Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.

Сарапшы мамандар

Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы Республикалық терминология комиссиясының 2021 жылғы ІV отырысында қаралатын терминдер
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.бумага проклееннаяжелімделген қағаз
бумага проклеенная
желімделген қағаз
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. желімделген қағаз – желімдеу пресін пайдалана отырып, беттік желімдеуге арналған қағаз.
2. Әзербайжан: kağız, yapıştırılmış
3. Қырғыз: чапталган Кагаз
4. Өзбек: yopishqoq qog`oz
5. Түрік: bantlanmış kağıt
6. Ағылшын: taped paper
7. Испан: papel pegado
8. Неміс: papier, verklebt
9. Француз: papier collé
10. Бекітілген нұсқасы: -
11. Заңнамадағы қолданысы: желімделген қағаз
12. Орыс тіліндегі «бумага проклеенная» сөзі заңнамада «желімделген қағаз» сөз тіркесімен аударылған. Біз «желім қағаз» деген нұсқаны ұсынар едік.
Рейтинг
+10
2.бумага фильтровальнаясүзгіш қағаз
бумага фильтровальная
сүзгіш қағаз
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. сүзгіш қағаз – сұйықтықты тығыз заттардан бөлу (сүзу) үшін желімделмеген қағаз қолданылады. Бөлінетін жауын-шашын тамшыларының қаншалықты ірі екеніне және сұйықтықтың тұтқырлығына байланысты әртүрлі тығыздықтағы қағаз қажет. Қағаз неғұрлым тығыз болса, сүзу соғұрлым баяу жүреді.
2. Әзербайжан: filter kağız
3. Қырғыз: чыпкасы кагаз
4. Өзбек: filtr qog`oz
5. Түрік: filtre kağıdı
6. Ағылшын: filter paper
7. Испан: papel de filtro
8. Неміс: Filterpapier
9. Француз: papier filtre
10. Бекітілген нұсқасы: -
11. Заңнамадағы қолданысы: сүзгіш қағаз
12. Орыс тіліндегі «бумага фильтровальная» сөзі бұрын бекітілмеген екен. Заңнамада «сүзгіш қағаз» деп берілген. Біз де осы нұсқаны қолдаймыз.
Рейтинг
+6
3.бумажная капсулақағаз капсула
бумажная капсула
қағаз капсула
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. қағаз капсула (лат. capsula «жәшік, қобдиша, сандықша») – қандай да бір затты сыртқы ортадан қорғау үшін дайындалған қағаз ыдыс.
2. Әзербайжан: kağız kapsul
3. Қырғыз: кагаз капсула
4. Өзбек: qog`oz kapsula
5. Түрік: kağıt kapsül
6. Ағылшын: paper capsule
7. Испан: cápsula de papel
8. Неміс: papierkapsel
9. Француз: capsule de papier
10. Бекітілген нұсқасы: спускаемые капсулы – қонатын капсулалар (2018)
11. Заңнамадағы қолданысы: қағаз, капсула
12. «Бумажная капсула» сөзіндегі капсула сөзі 2018 жылы тіркес ішінде «капсула» деп бекітілген. Заңнамада да тіркес сөзді құраушы компоненттер жеке-жеке «қағаз, капсула» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған тіркесті (қағаз капсула) дұрыс деп есептейміз.
Рейтинг
+10
4.бумажно-асбестовые фильтрықағаз-асбесті фильтрлер
бумажно-асбестовые фильтры
қағаз-асбесті фильтрлер
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. қағаз-асбесті фильтрлер (гр. «асбест» - сөндірілмеген әк», лат. filtrum «киіз; киізден жасалған сүзгі») – пластиналар түріндегі қағаз-асбесті фильтрлер Сальников сүзгісінде сүзгі беті ретінде қолданылады, ол екі сфералық дискілердің арасында қысылған металл жақтау түрінде болады.
2. Әзербайжан: Kağız-asbest filtrləri
3. Қырғыз: Кагаз-асбест чыпкалары
4. Өзбек: Qog`oz-asbest filtrlari
5. Түрік: Kağıt asbest filtreleri
6. Ағылшын: Paper-asbestos filters
7. Испан: Filtros de papel y amianto
8. Неміс: Papier-Asbest-Filter
9. Француз: Filtres à papier et à amiante
10. Бекітілген нұсқасы: фильтр – сүзгі (2015)
11. Заңнамадағы қолданысы: Қағаз, асбесті, фильтрлер
12. 2015 жылы «фильтр» сөзі жеке тұрғанда да тіркес ішінде де «сүзгі» деп бекітілген. Заңнамада көрсетілген термин жеке қолданылмаса да жекелей қағаз, асбест, фильтр деп қолданылған екен. Демек біз «бумажно-асбестовые фильтры» деген терминнің баламасы ретінде «қағаз-асбесті сүзгілер» деген нұсқаны ұсынамыз. Фильтр терминінің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «сүзгі» бірлігі қолданысқа ие.
Рейтинг
+2
5.бумажный фильтрқағаз фильтр
бумажный фильтр
қағаз фильтр
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. қағаз фильтр (лат. filtrum «киіз; киізден жасалған сүзгі») – арнайы сүзгіден өткізілген желімделмеген қағаздан жасалады, қалқыма бөлшектерді сұйықтықтан бөлу үшін зертханалық тәжірибеде кеңінен қолданылады. Қағаздың тығыздығына сәйкес, яғни сұйықтық ағып жатқан тері тесігінің мөлшеріне байланысты сүзгілер өте тығыз (көк лентамен белгіленеді) және онша тығыз емес (ақ лентамен белгіленеді) болып бөлінеді. Сонымен қатар, лентада сүзгі күлінің массасы көрсетіледі.
2. Әзербайжан: kağız filter
3. Қырғыз: кагаз чыпкасы
4. Өзбек: qog`oz filtr
5. Түрік: kağıt filtresi
6. Ағылшын: paper filter
7. Испан: filtro de papel
8. Неміс: Papierfilter
9. Француз: filtre en papier
10. Бекітілген нұсқасы: фильтр – сүзгі (2015)
11. Заңнамадағы қолданысы: қағаз, фильтр
12. Бұл терминге де жоғарыдағы уәжді қолданамыз. Ұсынатын баламамыз – қағаз сүзгі.
Рейтинг
+4
6.бутонизациягүлбүршігінің пайда болуы (шанақтану), бүршіктену
бутонизация
гүлбүршігінің пайда болуы (шанақтану), бүршіктену
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. гүлбүршігінің пайда болуы (шанақтану), бүршіктену – гүл бүршігінің пайда болуымен сипатталатын өсімдіктің даму кезеңі.
2. Әзербайжан: qönçələnmə
3. Қырғыз: почкование
4. Өзбек: payvand
5. Түрік: tomurcuklanma
6. Ағылшын: budding
7. Испан: gemación
8. Неміс: Knospung
9. Француз: bourgeonnement
10. Бекітілген нұсқасы: -
11. Заңнамадағы қолданысы: шанақтану
12. Заңнамада «шанақтану» деп қолданылған. Сол себепті аталмыш терминнің қазақ тіліндегі баламасы ретінде «шанақтану» сөзін ұсынамыз.
Рейтинг
+5
7.буферные системыбуферлік жүйелер
буферные системы
буферлік жүйелер
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. буферлік жүйелер – ерітіндідегі бірнеше заттардың жиынтығы, оған буферлік қасиеттерді, яғни ерітіндіні сұйылту, шоғырландыру немесе оған аз мөлшерде күшті қышқыл немесе сілті қосу кезінде ортаның белсенді реакциясының (РН) өзгеруіне төтеп беру мүмкіндігін береді.
2. Әзербайжан: bufer sistemləri
3. Қырғыз: буфердик системалар
4. Өзбек: bufer tizimlar
5. Түрік: tampon sistemleri
6. Ағылшын: buffer systems
7. Испан: sistemas de amortiguación
8. Неміс: Puffersystem
9. Француз: système tampon
10. Бекітілген нұсқасы: -
11. Заңнамадағы қолданысы: буферлік, жүйелер
12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «буфер, система» сөздері жеке «буфер, жүйе» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған нұсқаны қолдаймыз.
Рейтинг
+10
8.бухгалтерский балансбухгалтерлік баланс
бухгалтерский баланс
бухгалтерлік баланс
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. бухгалтерлік баланс (нем. Buchhalter, Buch —кітап, Halter — ұстағыш + фр. Balance «тепе-теңдік») – есепті күнге (айдың, тоқсанның, жылдың соңына) шаруашылық жүргізуші субъекті қаражатының құрамын, орналасуын, қайнар көздері мен мақсатын ақшалай түрде сипаттайтын жиынтық кестеге топтастырылған көрсеткіштер жүйесі. Баланс 2 бөліктен тұрады: сол бөлігі - актив (қаражаттың құрамын, орналасуын және пайдаланылуын сипаттайды) және оң бөлігі - пассив (қаражаттың пайда болу көздерін көрсетеді). Бухгалтерлік баланстың активі мен пассивінің нәтижелері тең болуы тиіс.
2. Әзербайжан: mühasibat balansı
3. Қырғыз: бухгалтердик баланс
4. Өзбек: balansi
5. Түрік: bilanço
6. Ағылшын: balance sheet
7. Испан: balance de contabilidad
8. Неміс: buchhalterische Bilanz
9. Француз: bilan
10. Бекітілген нұсқасы: -
11. Заңнамадағы қолданысы: бухгалтерлік баланс
12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «бухгалтерлік баланс» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған нұсқаны қолдаймыз.
Рейтинг
+8
9.бухгалтерский отчетбухгалтерлік есеп
бухгалтерский отчет
бухгалтерлік есеп
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. бухгалтерлік есеп (нем. Buchhalter, Buch —кітап, Halter — ұстағыш ) – кәсіпорынның шаруашылық қызметінің жағдайы, барысы және нәтижелері туралы немесе бөтеннің мүлкін басқару немесе билік ету туралы қандай да бір дәлелдемелермен (цифрлық деректермен, растама құжаттарымен) расталған түсініктеме.
Бухгалтерлік есеп кәсіпорын шоттарының жай-күйі туралы мәліметтер береді және шаруашылық қызметтің нәтижелерін анықтайды, өйткені олар кәсіпорынның бухгалтерлік есебінде көрсетіледі.
2. Әзербайжан: mühasibat hesabatı
3. Қырғыз: бухгалтердик отчет
4. Өзбек: buxgalteriya hisoboti
5. Түрік: muhasebe raporu
6. Ағылшын: accounting report
7. Испан: estado de cuentas
8. Неміс: buchhaltung
9. Француз: rapport comptable
10. Бекітілген нұсқасы: -
11. Заңнамадағы қолданысы: бухгалтерлік есеп
12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «бухгалтерлік есеп» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған нұсқаны қолдаймыз.
Рейтинг
+6
10.бухгалтерский учетбухгалтерлік есепке алу
бухгалтерский учет
бухгалтерлік есепке алу
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. бухгалтерлік есепке алу (нем. Buchhalter, Buch —кітап, Halter — ұстағыш) – бұл барлық экономикалық операцияларды тұтас, үздіксіз және құжаттық есепке алу арқылы ұйымның мүлкі, міндеттемелері және олардың қозғалысы туралы ақпаратты ақшалай түрде жинау, тіркеу және жалпылаудың реттелген жүйесі.
2. Әзербайжан: Mühasibat
3. Қырғыз: бухгалтердик эсеп
4. Өзбек: buxgalteriya hisobi
5. Түрік: muhasebe
6. Ағылшын: accounting
7. Испан: contabilidad
8. Неміс: Buchhaltung
9. Француз: comptabilité
10. Бекітілген нұсқасы: -
11. Заңнамадағы қолданысы: бухгалтерлік есепке алу
12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «бухгалтерлік есепке алу» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған нұсқаны қолдаймыз.
Рейтинг
+6
11.быстротранспортировочные мембраныжылдам тасымалдаушы мембраналар
быстротранспортировочные мембраны
жылдам тасымалдаушы мембраналар
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. жылдам тасымалдаушы мебраналар (лат. membrāna «қабық, қабықша, жарғақ») – жұқа иілгіш немесе пластинакдан жасалған оңтайлы қапшықтар.
2. Әзербайжан: tez nəql membran
3. Қырғыз: тез ташуу мембрана
4. Өзбек: tez tashish membranalari
5. Түрік: hızlı taşıma membranları
6. Ағылшын: fast transport membranes
7. Испан: membranas de transporte rápido
8. Неміс: schnell Versand-Membran
9. Француз: membranes de transport rapide
10. Бекітілген нұсқасы: -
11. Заңнамадағы қолданысы: жылдам, тасымалдаушы, мембраналар
12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «быстротранспортировочные мембраны» сөздері жекелей «жылдам, тасымалдаушы, мембраналар» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған «жылдам тасымалдаушы мембраналар» нұсқасын қолдаймыз.
Рейтинг
+8
12.бюреткабюретка
бюретка
бюретка
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. бюретка (ағ. Burette - газдар мен сұйықтықтардың аз мөлшерін дәл анықтауға арналған зертханалық ыдыс) – газдардың шағын көлемін (газ бюреткасы) және сұйықтықтарды (титрлеуге арналған бюретка) дәл анықтауға арналған зертханалық ыдыс. Титриметриялық анализде қолданылатын кәдімгі буретка – бұл бір ұшында ашылған және бекітпе кранымен (шыны немесе тефлон) немесе екінші жағында қысқышпен жабдықталған жұқа межеленген шыны түтік. Ол одан алынған сұйықтықтың көлемін дәл өлшеуге арналған. Әдеттегі талдау үшін қолданылатын зертханалық жабдықтардың стандартты жиынтығына кіреді.
2. Әзербайжан: Turk Meshurlar
3. Қырғыз: толтуруу
4. Өзбек: burette
5. Түрік: büret
6. Ағылшын: Burette
7. Испан: bureta
8. Неміс: Bürette
9. Француз: burette
10. Бекітілген нұсқасы: Бюретка – өлшеуір (2006)
11. Заңнамадағы қолданысы: бюретка
12. Көрсетілген термин 2006 жылы «өлшеуір» деп бекітілген. Заңнамада «бюретка» деп қолданылған. Берілген мағынасына қарап, бұл терминнің 2006 жылғы бекітілген «өлшеуір» деген нұсқасын қолдаймыз.
Рейтинг
+8
13.бюреточная системабюреткалық жүйе
бюреточная система
бюреткалық жүйе
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. бюреткалық жүйе (ағ. Burette - газдар мен сұйықтықтардың аз мөлшерін дәл анықтауға арналған зертханалық ыдыс) – көлемді өлшеу жолымен дәрі-дәрмек дайындау кезінде сұйықтықтарды өлшеуге арналған әртүрлі сыйымдылықтағы межеленген бюреткалар мен тамызғыштар жиынтығы бар қондырғы. Бюреткалық жүйе концентрацияланған ерітінділерді пайдалануға, дәріхана жағдайында дәрілік субстанцияларды дайындау процесін барынша дәл мөлшерлеуге және жеделдетуге мүмкіндік береді. Жалпы алғанда, қондырғының бюреткалары негізгі бөлшектері бюретка, қоректік ыдыс және қоректік түтік болып табылатын жиынтық болып табылады.
2. Әзербайжан: buretochka sistemi
3. Қырғыз: бюреткалык система
4. Өзбек: burette tizimi
5. Түрік: büret sistemi
6. Ағылшын: Burette system
7. Испан: sistema de bureta
8. Неміс: бюреточная System
9. Француз: système de burette
10. Бекітілген нұсқасы: Бюретка – өлшеуір (2006)
11. Заңнамадағы қолданысы: бюреткалық, жүйе
12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «бюреточная система» сөздері жекелей «бюреткалық, жүйе» деп қолданылған. Берілген мағынасына қарап және бұл терминнің құраушы компоненті 2006 жылғы бекітілген «өлшеуір» деген нұсқасын негізге ала отырып, «өлшеуірлік жүйе» деген терминдік тіркесті ұсынамыз.
Рейтинг
+8
14.вагинальные шарикиқынаптық шариктер
вагинальные шарики
қынаптық шариктер
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. қынаптық шариктер – қынапқа енгізілетін түйіршіктер. Дәрілік қынаптық шарлар-фармакологиядағы суппозиторийлердің бір түрі; металл немесе пластмасса шарлар жыныстық ынталандыру үшін қолданылады.
2. Әзербайжан: vaginal toplar
3. Қырғыз: Мураталиев, Муса
4. Өзбек: vaginal to`playdi
5. Түрік: vajinal toplar
6. Ағылшын: vaginal balls
7. Испан: bolas vaginales
8. Неміс: vaginale Bälle
9. Француз: boules vaginales
10. Бекітілген нұсқасы: -
11. Заңнамадағы қолданысы: қынаптық, шариктер
12. Көрсетілген термин арнайы бекітілмеген. Заңнамада «вагинальные шарики» сөздері жекелей «қынаптық, шариктер» деп қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған «қынаптық шариктер» нұсқасын қолдаймыз.
Рейтинг
+1
15.вазелинвазелин
вазелин
вазелин
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. вазелин (ағ. Petroleum Jelly «мұнайдан жасалған желе (тәтті тоңба)) – иісі мен дәмі жоқ май тәрізді ақ сұйықтық. Толық тазаланбаған кезде түсі қара түстен сары түске ауысады, ал толық тазаланғанда жартылай мөлдір түске дейін өзгереді. Ол минералды май мен қатты парафиндердің қоспасынан тұрады. Балқу температурасы 27-60 °C, тұтқырлығы 50 °C кезінде 28-36 мм2/с
2. Әзербайжан: vazelin
3. Қырғыз: териси
4. Өзбек: vazelin
5. Түрік: vazelin
6. Ағылшын: Vaseline
7. Испан: vaselina
8. Неміс: Vaseline
9. Француз: vaseline
10. Бекітілген нұсқасы: вазелин технический – техникалық вазелин (2015)
11. Заңнамадағы қолданысы: вазелин
12. Көрсетілген термин 2015 жылы тіркес ішінде «вазелин» деп бекітілген. Заңнамада да «вазелин» нұсқасында қолданылған. Сол себептен ұсынылып отырған «вазелин» нұсқасын қолдаймыз.
Рейтинг
+10