Қазақстан Республикасы Тіл саясаты комитеті, Ш. Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ұлттық ғылыми-практикалық орталығы жыл сайынғы республикалық терминшілер байқауын бастады! Байқау өтінімі 2026 жылдың 20 сәуір мен 31 тамыз аралығында қабылданады.
Байқауға 18 Толығырақ ...жасқа толған ҚР кез келген азаматы қатыса алады. Ұлттық сипаттағы терминжасауға әркімнің үлес қосуға мүмкіндігі бар. Небәрі 5 термин ұсынып, жүлделі орынға ие болыңыз!
Байқаудың жүлде қоры:
Бас жүлде – 250 000 теңге.
I орын – 150 000 теңге.
II орын – 100 000 теңге.
III орын – екі жеңімпаздың әрқайсысына 70 000 теңге.
Ынталандыру сыйлығы – төрт жеңімпаздың әрқайсысына 25 000 теңге.
Жеңімпаздар марапаттау рәсіміне Астана қаласына шақыртылады.
Байқау ережесімен танысу үшін сілтемеге өтіңіз ➡️ https://docs.google.com/document/d/12CF9zi_otUyJnajK7WUavQ8Xtt48Oqgv/edit?usp=sharing&ouid=102829762134357764975&rtpof=true&sd=true
Өтінімдер және сұрақтар бойынша байланыс: termincom2021@gmail.com, +77172251465
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Сарапшы мамандар
Сәлеметсіздер ме, «кофе с собой» деген трікестің аудармасы қалай болады?
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Қазір сахарный диабет тіркесін қант диабеті деп аударылып жүр. Алайда , бұл дұрыс емес. Өйткені ілік септігі жасырын түрып қанттың диабеті деп басқа мағына Толығырақ ...беріп тұр. Дүрысы -қантты диабет.
Қантты диабет пен қантсыз диабет деп екіге бөлінеді.
Қантты диабет пен қантсыз диабет деп екіге бөлінеді.
Қант диабеті – матаса байланысқан зат есімдер (дұрыс модель). Қазақ тілінде ауру атауларының басым көпшілігі бірінші үлгімен жасалады:
- қан ауруы;
- өкпе обыры;
- бүйрек тасы;
- жүрек жеткіліксіздігі.
«Қант диабеті» де осы заңдылыққа бағынады.
Бұл жерде қанның ауруы,өкпенің обыры, бүйректің тасы деген мағынады, ал қант (-тың) диабеті болмайды негізгі сөз диабет , қантты, қантсыз анықтаушы сөздер
Қант диабетінің ең негізгі белгісі кіші дәрет көбею. Қазақ бұл ауруды Шыжың деп айтқан. Қантты несеп десе де болады.
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Термин байқауына қатысып жатырмыз. менде бір ұсыныс бар. қазір көп жастар кітап оқымайды. сол кітап оқымайтын жастарға жалпылама бір термин сияқты атау керек пе екен деп ойлап жүрмін. Ол үшін Толығырақ ...өзге елдерде сондай термин бар ма екен деген сияқты. Сол терминді балама ретінде жаңа термин ұсынсақ. Қалай ойлайсыздар?
1978 жылы Ларри Микулецки (Микулекки) америкалық балалар арасында жаңа проблемаға айналып келе жатқан құбылысқа алғаш рет назар аударды және «aliteracy» терминін енгізді.
Ең қарапайым анықтамада «aliteracy» адамның қалыптасқан оқу дағдысы бар, Толығырақ ...бірақ саналы түрде оқымауды қалайтын күйді білдіреді. Басқаша айтқанда, бұл оқу қабілетінің жоқтығынан емес, жеке таңдаудың салдарынан туындайтын ерікті сауатсыздықтың ерекше түрі.
Бауэрлейннің (Бауэрлейн) пікірінше, қазіргі қоғамда көптеген адамдар кітаптар мен оқуға деген немқұрайдылықты көрсетеді. Өз кезегінде, Шульц (Шульц) ақпараттың шамадан тыс жүктелуі және жарияланған кітаптар санының үнемі өсуі жағдайында адамдар артық ақпаратпен күресу тәсілі ретінде оқуды шектеуге мәжбүр болады деп санайды.
Коэн (Cohen) «aliteracy» таралуының себептерінің бірі – әртүрлі цифрлық құрылғылардың экрандарында өткізілетін уақыттың артуы деп санайды.Мәлімет Journal of Contemporary Educational Research ғылыми журналынан алынды.
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Termincom.kz сайтында «станция" сөзі 2020 жылы "станса" деп бекітілген. Бұл сөзге ұлт тілінде қандай балама ұсынуға болады? "Станса» деп қалғаны қаншалықты дұрыс?
А. Байтұрсынұлының термин жасау қағидаттарына сәйкес жаппай қолданылатын әлемдік терминдер қабылдана алады, бірақ олар қазақ тілінің табиғатына сәйкес өзгертілуі керек.
Станция сөзі бекет деп аударылады
Станция – станция, станса (Қазақстан Республикасының Үкіметі жанындағы Республикалық терминология комиссиясының бюллетені. Терминологиялық хабаршы, №2 (59) 2020).
Пост – бекет (Қазақстан Республикасының Үкіметі жанындағы Республикалық терминологиялық комиссиясының бюллетені. Терминологиялық хабаршы, №1 Толығырақ ...(51) 2016).
Контрольный пост – бақылау бекеті
Наблюдательный пост – байқау бекеті
(Терминологиялық бюллетень, Республикалық терминология комиссиясының 2025 жылғы 10 қазандағы отырысында бекітілген терминдер).
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Іс-қағаздар саласы: суверенный актив - мемлекеттік актив
| # | Орысша нұсқасы | Қазақша нұсқасы | Рейтинг |
|---|---|---|---|
| 1. | суверенный актив | мемлекеттік актив | |
| 2. | динамика активов | активтердің динамикасы |
Суверенный актив – қосалқы актив
Динамика активов – активтер динамикасы"Суверенный актив" терминінің негізгі мағынасы - мемлекетке тиесілі және оның бақылауындағы экономикалық құндылығы бар мүлік немесе қаржы ресурсы. Оның негізгі белгісі - мемлекет меншігінде болуы және ұлттық мүддеге қызмет етуі. Толығырақ ...Бұл ерекшелігіне сай "ұлттық мүлік" немесе "елдік актив" терминдерін балама ретінде ұсынуымызға болады.
мемлекеттік актив дұрыс
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Нақты бекітілген нұсқасы болмаса да, "өзіңізбен бірге әкететін кофе", "әкетінді кофе" деген сияқты қазақшасын ұсынамын.