерге милдети эмес 4. Өзбек: harbiy bo'lmagan 5. Түрік: ilgisiz 6. Ағылшын: non-military 7. Испан: no obligado 8. Неміс: nichtmilitärisch 9. Француз: non-militaire 10. Бекітілген нұсқасы: военный – әскери, соғыс; военные действия – соғыс қимылдары (1971-1981);военный конфликт – әскери қақтығыс (2016 жылғы 7 желтоқсан); военная полиция – әскери полиция (2016 жылғы 28 маусым); военная опасность – соғыс қаупі (2016 жылғы 7 желтоқсан) обязанность воинская – әскери міндет (2016 жылғы 8 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: правила воинского учета военнообязанных и призывников – әскери міндеттілер мен әскерге шақырылушыларды әскери есепке алу қағидалары, воинский учет военнообязанных – әскери міндеттілерді әскери есепке алу 12. Бекітілген терминдер сөздігіндегі нұсқаларын және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «невоеннообязанный» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «әскери мiндеттi емес» сөз тіркесі қолданылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
+6
11.незаконный въездзаңсыз кiру
незаконный въезд
заңсыз кiру
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Заңсыз кiру – Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес Мемлекеттік күзет қызметі, Ұлттық қауiпсiздiк комитетiнiң, Iшкi iстер министрлiгiнiң, Қорғаныс министрлiгiнiң органдары мен бөлiмшелерi күзететiн объектiге, сондай-ақ жеке күзет ұйымы күзететін қауіпті өндірістік объектіге заңсыз кіру. 2. Әзербайжан: qanunsuz giriş 3. Қырғыз: мыйзамсыз кирүү 4. Өзбек: noqonuniy kirish 5. Түрік: yasadışı giriş 6. Ағылшын: illegal entry 7. Испан: entrada ilegal 8. Неміс: illegale Einreise 9. Француз: entrée irrégulière 10. Бекітілген нұсқасы:въезд запрещен – кіруге тыйым салынады (2016 жылғы 9 желтоқсан); незаконные вооруженные формирования – заңсыз қарулы құралымдар (2016 жылғы 7 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: въезд – кіру; незаконный – заңсыз 12. Орыс тіліндегі «въезд» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «кіру» сөзі бекітілсе, заңнамада «кіру» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі «незаконный» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «заңсыз» сөзі бекітілсе, заңнамада «заңсыз» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «незаконный въезд» сөз тіркесі қазақ тіліне «заңсыз кіру» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+6
12.нерушимость границышекараның мызғымастығы
нерушимость границы
шекараның мызғымастығы
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1.Шекараның мызғымастығы соғыс пен бейбітшілік мәселелерін шешудегі ұзақмерзімді тәрбиемен қамтамасыз етілгенімен айқындалады. 2. Әзербайжан: sərhəd toxunulmazlığı 3. Қырғыз: чектердин бузулбагандыгы 4. Өзбек: chegaraning daxlsizligi 5. Түрік: sınırın yıkılmazlığı 6. Ағылшын: inviolability of the border 7. Испан: inviolabilidad de la frontera 8. Неміс: Unzerstörbarkeit der Grenze 9. Француз: l'inviolabilité de la frontière 10. Бекітілген нұсқасы: пересечение границы – шекарадан өту (2016 жылғы 28 маусым); нерушимость – мызғымастық (2016 жылғы 7 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: нарушение режима государственной границы – мемлекеттiк шекара режимiн бұзу; нерушимость – мызғымастық 12. Орыс тіліндегі «нерушимость» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «мызғымастық» сөзімен бекітілсе, заңнамада «мызғымастық» сөзімен аударылған. Орыс тіліндегі «граница» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «шекара» сөзі бекітілсе, заңнамада «шекара» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «нерушимость границы» сөз тіркесі қазақ тіліне «шекараның мызғымастығы» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+6
13.неукоснительное исполнениемүлтіксіз орындау
неукоснительное исполнение
мүлтіксіз орындау
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Мүлтіксіз орындау – барлық жауынгерлердің заң мен әскери жарғыда белгіленген тәртіп пен ережені бұлжытпай орындауы. 2. Әзербайжан: qüsursuz icra 3. Қырғыз: кыйшаюусуз аткаруу 4. Өзбек: кыйшаюусуз аткаруу 5. Түрік: titiz yürütme 6. Ағылшын: strict execution 7. Испан: strict execution 8. Неміс: rigorose Ausführung 9. Француз: exécution rigoureuse 10. Бекітілген нұсқасы: мүлтіксіз – неукоснительный (2003 жылғы 11 желтоқсан); исполнение бюджета – бюджеттің атқарылуы (2016 жылғы 7 желтоқсан); исполнение норм права – құқық нормаларын орындау (2016 жылғы 7 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: неукоснительное исполнение– мүлтіксіз орындау 12. Орыс тіліндегі «неукоснительное» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «мүлтіксіз» сөзімен бекітілсе, заңнамада «мүлтіксіз» сөзімен аударылған. Орыс тіліндегі «исполнение» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «атқару», «орындау» сөздері бекітілсе, заңнамада «атқару», «орындау» сөздерімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «неукоснительное исполнение» сөз тіркесі қазақ тіліне «мүлтіксіз орындау» сөз тіркесімен аударылғаны жөн деп есептейміз.
Рейтинг
+6
14.обоймаоқжатар
обойма
оқжатар
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Оқжатар – атыс қаруындағы патрондар орналасатын және оны ұңғыға жіберу алдында айдауыш сызығына жылжытатын арнайы құрылғы. Оқжатардың пайда болуы қарудың ату жылдамдығын айтарлықтай көтерді. 2. Әзербайжан: divar kağızı 3. Қырғыз: обойма 4. Өзбек: klip 5. Түрік: şarjör 6. Ағылшын: holder 7. Испан: anillo 8. Неміс: Patronenstreifen 9. Француз: chargeur 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: обойма – оқжатар; магазин – оқтізер 12. Заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып, орыс тіліндегі «обойма» сөзі қазақ тіліне «оқжатар» түрінде аударылуы керек деп есептейміз.
Рейтинг
-2
15.оборонные объектықорғаныс объектілері
оборонные объекты
қорғаныс объектілері
СаласыӘскери сала
Этимологиясы
Дефинициясы1. Қорғаныс объектілері – Қарулы Күштердің, басқа да əскерлер мен əскери құралымдардың мемлекеттік мекемелеріне жедел басқару құқығымен бекітіліп берілген жылжымайтын мүлік; басқару пункттерi, жеке тұрған және қосып салынған паналайтын жерлер, радиацияға қарсы жасырын паналар, азаматтық қорғаныс мүлкiн сақтауға арналған қойма үй-жайлары. Объект – лат. objectum – «зат». 2. Әзербайжан: müdafiə obyektləri 3. Қырғыз: коргоо объекттери 4. Өзбек: mudofaa ob'ektlari 5. Түрік: savunma tesisleri 6. Ағылшын: defense facilities 7. Испан: instalaciones de defensa 8. Неміс: Verteidigungsanlagen 9. Француз: installations de défense 10. Бекітілген нұсқасы: мнимая оборона – жалған қорғаныс (2016 жылғы 7 желтоқсан); объект – объект 11. Заңнамадағы қолданысы: оборона – қорғаныс; объект – объект 12. Орыс тіліне латын тілінен енген (объект – лат. objectum – «зат») «объект»сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «объект» сөзі бекітілсе, заңнамада «объект» сөзімен аударылған. Сонымен қатар орыс тіліндегі«оборона» сөзінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «қорғаныс» сөзі бекітілсе, заңнамада «қорғаныс» сөзімен аударылған. Бекітілген терминдер сөздігін және заңнамадағы қолданысын негізге ала отырып,орыс тіліндегі «оборонные объекты» сөз тіркесі қазақ тіліне «қорғаныс объектілері» сөз тіркесімен аударылуы қажет деп санаймыз.
Рейтинг
+7
Қуат Әуесбай, Қыдырәлі Дархан, Жанарбек Әшімжан
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы Республикалық терминология комиссиясының II-отырысында қаралатын терминдер

Мәдениет және өнер, спорт салаларының терминдеріне жасалған лингвистикалық сараптама қорытындысы
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.а бокко кьюзаа бокко кьюза
а бокко кьюза
а бокко кьюза
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. А бокко кьюза (ит. а bocca chiusa; ит. bocca «ауыз») – жабық ауызбен әнайту.

2. Әзербайжан: və boko kyuza

3. Қырғыз: а боккокьюза

4. Өзбек: vaboko kyuza

5. Түрік: ve boko kyuza

6. Ағылшын: аbocca chiusa

7. Испан: y boko kyuza

8. Неміс: undBoko Kyuza

9.Француз: etboko kyuza

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12.абокко кьюза – а бокко кьюза

Дефинициясы
Рейтинг
+4
2.а воче пиенаа воче пиена
а воче пиена
а воче пиена
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. А воче пиена (ит. а voce piena; ит. piena «толық, дауысты») – бардауыспен ән айту.

2. Әзербайжан: a tam giriş

3. Қырғыз: а вочепиена

4. Өзбек: a to'liq kirish5. Түрік: а tam giriş6. Ағылшын: а full entry7. Испан: а entrada completa8. Неміс: Ein voller Eintrag9. Француз: une entrée complète

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. а воче пиена – авоче пиена

Дефинициясы
Рейтинг
+4
3.а воче солоа воче соло
а воче соло
а воче соло
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. А воче соло (ит. а voce sola; ит. sola «бір, жалғыз») – бірыңғайдауыспен жеке ән салу.

2. Әзербайжан: tək səs3. Қырғыз: а воче соло4. Өзбек: bitta ovoz5. Түрік: а tek ses6. Ағылшын: а single voice

7. Испан: einnrödd

8. Неміс: Eineeinzelne Stimme

9. Француз: une voix unique

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. а воче соло – авоче соло

Дефинициясы
Рейтинг
+4
4.а дуэ кордеа дуэ корде
а дуэ корде
а дуэ корде
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. А дуэ корде (итал.адуэ корде; итал. – «екі ішекте») –  ноталық сілтеме, екі ішекті музыкалық құралдың сол жағынбасу.

2. Әзербайжан: və dude corda

3. Қырғыз: а дуэ корде

4. Өзбек: ikkisatr bilan

5. Түрік: iki telli6. Ағылшын: with two strings

7. Испан: condos cuerdas

8. Неміс: mit zwei Saiten

9. Француз: avecdeux cordes

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. а дуэ корде – адуэ корде

Дефинициясы
Рейтинг
+4
5.а капеллаа капелла
а капелла
а капелла
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. Акапелла(ит. а cappella «капелладағысияқты) – ешбір жетекшісіз хормен ән айту.

2. Әзербайжан: achapel

3. Қырғыз: акапелла

4. Өзбек:  a chapel

5. Түрік: bir şapel

6. Ағылшын: аchapel

7. Испан: capillа8. Неміс: eine Kapelle9. Француз: une chapelle

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. а капелла – акапелла

Дефинициясы
Рейтинг
+4
6.а мецце вочеа мецце воче
а мецце воче
а мецце воче
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. А мецце воче (ит. а mezza voce; ит. mezza voce «жарты дауыспен»)– жарты дауыспен ән салу.

2. Әзербайжан: a yarım səs

3. Қырғыз: а меццевоче

4. Өзбек:  a yarim ovoz

5. Түрік: а yarım ses

6. Ағылшын: аhalf voice

7. Испан: una media voz8. Неміс: Eine halbe Stimme9. Француз: une demi voix

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. а мецце воче – амецце воче

Дефинициясы
Рейтинг
+4
7.а прима вистаа прима виста
а прима виста
а прима виста
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. А прима виста (ит. а prima vista «бір көргеннен») – параққа қарапойнау.

2. Әзербайжан: bir prima vista

3. Қырғыз: а примависта

4. Өзбек: prima vista5. Түрік: bir prima vista6. Ағылшын: a prima vista7. Испан: una prima vista8. Неміс: Ein Prima Vista9. Француз: une prima vista

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. а прима виста –а прима виста

Дефинициясы
Рейтинг
+1
8.а секкоа секко
а секко
а секко
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. А секко (итал. al secco, a secco  «құрғақтай, құрғақ затқа салынған(сурет)») – фрескадан айырмашылығы, кептіріліп, құрғатылған, екінші ретдымқылданған қатты сылаққа салынған қабырғалық қолөнер суреті.

2. Әзербайжан: quru

3. Қырғыз: а секко

4. Өзбек: quruq5. Түрік: kuru

6. Ағылшын: asecco

7. Испан: seco8. Неміс: Trocken9. Француз: sec

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. а секко – асекко

Дефинициясы
Рейтинг
+4
9.а темпоа темпо
а темпо
а темпо
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. А темпо (а tempo (лат.tempus «уақыт») – бұрынғыдай екпінмен.

2. Әзербайжан: və tempi

3. Қырғыз: а темпо

4. Өзбек: va temp5. Түрік: ve tempo

6. Ағылшын: andtempo

7. Испан: yel tempo

8. Неміс: und Tempo

9. Француз: ettempo

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. а темпо – а темпо

Дефинициясы
Рейтинг
+4
10.а темпо либероа темпо либеро
а темпо либеро
а темпо либеро
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. А темпо лидеро (ит. а tempo libero «еркін екпінмен») – ешбіркүштеусіз; тікелей еркін екпінмен.

2. Әзербайжан: və tempi libero

3. Қырғыз: а темполиберо

4. Өзбек: va temp-libero5. Түрік: ve tempo libero6. Ағылшын: tempo libero7. Испан: tempo libero

8. Неміс: Unddas Tempo Libero

9. Француз: et le tempo libero

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. а темпо либеро –а темпо либеро

Дефинициясы
Рейтинг
+4
11.аб инициоаб иницио
аб иницио
аб иницио
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. Аб иницио  (лат. аb initio «басынан») – басынан бастап.

2. Әзербайжан: ab initialo

3. Қырғыз: абиницио

4. Өзбек: ab initialo5. Түрік: ab initialo6. Ағылшын: ab initialo7. Испан: ab initialo8. Неміс: ab Initialo9. Француз: ab initialo

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. аб иницио – абиницио

Дефинициясы
Рейтинг
+4
12.аббандонаментоаббандонаменто
аббандонаменто
аббандонаменто
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. Аббандонаменто (итал.abbandonatamente «қысылған, басылып тасталған») – ешбірқарсылықсыз өз сезіміне ерік беру.

2. Әзербайжан: abbandonatamente

3. Қырғыз: аббандонаменто

4. Өзбек:  abbandonatamente

5. Түрік: abbandonatamente

6. Ағылшын: abbandonatamente

7. Испан: abbandonatamente

8. Неміс: Abbandonatamente

9. Француз: abbandonatamente

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. аббандонаментоаббандонаменто

Дефинициясы
Рейтинг
+4
13.аббассаментоаббассаменто
аббассаменто
аббассаменто
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. Аббассаменто(ит. аbbassamento «түсіру,дауысты төмендету») –дауысты төмендету.

2. Әзербайжан: abbassamento

3. Қырғыз: аббассаменто

4. Өзбек: abbassamento5. Түрік: abbassamento6. Ағылшын: abbassamento7. Испан: abbassamento8. Неміс: Abbassamento9. Француз: abbassamento

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. аббассаменто –аббассаменто

Дефинициясы
Рейтинг
+4
14.аббелендоаббелендо
аббелендо
аббелендо
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. Аббелендо (ит.аbbeltendo) – туындыны әшекейлермен безендіру.

2. Әзербайжан: abbelendo

3. Қырғыз: аббелендо

4. Өзбек: abbelendo

5. Түрік: abbelendo

6. Ағылшын: abbelendo

7. Испан: abbelendo

8. Неміс: Abbelendo

9. Француз: abbelendo

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. аббелендо –аббелендо

Дефинициясы
Рейтинг
+4
15.абболиционизмабболиционизм
абболиционизм
абболиционизм
СаласыМәдениет және өнер
Этимологиясы

1. Абболиционизм (ағылш.abolitionism;  лат.abolitio «бас тарту»)  – авторлыққұқықтан бас тарту іс-әрекеті.

2. Әзербайжан: abbolisizm

3. Қырғыз: абболиционизм

4. Өзбек: abbolisizm5. Түрік: abbolitsionizm6. Ағылшын: abbolitionism7. Испан: abbolitionism

8. Неміс: Abbolitionismus

9.Француз: abolitionnisme

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. абболиционизм– абболиционизм

 

Дефинициясы
Рейтинг
+4