ТЕК ТЕРМИНКОМ МҮШЕЛЕРІ ҒАНА ДАУЫС БЕРЕ АЛАДЫ! РТК 2026 жылғы 3-отырысында бекітілетін терминдер (қоғамдық-гуманитарлық бағыт)
| № | САЛАСЫ | ТЕРМИН САНЫ | РЕТТІК САНЫ |
| 1 | Экономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ) | 32 | 1-32 |
| 2 | Инклюзия саласы терминдері (ҚР Оқу-ағарту министрлігі ұсынған терминдер) | 13 | 33-45 |
| 3 | Лингвистика саласы терминдері (Жеке азамат ұсынған терминдер) | 16 | 46-61 |
| 4 | Іс қағаздарын жүргізу саласының терминдері («QazaqGaz Aimaq» ҰК ұсынған терминдер) | 235 | 62-296 |
| # | Орысша нұсқасы | Қазақша нұсқасы | Рейтинг | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | «ножницы цен» | «баға қайшылығы» | «ножницы цен»«баға қайшылығы»Дефинициясы1. Баға қайшылығы – сатылатын және сатып алынатын тауарлар бағаларының арасындағы алшақтықты көрсететін ұғым. Сыртқы сауда саласында өнеркәсібі дамыған елдер мен дамушы елдер тауарларының эквивалентсіз айырбасталатынын сипаттайды. 2. Этимологиясы: – 3. Өзбек: "narxlar qaychisi" 4. Түрік: makas Krizi 5. Ағылшын: scissors crisis, price discrepancy, price scissors 6. Неміс: Scherenkrise, Preisschere 7. Бекітілген нұсқасы: көтеріңкі бағалар (2023), қайшылықтар (2019) 8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2017 жылғы 27 ақпандағы № 49-VІ ҚРЗ ... құқыққа қайшылығы ... 2) Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 27 сәуірдегі № 15-V Заңы ... нормалары арасындағы қайшылықтарды ... 3) Қазақстан Республикасының Заңы 2018 жылғы 29 қазандағы № 188-VІ ҚРЗ ... Қайшылықтар туындаған жағдайда ... 4) Қазақстан Республикасының Заңы 2025 жылғы 12 наурыздағы № 170-VIII ҚРЗ ... айқындалған бағалар ... 10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптама қорытындысы аудармаларды, заңнамадағы қолданысын, терминдік тіркес сыңарларының бекітілген нұсқасын қарастыра келе, "баға қайшылығы" терминін бекітуді ұсынады. | 0 |
| 2. | анонимное общество | аноним қоғам | анонимное обществоаноним қоғамДефинициясы1. Аноним қоғам – "ұсынушының" акциялары бар акционерлік қоғам. 2. Этимологиясы: аноним (грек. anṓnumos) – "атаусыз". 3. Өзбек: anonim jamiyat 4. Түрік: anonim şirket 5. Ағылшын: joint-stock company, public joint-stock company 6. Неміс: Aktiengesellschaft, Konzern 7. Бекітілген нұсқасы: анонимді өтініш (2018), дәстүрлi қоғам (2019) 8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2025 жылғы 4 желтоқсандағы № 236-VIII ҚРЗ ... Анонимдік жолданымдар ... 2) Қазақстан Республикасының Заңы 2024 жылғы 8 шілдедегі № 120-VIII ҚРЗ. ... анонимді жолданымдар ... 3) Қазақстан Республикасының Заңы 2022 жылғы 5 қарашадағы № 158-VII ҚРЗ ... анонимдік үгіт ... 10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптама қорытындысы аудармаларды, заңнамадағы қолданысын, терминдік тіркес сыңарларының бекітілген нұсқасын қарастыра келе, "аноним қоғам" терминін бекітуді ұсынады. | 0 |
| 3. | база исчисления дохода | табысты есептеу базасы | база исчисления доходатабысты есептеу базасыДефинициясы1. Табысты есептеу базасы – табысқа байланысты қандай да бір көрсеткішті есептеу жүргізілетін сома. Әдетте бұл термин салық және бухгалтерлік есепте кездеседі. 2. Этимологиясы: база (лат. basis, гр. βάσις) – "негіз", "іргетас". 3. Өзбек: daromadni hisoblash asosi 4. Түрік: gelir hesaplama temeli 5. Ағылшын: income calculation base 6. Неміс: basis für die Berechnung des Einkommens 7. Бекітілген нұсқасы: табыстық облигация (2017) 8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 9 маусымдағы № 213 бұйрығы. ... орташа айлық табыстың мөлшері ... 2) Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 958 Жарлығы. ... салық салынатын табысты 50 %-ға азайту ... 3) Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 4 маусымдағы № 579 Жарлығы. ... Рейтингті есептеу білім беру қызметтерін ұсынудан ... 4) Қазақстан Республикасының Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 2024 жылғы 14 қарашадағы № 173 бұйрығы. ... табысты есептеу әдістемесі ... 5) Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 3 желтоқсандағы № 149-V Заңы. ... бюджеттердің шығыстар базасына ... 10. Ұсыныстар: дефинициясын, заңнамалық құжаттардағы қолданысын қарастыра отырып, "табысты есептеу базасы" терминін бекіту ұсынылады. | 0 |
| 4. | банко | банко | банкобанкоДефинициясы1. Банко – банк бағалы қағаздарды сатып алатын не сататын бағасы немесе бағамы. 2. Этимологиясы: банко (итал. banco) – "орындық, үстел". 3. Өзбек: banko 4. Түрік: banko 5. Ағылшын: banquo 6. Неміс: Geldkurs 7. Бекітілген нұсқасы: – 8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: – 10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптама қорытындысы аудармаларды қарастыра келе, "банко" терминін бекітуді ұсынады. | 0 |
| 5. | бланковая надпись | бланктегі жазба | бланковая надписьбланктегі жазбаДефинициясы1. Бланктегі жазба – вексель иесінің вексельдің сыртына жаңа иесінің аты-жөнін көрсетпей жазған жазуы. Ол вексельді көрсеткен кез келген адамға вексель берген адамнан вексельде көрсетілген ақшаның сомасын төлетуге құқық береді. 2. Этимологиясы: бланк (фр. blanc) - "ақ қағаз", "бос парақ". 3. Өзбек: blanka yozuvi 4. Түрік: blank yazısı 5. Ағылшын: blank inscription 6. Неміс: briefkopf 7. Бекітілген нұсқасы: бланк (2018) 8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2002 жылғы 4 ақпан N 292-ІІ. ... Бланкiсiне сәйкес келетiн бланкiде ұсынылған жағдайда ... 2) Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 12 сәуірдегі N 37 Заңы. ... бланкiлерiнiң өзара келiсiлген санын бiр-бiрiне бередi ... 3) Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 17 ақпандағы № 563-IV Заңы. ... дыбыстық жазбасын ғана білдіреді ... 10. Ұсыныстар: бекітілген терминдерді, басқа тілдердегі аудармаларды, заңнамадағы қолданысын ескере отырып, "бланктегі жазба" терминін бекітуге ұсынамыз. | 0 |
| 6. | вексельный курс | вексель бағамы | вексельный курсвексель бағамыДефинициясы1. Вексель бағамы – шетел векселінің жергілікті валютаға шаққандағы бағасы. 2. Этимологиясы: вексель (нем. Wechsel) - «айырбастау», «алмасу», «айырбас құжаты». 3. Өзбек: veksel kursi 4. Түрік: veksel kursu 5. Ағылшын: exchange rate 6. Неміс: wechselkurs 7. Бекітілген нұсқасы: ыңғайласпалы вексель (2018), споттық айырбас бағамы (2022) 8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 28 сәуiрдегі N 97 Заңы. ... Аударым және жай вексельдер ... 2) Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 16 шілдедегі N 436 Заңы. ... белгiленген ресми бағамы ... 3) Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 23 қарашадағы N 358 Заңы. ... валюта айырбастаудың нарықтық бағамы ... 10. Ұсыныстар: бекітілген терминдерді, басқа тілдегі аудармаларды, заңнамадағы қолданысын ескере отырып, "вексель бағамы" терминін бекітуді ұсынамыз. | 0 |
| 7. | виремент | виремент | вирементвирементДефинициясы1. Виремент – банкінің соманы бір тұлғаның ағымдағы есепшотынан екінші тұлғаның ағымдағы есепшотына аудару операциясы. 2. Этимологиясы: виремент (фр. virement) – "аудару", "айналдыру". 3. Өзбек: pul oʻtkazmasi 4. Түрік: para transferi 5. Ағылшын: bank transfer 6. Неміс: Überweisung 7. Бекітілген нұсқасы: кредиттік аударым (2017), аударым (қаржы.) (2010), трансферттік баға, аударым бағасы(сыртқы экон.қызмет) (2006), аударма, аударым (банк ісі) (2006), қаржы бөлу, аударым (мем. сатып алу) (1999) 8. Қолдану саласы: Іс жүргізу және мұрағат ісі, Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: – 10. Ұсыныстар: банк саласында қолданылатын бұл термин "банк аударымы" терминіне мағынасы жағынан ұқсас. Бұл термин түрік, өзбек, ағылшын және неміс тілдерінде "банк аудармасы" деп берген. Сол үшін "виремент" терминінің орнына "аударым" немесе "кредиттік аударым" деген тіркес ұсынылады. Бұл сөз термин ретінде заңнамада кездеспейді. Мамандардың талқылауы қажет. | 0 |
| 8. | встречная закупка | қарымта сатыпалым | встречная закупкақарымта сатыпалымДефинициясы1. Қарымта сатып алу – экспорттың құны шегінде импорттаушыдан тауар массасын сатып алу бойынша экспорттаушының қарсы міндеттемелерін көздейтін қарсы сауда нысаны 2. Этимологиясы: – 3. Өзбек: muqobil xarid 4. Түрік: karşı satın alma 5. Ағылшын: turn-in buying 6. Неміс: Gegenkauf 7. Бекітілген нұсқасы: сатыпалым (2024), үстеме тексеру (2020) 8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 20 мамырдағы № 898 Жарлығы. ... оператордан сатып алу;.. 2) Қазақстан Республикасының Заңы 2024 жылғы 1 шілдедегі № 106-VIII ҚРЗ. ... сатып алуға байланысты қатынастарға ... 3) Қазақстан Республикасының Заңы 2014 жылғы 14 қазандағы № 240-V ҚРЗ. ... Қарымта шаралар уақытша сипатқа ие ... 10. Ұсыныстар: дефинициясын, бекітілген термин нұсқаларын ескере отырып, "қарымта сатыпалым" терминін бекіту ұсынылады. | 0 |
| 9. | дамно | дамно | дамнодамноДефинициясы1. Дамно – банкінің клиенттер вексельдерін инкассоға есепке қабылдағаны үшін олардан алатын айрықша ақысы (комиссиядан, пайыздардан және пошта шығындарынан тыс); бағалы қағаздарды нақты бағасынан төмен сатқанда олардың бағамынан келетін шығын. 2. Этимологиясы: дамно (лат. damnum) - «зиян, шығын, залал». 3. Өзбек: damno 4. Түрік: damno 5. Ағылшын: damno 6. Неміс: dam 7. Бекітілген нұсқасы: – 8. Қолдану саласы: Заңтану, Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: – 10. Ұсыныстар: басқа тілдердегі аудармасын ескере отырып, "дамно" деп бекітуді ұсынамыз. | 0 |
| 10. | девизная политика | девиз саясаты, ұран саясаты | девизная политикадевиз саясаты, ұран саясатыДефинициясы1. Девиз саясаты – орталық банкілердің шетел валютасын сатып алу немесе сату (тратта, чек немесе төлем талап девизі түрлерінде) арқылы ұлттық валютаның бағамын реттеуге бағытталған саясаты. 2. Этимологиясы: девиз (лат. divisa) - «бөлінген нәрсе», «белгі», «таңба». 3. Өзбек: deviz siyosati 4. Түрік: deviz politikası 5. Ағылшын: сurrency policy 6. Неміс: motto-Politik 7. Бекітілген нұсқасы: олимпиялық ұран (2019), экосаясат (2022), девиз (сыртқы экон.қызмет) (2006) 8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі N 471-II Заңы. ... ұранын, туын, әнұранын ... 2) Қазақстан Республикасының Заңы 2017 жылғы 11 мамырдағы № 65-VІ ҚРЗ. ... девизге, туға және өзге де ұлттық паралимпиадалық нышанға ... 10. Ұсыныстар: бекітілген терминдерді, заңнамадағы қолданысын ескере отырып, "девиз" терминін қазақшалап, "ұран саясаты" деп бекітуді ұсынамыз. | 0 |
| 11. | дифференциальный таможенный тариф | сараланған кеден тарифі | дифференциальный таможенный тарифсараланған кеден тарифіДефинициясы1. Сараланған кеден тарифі – бір түрлі тауарға немесе өнімге оның қай елден әкелінгендігіне, кеден шекарасына, кеменің қай ұлттікі екеніне және т.б. байланысты кеден алымының әр түрлі мөлшерлеме бойынша алынуы. 2. Этимологиясы: тариф - (фр. tarif; араб. та'риф) - түсіндірме, анықтама 3. Өзбек: differensial bojxona tarifi 4. Түрік: diferansiyel gümrük tarifі 5. Ағылшын: differential customs tariff 6. Неміс: Differenzzolltarif 7. Бекітілген нұсқасы: кеден (1992) 8. Қолдану саласы: Көлік және қатынас жолдары, Статистика, стандарттау және зияткерлік меншік, Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1. Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 5 сәуірдегі N 401 Кодексі: "... кеден ісі мәселелері ..."; 2. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2023 жылғы 1 шiлдедегi № 252 бұйрығы: "... сараланған график – сауда-саттыққа қатысушылардың өтінімдерінде мәлімделген бағалар бойынша өтінімдерінің бір тәртіпке келтірілген тізімі..."; 3. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2020 жылғы 29 шілдедегі № 103-ө өкімі: "... импорт кезінде кеден баждарының, салықтардың және өзге де алымдардың мөлшерлемелерін ...". 10. Ұсыныстар: линвистикалық сараптама көрсеткендей, дифференция сөзін түрік, өзбек жіне басқа тілдер материалдық кірме ретінде қабылдаған, бірақ ҚР заңнамаларында "сараланған" сөзі терминдік тіркестердің құрамында осы сөздің баламасы ретінде кездеседі. Сондықтан "сараланған кеден тарифі" деген нұсқаны бекіту ұсынылады. | 0 |
| 12. | европатент | еуропатент | европатентеуропатентДефинициясы1. Еуропатент – бұл Еуропалық патенттік ведомство (EPO) арқылы берілетін патент; ол бір ғана өтінім беру арқылы бірнеше еуропалық мемлекеттерде өнертабысты қорғауға мүмкіндік беретін аймақтық патент түрі. 2. Этимологиясы: патент (лат. patens) – "ашық, айқын". 3. Өзбек: yevropa patenti 4. Түрік: аvrupa patentli 5. Ағылшын: european patent 6. Неміс: Europäisches Patent 7. Бекітілген нұсқасы: еуропалық асхана (2024), патенттік мәліметтер (2024) 8. Қолдану саласы: Заңтану, Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2001 жылғы 16 қараша N 257-ІІ ...Халықаралық патенттік жіктеме ... 2) Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 13 шілдедегі N 422 Заңы ... патент иесiнiң ... 3) Қазақстан Республикасының Заңы 2022 жылғы 20 маусымдағы № 128-VII ҚРЗ ... Патенттің қолданылу мерзімін ... 10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптама қорытындысы аудармаларды, заңнамадағы қолданысын, терминдік тіркес сыңарларының бекітілген нұсқасын қарастыра келе, "еуропатент" терминін бекітуді ұсынады. | 0 |
| 13. | иммобилизация капитала | капиталды шашырату | иммобилизация капиталакапиталды шашыратуДефинициясы1. Капиталды шашырату – акционерлік компания (қоғам) капиталының жеке (жекеменшіктегі) кәсіпкерлердің капиталына айналуы: айналмалы қаражатты аз қозғалатын құндылықтарға (биржада онша бағаланбайтын пайызды қағаздар, т.б.) орналастыру. 2. Этимологиясы: капитал (лат. capitalis) – "негізгі". 3. Өзбек: kapitalni immobilizatsiya qilish 4. Түрік: sermaye immobilizasyonu 5. Ағылшын: immobilization of capital 6. Неміс: Brachliegen von Kapital 7. Бекітілген нұсқасы: иммобилизацияланған препараттар (2021), қаражатты иммобилизациялау (2017) 8. Қолдану саласы: Іс жүргізу және мұрағат ісі, Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2016 жылғы 24 ақпандағы № 461-V ҚРЗ ... шашыратуға немесе тозаңдатуға арналған ... 2) Қазақстан Республикасының Заңы 2025 жылғы 9 қаңтардағы № 152-VIII ҚРЗ ... шашырату қуаты ... 3) Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 3 ақпандағы N 525 Заңы ... шашыратуға немесе тозаңдатуға арналған ... 10. Ұсыныстар: заңнамадағы қолданысы, өзбек, түрік, ағылшын және неміс тілдеріндегі аудармалар ескеріліп, "капиталды шашырату" нұсқасы ұсынылады. | 0 |
| 14. | консолидированные продажи | жинақталған сатылымдар, шоғырландырылған сату | консолидированные продажижинақталған сатылымдар, шоғырландырылған сатуДефинициясы1. Жинақталған сатылымдар – бас компания кәсіпорындарының, олардың серіктес және ассоцияланған фирмаларының тауарлары мен қызметін олардан өзара алмасқан (топ ішіндегі) тауарларын шегеріп тастағаннан кейінгі сатылымдар. 2. Этимологиясы: консолид (лат. consolidare) – "бекіту, біріктіру". 3. Өзбек: konsolidatsiyalashgan savdo 4. Түрік: konsolide satışlar 5. Ағылшын: consolidated revenue 6. Неміс: konsolidierter Umsatz 7. Бекітілген нұсқасы: жинақталған су алымдары мен айдамдары картасы (2024), жинақталған жиілік (2023), үстеме ақымен сату (2022) 8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2024 жылғы 24 желтоқсандағы № 147-VIII ҚРЗ ... ішкі сатылымдарына ... 2) Қазақстан Республикасының Заңы 2018 жылғы 28 ақпандағы № 141-VІ ҚРЗ ... бұйымдардың сатылымына ... 3) Қазақстан Республикасының Заңы. 2002 жылғы 29 желтоқсан N 369-ІІ ... жинақталған қаражаттарымен ... 10. Ұсыныстар: терминнің өзбек, түрік, ағылшын және неміс тілдеріндегі аудармалары ескеріліп, дефинициясына мән бере "жинақталған сатылымдар" термині ұсынысылады. | 0 |
| 15. | коэффициент покрытия | жабу коэффициенті | коэффициент покрытияжабу коэффициентіДефинициясы1. Жабу коэффициенті – ресурстардың, объектілердің немесе қызметтердің қажетті көлемге қатысты қандай үлесін өтейтінін көрсететін көрсеткіш. 2. Этимологиясы: коэффициент (лат. co(cum)+efficients ) – "бірге+өндіретін". 3. Өзбек: qoplash koeffitsiyenti 4. Түрік: karşılama oranı 5. Ағылшын: coverage ratio 6. Неміс: Deckungsgrad 7. Бекітілген нұсқасы: ылғал жабу (2022), жабу (2016), зейнеткерлік жүктеме коэффициенті (2025) 8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы 9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің м.а. 2024 жылғы 26 тамыздағы № 330 бұйрығы ... саны 0,4 коэффициентін ... 2) Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің міндетін атқарушының 2011 жылғы 12 мамырдағы № 273 бұйрығы ... Пiсiру жiктерi жабулы ... 3) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2015 жылғы 19 желтоқсандағы № 240 қаулысы ... сипаттайтын коэффициенттерін ... 10. Ұсыныстар: заңнамадағы қолданысы, басқа тілдердегі аудармалары мен дефинициясына қарап, "жабу коэффициенті" термині ұсынылады. | 0 |
| # | Орысша нұсқасы | Қазақша нұсқасы | Рейтинг | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | а бокко кьюза | а бокко кьюза | а бокко кьюзаа бокко кьюза1. А бокко кьюза (ит. а bocca chiusa; ит. bocca «ауыз») – жабық ауызбен әнайту. 2. Әзербайжан: və boko kyuza3. Қырғыз: а боккокьюза 4. Өзбек: vaboko kyuza 5. Түрік: ve boko kyuza6. Ағылшын: аbocca chiusa 7. Испан: y boko kyuza8. Неміс: undBoko Kyuza 9.Француз: etboko kyuza 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12.абокко кьюза – а бокко кьюза Дефинициясы | +4 |
| 2. | а воче пиена | а воче пиена | а воче пиенаа воче пиена1. А воче пиена (ит. а voce piena; ит. piena «толық, дауысты») – бардауыспен ән айту. 2. Әзербайжан: a tam giriş3. Қырғыз: а вочепиена 4. Өзбек: a to'liq kirish5. Түрік: а tam giriş6. Ағылшын: а full entry7. Испан: а entrada completa8. Неміс: Ein voller Eintrag9. Француз: une entrée complète10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. а воче пиена – авоче пиена Дефинициясы | +4 |
| 3. | а воче соло | а воче соло | а воче солоа воче соло1. А воче соло (ит. а voce sola; ит. sola «бір, жалғыз») – бірыңғайдауыспен жеке ән салу. 2. Әзербайжан: tək səs3. Қырғыз: а воче соло4. Өзбек: bitta ovoz5. Түрік: а tek ses6. Ағылшын: а single voice7. Испан: einnrödd 8. Неміс: Eineeinzelne Stimme 9. Француз: une voix unique10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. а воче соло – авоче соло Дефинициясы | +4 |
| 4. | а дуэ корде | а дуэ корде | а дуэ кордеа дуэ корде1. А дуэ корде (итал.адуэ корде; итал. – «екі ішекте») – ноталық сілтеме, екі ішекті музыкалық құралдың сол жағынбасу. 2. Әзербайжан: və dude corda 3. Қырғыз: а дуэ корде4. Өзбек: ikkisatr bilan 5. Түрік: iki telli6. Ағылшын: with two strings7. Испан: condos cuerdas 8. Неміс: mit zwei Saiten9. Француз: avecdeux cordes 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. а дуэ корде – адуэ корде Дефинициясы | +4 |
| 5. | а капелла | а капелла | а капеллаа капелла1. Акапелла(ит. а cappella «капелладағысияқты) – ешбір жетекшісіз хормен ән айту. 2. Әзербайжан: achapel 3. Қырғыз: акапелла 4. Өзбек: a chapel 5. Түрік: bir şapel6. Ағылшын: аchapel 7. Испан: capillа8. Неміс: eine Kapelle9. Француз: une chapelle10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. а капелла – акапелла Дефинициясы | +4 |
| 6. | а мецце воче | а мецце воче | а мецце вочеа мецце воче1. А мецце воче (ит. а mezza voce; ит. mezza voce «жарты дауыспен»)– жарты дауыспен ән салу. 2. Әзербайжан: a yarım səs3. Қырғыз: а меццевоче 4. Өзбек: a yarim ovoz 5. Түрік: а yarım ses6. Ағылшын: аhalf voice 7. Испан: una media voz8. Неміс: Eine halbe Stimme9. Француз: une demi voix10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. а мецце воче – амецце воче Дефинициясы | +4 |
| 7. | а прима виста | а прима виста | а прима вистаа прима виста1. А прима виста (ит. а prima vista «бір көргеннен») – параққа қарапойнау. 2. Әзербайжан: bir prima vista3. Қырғыз: а примависта 4. Өзбек: prima vista5. Түрік: bir prima vista6. Ағылшын: a prima vista7. Испан: una prima vista8. Неміс: Ein Prima Vista9. Француз: une prima vista10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. а прима виста –а прима виста Дефинициясы | +1 |
| 8. | а секко | а секко | а секкоа секко1. А секко (итал. al secco, a secco «құрғақтай, құрғақ затқа салынған(сурет)») – фрескадан айырмашылығы, кептіріліп, құрғатылған, екінші ретдымқылданған қатты сылаққа салынған қабырғалық қолөнер суреті. 2. Әзербайжан: quru 3. Қырғыз: а секко 4. Өзбек: quruq5. Түрік: kuru6. Ағылшын: asecco 7. Испан: seco8. Неміс: Trocken9. Француз: sec10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. а секко – асекко Дефинициясы | +4 |
| 9. | а темпо | а темпо | а темпоа темпо1. А темпо (а tempo (лат.tempus «уақыт») – бұрынғыдай екпінмен. 2. Әзербайжан: və tempi3. Қырғыз: а темпо 4. Өзбек: va temp5. Түрік: ve tempo6. Ағылшын: andtempo 7. Испан: yel tempo 8. Неміс: und Tempo9. Француз: ettempo 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. а темпо – а темпо Дефинициясы | +4 |
| 10. | а темпо либеро | а темпо либеро | а темпо либероа темпо либеро1. А темпо лидеро (ит. а tempo libero «еркін екпінмен») – ешбіркүштеусіз; тікелей еркін екпінмен. 2. Әзербайжан: və tempi libero3. Қырғыз: а темполиберо 4. Өзбек: va temp-libero5. Түрік: ve tempo libero6. Ағылшын: tempo libero7. Испан: tempo libero8. Неміс: Unddas Tempo Libero 9. Француз: et le tempo libero10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. а темпо либеро –а темпо либеро Дефинициясы | +4 |
| 11. | аб иницио | аб иницио | аб инициоаб иницио1. Аб иницио (лат. аb initio «басынан») – басынан бастап. 2. Әзербайжан: ab initialo3. Қырғыз: абиницио 4. Өзбек: ab initialo5. Түрік: ab initialo6. Ағылшын: ab initialo7. Испан: ab initialo8. Неміс: ab Initialo9. Француз: ab initialo10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. аб иницио – абиницио Дефинициясы | +4 |
| 12. | аббандонаменто | аббандонаменто | аббандонаментоаббандонаменто1. Аббандонаменто (итал.abbandonatamente «қысылған, басылып тасталған») – ешбірқарсылықсыз өз сезіміне ерік беру. 2. Әзербайжан: abbandonatamente 3. Қырғыз: аббандонаменто 4. Өзбек: abbandonatamente 5. Түрік: abbandonatamente 6. Ағылшын: abbandonatamente 7. Испан: abbandonatamente 8. Неміс: Abbandonatamente 9. Француз: abbandonatamente 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. аббандонаменто – аббандонаменто Дефинициясы | +4 |
| 13. | аббассаменто | аббассаменто | аббассаментоаббассаменто1. Аббассаменто(ит. аbbassamento «түсіру,дауысты төмендету») –дауысты төмендету. 2. Әзербайжан: abbassamento3. Қырғыз: аббассаменто 4. Өзбек: abbassamento5. Түрік: abbassamento6. Ағылшын: abbassamento7. Испан: abbassamento8. Неміс: Abbassamento9. Француз: abbassamento10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. аббассаменто –аббассаменто Дефинициясы | +4 |
| 14. | аббелендо | аббелендо | аббелендоаббелендо1. Аббелендо (ит.аbbeltendo) – туындыны әшекейлермен безендіру. 2. Әзербайжан: abbelendo 3. Қырғыз: аббелендо 4. Өзбек: abbelendo 5. Түрік: abbelendo 6. Ағылшын: abbelendo 7. Испан: abbelendo 8. Неміс: Abbelendo 9. Француз: abbelendo 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. аббелендо –аббелендо Дефинициясы | +4 |
| 15. | абболиционизм | абболиционизм | абболиционизмабболиционизм1. Абболиционизм (ағылш.abolitionism; лат.abolitio «бас тарту») – авторлыққұқықтан бас тарту іс-әрекеті. 2. Әзербайжан: abbolisizm3. Қырғыз: абболиционизм 4. Өзбек: abbolisizm5. Түрік: abbolitsionizm6. Ағылшын: abbolitionism7. Испан: abbolitionism8. Неміс: Abbolitionismus 9.Француз: abolitionnisme 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. абболиционизм– абболиционизм
Дефинициясы | +4 |
| # | Орысша нұсқасы | Қазақша нұсқасы | Рейтинг | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | «галле» стекло | «галле» шынысы | «галле» стекло«галле» шынысыДефинициясы | +10 |
| 2. | «галльский дух» | «галлдықжан» галл рухыгалдық рух | «галльский дух»«галлдықжан» галл рухыгалдық рухДефинициясы | +5 |
| 3. | гамма римского-корсакова | римский-корсаков гаммасы | гамма римского-корсаковаримский-корсаков гаммасыДефинициясы | +7 |
| 4. | «гамма черномора» | «черномор гаммасы» | «гамма черномора»«черномор гаммасы»Дефинициясы | +7 |
| 5. | Гардский мост | Гард көпірі | Гардский мостГард көпіріДефинициясы | +7 |
| 6. | Гармодий и Аристогитон» | Гармодий мен Аристогитон | Гармодий и Аристогитон»Гармодий мен АристогитонДефинициясы | +6 |
| 7. | Гауди стиль | Гауди стилі | Гауди стильГауди стиліДефинициясы | +8 |
| 8. | Гвельфов сокровища | Гвельфтер қазынасы» | Гвельфов сокровищаГвельфтер қазынасы»Дефинициясы | +7 |
| 9. | Гебальский стиль | Гебаль стилі | Гебальский стильГебаль стиліДефинициясы | +5 |
| 10. | «гелиопольская эннеада» богов | «гелиопольдық тоғыздық» құдайлары Гелиополь құдайлары | «гелиопольская эннеада» богов«гелиопольдық тоғыздық» құдайлары Гелиополь құдайларыДефинициясы | +7 |
| 11. | Генуи звезда | Генуи жұлдызы Генуя жұлдызы | Генуи звездаГенуи жұлдызы Генуя жұлдызыДефинициясы | +7 |
| 12. | Геракловы столбы | Гераклдер бағаны | Геракловы столбыГераклдер бағаныДефинициясы | +8 |
| 13. | горлица | горлица | горлицагорлицаДефинициясы | +5 |
| 14. | габа, габардин | габа, габардин | габа, габардингаба, габардинДефинициясы | +6 |
| 15. | габбро | габбро | габброгабброДефинициясы | +7 |
"Галантный стиль - сырбаздық стиль" делінген. Ал, "Галантность" сөзінің өзінің аудармасында "сырбаздық" деген мүлдем жоқ - наздылық, сыпайылық, ізеттілік, әдептілік. Онда, логика бойынша, "наздылық стиль, сыпайылық стиль, ізеттілік стиль, әдептілік Толығырақ ...стиль" - дердің бірі болуы керек қой?
"гелиопольдық тоғыздық" құдайлары деген баламасын қолдаймын
галл рухы - дұрыс
| # | Орысша нұсқасы | Қазақша нұсқасы | Рейтинг |
|---|---|---|---|
| 1. | шахмат | ханқамау (Ғабит Мүсірепов баламасы) | |
| 2. | Лидер | топжарған | |
| 3. | душ | сусебер | |
| 4. | линза | көзәйнек | |
| 5. | пулемет | оқсебер | |
| 6. | очки | көзілдірік | |
| 7. | коньки | сырғытпа | |
| 8. | клюшка | доптаяқ | |
| 9. | штамп | істаңба. | |
| 10. | снаряд | топ |
Пулемет сөзін "оқсебер" деп тауып айтқансыз, бірақ пулемент оқ сеппейді, оқты шашады. Меніңше болғанда ОҚШАШАР десе қисынды. Не болмаса тілімізге бейімдеп ПҮЛЕМЕТ десе дұрыс.
Шахматты ханқамау деп алған құлаққа жағымды екен. Шахмат ойынының мағынасын ашып тұрған сияқты.
штамп-істаңба мағынасын ашып тұр.
| # | Орысша нұсқасы | Қазақша нұсқасы | Рейтинг | |
|---|---|---|---|---|
| 1. | бумага проклеенная | желімделген қағаз | бумага проклееннаяжелімделген қағазДефинициясы1. желімделген қағаз – желімдеу пресін пайдалана отырып, беттік желімдеуге арналған қағаз. 2. Әзербайжан: kağız, yapıştırılmış 3. Қырғыз: чапталган Кагаз 4. Өзбек: yopishqoq qog`oz 5. Түрік: bantlanmış kağıt 6. Ағылшын: taped paper 7. Испан: papel pegado 8. Неміс: papier, verklebt 9. Француз: papier collé 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: желімделген қағаз 12. Орыс тіліндегі «бумага проклеенная» сөзі заңнамада «желімделген қағаз» сөз тіркесімен аударылған. Біз «желім қағаз» деген нұсқаны ұсынар едік. | +13 |
| 2. | бумага фильтровальная | сүзгіш қағаз | бумага фильтровальнаясүзгіш қағазДефинициясы1. сүзгіш қағаз – сұйықтықты тығыз заттардан бөлу (сүзу) үшін желімделмеген қағаз қолданылады. Бөлінетін жауын-шашын тамшыларының қаншалықты ірі екеніне және сұйықтықтың тұтқырлығына байланысты әртүрлі тығыздықтағы қағаз қажет. Қағаз неғұрлым тығыз болса, сүзу соғұрлым баяу жүреді. 2. Әзербайжан: filter kağız 3. Қырғыз: чыпкасы кагаз 4. Өзбек: filtr qog`oz 5. Түрік: filtre kağıdı 6. Ағылшын: filter paper 7. Испан: papel de filtro 8. Неміс: Filterpapier 9. Француз: papier filtre 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: сүзгіш қағаз 12. Орыс тіліндегі «бумага фильтровальная» сөзі бұрын бекітілмеген екен. Заңнамада «сүзгіш қағаз» деп берілген. Біз де осы нұсқаны қолдаймыз. | +8 |
| 3. | бумажная капсула | қағаз капсула | бумажная капсулақағаз капсулаДефинициясы1. қағаз капсула (лат. capsula «жәшік, қобдиша, сандықша») – қандай да бір затты сыртқы ортадан қорғау үшін дайындалған қағаз ыдыс. 2. Әзербайжан: kağız kapsul 3. Қырғыз: кагаз капсула 4. Өзбек: qog`oz kapsula 5. Түрік: kağıt kapsül 6. Ағылшын: paper capsule 7. Испан: cápsula de papel 8. Неміс: papierkapsel 9. Француз: capsule de papier 10. Бекітілген нұсқасы: спускаемые капсулы – қонатын капсулалар (2018) 11. Заңнамадағы қолданысы: қағаз, капсула 12. «Бумажная капсула» сөзіндегі капсула сөзі 2018 жылы тіркес ішінде «капсула» деп бекітілген. Заңнамада да тіркес сөзді құраушы компоненттер жеке-жеке «қағаз, капсула» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған тіркесті (қағаз капсула) дұрыс деп есептейміз. | +12 |
| 4. | бумажно-асбестовые фильтры | қағаз-асбесті фильтрлер | бумажно-асбестовые фильтрықағаз-асбесті фильтрлерДефинициясы1. қағаз-асбесті фильтрлер (гр. «асбест» - сөндірілмеген әк», лат. filtrum «киіз; киізден жасалған сүзгі») – пластиналар түріндегі қағаз-асбесті фильтрлер Сальников сүзгісінде сүзгі беті ретінде қолданылады, ол екі сфералық дискілердің арасында қысылған металл жақтау түрінде болады. 2. Әзербайжан: Kağız-asbest filtrləri 3. Қырғыз: Кагаз-асбест чыпкалары 4. Өзбек: Qog`oz-asbest filtrlari 5. Түрік: Kağıt asbest filtreleri 6. Ағылшын: Paper-asbestos filters 7. Испан: Filtros de papel y amianto 8. Неміс: Papier-Asbest-Filter 9. Француз: Filtres à papier et à amiante 10. Бекітілген нұсқасы: фильтр – сүзгі (2015) 11. Заңнамадағы қолданысы: Қағаз, асбесті, фильтрлер 12. 2015 жылы «фильтр» сөзі жеке тұрғанда да тіркес ішінде де «сүзгі» деп бекітілген. Заңнамада көрсетілген термин жеке қолданылмаса да жекелей қағаз, асбест, фильтр деп қолданылған екен. Демек біз «бумажно-асбестовые фильтры» деген терминнің баламасы ретінде «қағаз-асбесті сүзгілер» деген нұсқаны ұсынамыз. Фильтр терминінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «сүзгі» бірлігі қолданысқа ие. | +2 |
| 5. | бумажный фильтр | қағаз фильтр | бумажный фильтрқағаз фильтрДефинициясы1. қағаз фильтр (лат. filtrum «киіз; киізден жасалған сүзгі») – арнайы сүзгіден өткізілген желімделмеген қағаздан жасалады, қалқыма бөлшектерді сұйықтықтан бөлу үшін зертханалық тәжірибеде кеңінен қолданылады. Қағаздың тығыздығына сәйкес, яғни сұйықтық ағып жатқан тері тесігінің мөлшеріне байланысты сүзгілер өте тығыз (көк лентамен белгіленеді) және онша тығыз емес (ақ лентамен белгіленеді) болып бөлінеді. Сонымен қатар, лентада сүзгі күлінің массасы көрсетіледі. 2. Әзербайжан: kağız filter 3. Қырғыз: кагаз чыпкасы 4. Өзбек: qog`oz filtr 5. Түрік: kağıt filtresi 6. Ағылшын: paper filter 7. Испан: filtro de papel 8. Неміс: Papierfilter 9. Француз: filtre en papier 10. Бекітілген нұсқасы: фильтр – сүзгі (2015) 11. Заңнамадағы қолданысы: қағаз, фильтр 12. Бұл терминге де жоғарыдағы уәжді қолданамыз. Ұсынатын баламамыз – қағаз сүзгі. | +4 |
| 6. | бутонизация | гүлбүршігінің пайда болуы (шанақтану), бүршіктену | бутонизациягүлбүршігінің пайда болуы (шанақтану), бүршіктенуДефинициясы1. гүлбүршігінің пайда болуы (шанақтану), бүршіктену – гүл бүршігінің пайда болуымен сипатталатын өсімдіктің даму кезеңі. 2. Әзербайжан: qönçələnmə 3. Қырғыз: почкование 4. Өзбек: payvand 5. Түрік: tomurcuklanma 6. Ағылшын: budding 7. Испан: gemación 8. Неміс: Knospung 9. Француз: bourgeonnement 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: шанақтану 12. Заңнамада «шанақтану» деп қолданылған. Сол себепті аталмыш терминнің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «шанақтану» сөзін ұсынамыз. | +5 |
| 7. | буферные системы | буферлік жүйелер | буферные системыбуферлік жүйелерДефинициясы1. буферлік жүйелер – ерітіндідегі бірнеше заттардың жиынтығы, оған буферлік қасиеттерді, яғни ерітіндіні сұйылту, шоғырландыру немесе оған аз мөлшерде күшті қышқыл немесе сілті қосу кезінде ортаның белсенді реакциясының (РН) өзгеруіне төтеп беру мүмкіндігін береді. 2. Әзербайжан: bufer sistemləri 3. Қырғыз: буфердик системалар 4. Өзбек: bufer tizimlar 5. Түрік: tampon sistemleri 6. Ағылшын: buffer systems 7. Испан: sistemas de amortiguación 8. Неміс: Puffersystem 9. Француз: système tampon 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: буферлік, жүйелер 12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «буфер, система» сөздері жеке «буфер, жүйе» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған нұсқаны қолдаймыз. | +11 |
| 8. | бухгалтерский баланс | бухгалтерлік баланс | бухгалтерский балансбухгалтерлік балансДефинициясы1. бухгалтерлік баланс (нем. Buchhalter, Buch —кітап, Halter — ұстағыш + фр. Balance «тепе-теңдік») – есепті күнге (айдың, тоқсанның, жылдың соңына) шаруашылық жүргізуші субъекті қаражатының құрамын, орналасуын, қайнар көздері мен мақсатын ақшалай түрде сипаттайтын жиынтық кестеге топтастырылған көрсеткіштер жүйесі. Баланс 2 бөліктен тұрады: сол бөлігі - актив (қаражаттың құрамын, орналасуын және пайдаланылуын сипаттайды) және оң бөлігі - пассив (қаражаттың пайда болу көздерін көрсетеді). Бухгалтерлік баланстың активі мен пассивінің нәтижелері тең болуы тиіс. 2. Әзербайжан: mühasibat balansı 3. Қырғыз: бухгалтердик баланс 4. Өзбек: balansi 5. Түрік: bilanço 6. Ағылшын: balance sheet 7. Испан: balance de contabilidad 8. Неміс: buchhalterische Bilanz 9. Француз: bilan 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: бухгалтерлік баланс 12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «бухгалтерлік баланс» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған нұсқаны қолдаймыз. | +9 |
| 9. | бухгалтерский отчет | бухгалтерлік есеп | бухгалтерский отчетбухгалтерлік есепДефинициясы1. бухгалтерлік есеп (нем. Buchhalter, Buch —кітап, Halter — ұстағыш ) – кәсіпорынның шаруашылық қызметінің жағдайы, барысы және нәтижелері туралы немесе бөтеннің мүлкін басқару немесе билік ету туралы қандай да бір дәлелдемелермен (цифрлық деректермен, растама құжаттарымен) расталған түсініктеме. Бухгалтерлік есеп кәсіпорын шоттарының жай-күйі туралы мәліметтер береді және шаруашылық қызметтің нәтижелерін анықтайды, өйткені олар кәсіпорынның бухгалтерлік есебінде көрсетіледі. 2. Әзербайжан: mühasibat hesabatı 3. Қырғыз: бухгалтердик отчет 4. Өзбек: buxgalteriya hisoboti 5. Түрік: muhasebe raporu 6. Ағылшын: accounting report 7. Испан: estado de cuentas 8. Неміс: buchhaltung 9. Француз: rapport comptable 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: бухгалтерлік есеп 12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «бухгалтерлік есеп» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған нұсқаны қолдаймыз. | +7 |
| 10. | бухгалтерский учет | бухгалтерлік есепке алу | бухгалтерский учетбухгалтерлік есепке алуДефинициясы1. бухгалтерлік есепке алу (нем. Buchhalter, Buch —кітап, Halter — ұстағыш) – бұл барлық экономикалық операцияларды тұтас, үздіксіз және құжаттық есепке алу арқылы ұйымның мүлкі, міндеттемелері және олардың қозғалысы туралы ақпаратты ақшалай түрде жинау, тіркеу және жалпылаудың реттелген жүйесі. 2. Әзербайжан: Mühasibat 3. Қырғыз: бухгалтердик эсеп 4. Өзбек: buxgalteriya hisobi 5. Түрік: muhasebe 6. Ағылшын: accounting 7. Испан: contabilidad 8. Неміс: Buchhaltung 9. Француз: comptabilité 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: бухгалтерлік есепке алу 12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «бухгалтерлік есепке алу» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған нұсқаны қолдаймыз. | +7 |
| 11. | быстротранспортировочные мембраны | жылдам тасымалдаушы мембраналар | быстротранспортировочные мембраныжылдам тасымалдаушы мембраналарДефинициясы1. жылдам тасымалдаушы мебраналар (лат. membrāna «қабық, қабықша, жарғақ») – жұқа иілгіш немесе пластинакдан жасалған оңтайлы қапшықтар. 2. Әзербайжан: tez nəql membran 3. Қырғыз: тез ташуу мембрана 4. Өзбек: tez tashish membranalari 5. Түрік: hızlı taşıma membranları 6. Ағылшын: fast transport membranes 7. Испан: membranas de transporte rápido 8. Неміс: schnell Versand-Membran 9. Француз: membranes de transport rapide 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: жылдам, тасымалдаушы, мембраналар 12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «быстротранспортировочные мембраны» сөздері жекелей «жылдам, тасымалдаушы, мембраналар» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған «жылдам тасымалдаушы мембраналар» нұсқасын қолдаймыз. | +9 |
| 12. | бюретка | бюретка | бюреткабюреткаДефинициясы1. бюретка (ағ. Burette - газдар мен сұйықтықтардың аз мөлшерін дәл анықтауға арналған зертханалық ыдыс) – газдардың шағын көлемін (газ бюреткасы) және сұйықтықтарды (титрлеуге арналған бюретка) дәл анықтауға арналған зертханалық ыдыс. Титриметриялық анализде қолданылатын кәдімгі буретка – бұл бір ұшында ашылған және бекітпе кранымен (шыны немесе тефлон) немесе екінші жағында қысқышпен жабдықталған жұқа межеленген шыны түтік. Ол одан алынған сұйықтықтың көлемін дәл өлшеуге арналған. Әдеттегі талдау үшін қолданылатын зертханалық жабдықтардың стандартты жиынтығына кіреді. 2. Әзербайжан: Turk Meshurlar 3. Қырғыз: толтуруу 4. Өзбек: burette 5. Түрік: büret 6. Ағылшын: Burette 7. Испан: bureta 8. Неміс: Bürette 9. Француз: burette 10. Бекітілген нұсқасы: Бюретка – өлшеуір (2006) 11. Заңнамадағы қолданысы: бюретка 12. Көрсетілген термин 2006 жылы «өлшеуір» деп бекітілген. Заңнамада «бюретка» деп қолданылған. Берілген мағынасына қарап, бұл терминнің 2006 жылғы бекітілген «өлшеуір» деген нұсқасын қолдаймыз. | +8 |
| 13. | бюреточная система | бюреткалық жүйе | бюреточная системабюреткалық жүйеДефинициясы1. бюреткалық жүйе (ағ. Burette - газдар мен сұйықтықтардың аз мөлшерін дәл анықтауға арналған зертханалық ыдыс) – көлемді өлшеу жолымен дәрі-дәрмек дайындау кезінде сұйықтықтарды өлшеуге арналған әртүрлі сыйымдылықтағы межеленген бюреткалар мен тамызғыштар жиынтығы бар қондырғы. Бюреткалық жүйе концентрацияланған ерітінділерді пайдалануға, дәріхана жағдайында дәрілік субстанцияларды дайындау процесін барынша дәл мөлшерлеуге және жеделдетуге мүмкіндік береді. Жалпы алғанда, қондырғының бюреткалары негізгі бөлшектері бюретка, қоректік ыдыс және қоректік түтік болып табылатын жиынтық болып табылады. 2. Әзербайжан: buretochka sistemi 3. Қырғыз: бюреткалык система 4. Өзбек: burette tizimi 5. Түрік: büret sistemi 6. Ағылшын: Burette system 7. Испан: sistema de bureta 8. Неміс: бюреточная System 9. Француз: système de burette 10. Бекітілген нұсқасы: Бюретка – өлшеуір (2006) 11. Заңнамадағы қолданысы: бюреткалық, жүйе 12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «бюреточная система» сөздері жекелей «бюреткалық, жүйе» деп қолданылған. Берілген мағынасына қарап және бұл терминнің құраушы компоненті 2006 жылғы бекітілген «өлшеуір» деген нұсқасын негізге ала отырып, «өлшеуірлік жүйе» деген терминдік тіркесті ұсынамыз. | +8 |
| 14. | вагинальные шарики | қынаптық шариктер | вагинальные шарикиқынаптық шариктерДефинициясы1. қынаптық шариктер – қынапқа енгізілетін түйіршіктер. Дәрілік қынаптық шарлар-фармакологиядағы суппозиторийлердің бір түрі; металл немесе пластмасса шарлар жыныстық ынталандыру үшін қолданылады. 2. Әзербайжан: vaginal toplar 3. Қырғыз: Мураталиев, Муса 4. Өзбек: vaginal to`playdi 5. Түрік: vajinal toplar 6. Ағылшын: vaginal balls 7. Испан: bolas vaginales 8. Неміс: vaginale Bälle 9. Француз: boules vaginales 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: қынаптық, шариктер 12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «вагинальные шарики» сөздері жекелей «қынаптық, шариктер» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған «қынаптық шариктер» нұсқасын қолдаймыз. | +1 |
| 15. | вазелин | вазелин | вазелинвазелинДефинициясы1. вазелин (ағ. Petroleum Jelly «мұнайдан жасалған желе (тәтті тоңба)) – иісі мен дәмі жоқ май тәрізді ақ сұйықтық. Толық тазаланбаған кезде түсі қара түстен сары түске ауысады, ал толық тазаланғанда жартылай мөлдір түске дейін өзгереді. Ол минералды май мен қатты парафиндердің қоспасынан тұрады. Балқу температурасы 27-60 °C, тұтқырлығы 50 °C кезінде 28-36 мм2/с 2. Әзербайжан: vazelin 3. Қырғыз: териси 4. Өзбек: vazelin 5. Түрік: vazelin 6. Ағылшын: Vaseline 7. Испан: vaselina 8. Неміс: Vaseline 9. Француз: vaseline 10. Бекітілген нұсқасы: вазелин технический – техникалық вазелин (2015) 11. Заңнамадағы қолданысы: вазелин 12. Көрсетілген термин 2015 жылы тіркес ішінде «вазелин» деп бекітілген. Заңнамада да «вазелин» нұсқасында қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған «вазелин» нұсқасын қолдаймыз. | +11 |
вазелинді жақпамай, филтрді сүзгі, буферді аралық, бухгалтер-есепші бухгалтерлік баланс есептік теңгерім, бухгалтерлік отчет-есептік қисап, бухгалтерлік учет-есептік санақ деп аудару қажет
өзара тәуелсіздік емес өзара тәуелділік болады
жарнама реклама емес жарна болады.
| # | Орысша нұсқасы | Қазақша нұсқасы | Рейтинг |
|---|---|---|---|
| 1. | Селфи | Селпі | |
| 2. | Термин | Термін | |
| 3. | Наушник | Тыңдауыр | |
| 4. | Актив | Әктіп | |
| 5. | Школа | Оқуыл | |
| 6. | Институт | Еністет,Үністет | |
| 7. | Хадис-шариф | Қадыс-шәріп | |
| 8. | График | Грәпік | |
| 9. | Компьютер | Білгісанар, Көмпітер | |
| 10. | Экран | Айпар |
школа не тұр? мектеп сөзі бар емес пе?
школа неге тұр? мектеп сөзі бар емес пе?
Мектеп сөзі көпсалалы атауларда бірдей қолданылып жүр. Оқы+уыл= оқуыл сөзі көп "мектептің" біріне сәтті балама болмақ-дұр. Айдауыл, Бақауыл, Жасауыл, Шымшуыр, тб үлгілері бар. Историческая школа- Тарихи мектеп болады, ал балалар Толығырақ ...білім алатын оқу орны ОҚУЫЛ болады.
Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігі Тіл саясаты комитетінің тапсырмасы бойынша Шайсұлтан Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығы әзірледі.
"приставка" терминінің қазақша баламасын жасау керек. Мыс , ұсыныс ретінде - "қондырма".
дұрысы - "сымсыз интернет" ( ғаламтор - всемирная паутина)
"реконструкция"
Басқа пікірлерді көрсету