Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.

Сарапшы мамандар

Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы Республикалық терминология комиссиясының I-отырысында қаралатын терминдер

АСТРОНОМИЯ ЖӘНЕ ФИЗИКА САЛАЛАРЫНЫҢ ТЕРМИНДЕРІНЕ ЖАСАЛҒАН
ЛИНГВИСТИКАЛЫҚ САРАПТАМА ҚОРЫТЫНДЫСЫ
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.перископперископ
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. Перископ (пери – грек. περι- – «айнала» + скоп – грек. σκοπέω – «қараймын») – тасадан бақылау жүргізуге арналған оптикалық аспап.
Дефинициясы

 

2. Әзербайжан: periskop

3. Қырғыз: перископ

4. Өзбек:  periskop

5. Түрік: periskop

6. Ағылшын: periscope

7. Испан: periscopio

8. Неміс: Periskop

9. Француз: périscope

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: перископ – перископ

12. перископ – перископ

Рейтинг
+2
2.турбодетандертурбодетандер
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. Турбодетандер (турбо – фр. turbine, лат. turbo «құйын, айналу, айналатын нәрсе» +  франц. détendre – «босату») – газдың потенциал энергиясын механикалық энергияға түрлендіретін құрылғы.
Дефинициясы

 

2. Әзербайжан: turbin genişləndiricisi

3. Қырғыз: турбодетандер

4. Өзбек:  maqbara kengaytiruvchisi

5. Түрік: türbin genişletici

6. Ағылшын: turbine expander

7. Испан: expansor de turbina

8. Неміс: Turbinenexpander

9. Француз: expandeur de turbine

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: турбодетандер – турбодетандер

12. турбодетандер – турбодетандер

Рейтинг
+1
3.пермеаметрпермеаметр
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. Пермеаметр (пермео – ағыл. permeability – «өткізгіштік» + метр – грек. metreo – «өлшеймін») – ажыраған формалы (тура өзекшелер, таспа, түтікше және т.б.) ферромагнитті үлгілердің магниттік қасиеттерін (әдетте гистерезистің қисық және ілмектерін магниттеу) өлшеуге арналған құрылғы.
Дефинициясы

 

2. Әзербайжан: permeamet

3. Қырғыз: пермеаметр

4. Өзбек:  o'tkazuvchanlik

5. Түрік: permeametre

6. Ағылшын: permeameter

7. Испан: permeámetro

8. Неміс: Permeameter

9. Француз: perméamètre

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. пермеаметр – пермеаметр

 

Рейтинг
+1
4.турбокомпрессортурбокомпрессор
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. Турбокомпрессор (турбо – фр. turbine, лат. turbo «құйын, айналу, айналатын нәрсе» + компрессия – лат. compressus – «сығымдау»)  – жану камерасындағы қысымды жоғарылату үшін шығатын газдарды пайдаланатын құрылғы.
Дефинициясы

 

2. Әзербайжан: turbocharger

3. Қырғыз: турбокомпрессор

4. Өзбек:  turbocharger

5. Түрік: turbo

6. Ағылшын:

7. Испан: turbocompresor

8. Неміс: Turbolader

9. Француз: turbocompresseur

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: турбокомпрессор – турбокомпрессор

12. турбокомпрессор турбокомпрессор

Рейтинг
+1
5.перминдюрперминдюр
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. Пермендюр (ағыл. permendur: permeability – «өткізгіштік»; durable – «берік») – темірдің (47-50 %) кобальтпен (48-50 %), ванадийдің аздаған қоспасынан (1.5-2 %) дайындаған балқытпасы. Ресейде К49Ф2 маркалы балқытпасын пермендюр деп атайды.
Дефинициясы

 

2. Әзербайжан: permindure

3. Қырғыз: перминдюр

4. Өзбек:  ruxsat berish

5. Түрік: permindyur

6. Ағылшын: permindure

7. Испан: permindure

8. Неміс: permindure

9. Француз: permindure

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. перминдюр – перминдюр

 

Рейтинг
+1
6.турбопаузатурбопауза
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. Турбопауза (турбо – фр. turbine, лат. turbo «құйын, айналу, айналатын нәрсе» + пауза – грек. παῦσις «аялдама, тоқтату») – турбулентті араластыру басымдылығы төмен орналасқан атмосфера қабаты.
Дефинициясы

 

2. Әзербайжан: turbopoz

3. Қырғыз: турбопауза

4. Өзбек:  turbopauza

5. Түрік: turbopause

6. Ағылшын: turbopause

7. Испан: turbopausa

8. Неміс: Turbopause

9. Француз: turbopause

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. турбопауза турбопауза

Рейтинг
+1
7.өнеркәсіптік демократияпромышленная демократия
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. (еж.-грек. δημοκρατία – «халық билігі») – Қызметкерлердің кәсіпорынды басқаруына қатысуы. Өнеркәсіптік демократия идеясы  социализммен (socialism) бірге туындады, алайда бұл ұғымдар әрдайым біртекті немесе жақын емес.  
Дефинициясы

2. Әзербайжан: sənaye demokratiyası

3. Қырғыз: өнөр жай демократия

4. Өзбек: sanoat demokratiyasi

5. Түрік: endüstriyel demokrasi

6. Ағылшын: industrial democracy

7. Испан: democracia industrial

8. Неміс: industrielle Demokratie

9. Француз: démocratie industrielle

10. Заңнамадағы қолданысы: 

11. Бекітілген: Финансово-промышленная группа – қаржы-өнеркәсіп тобы (2006)

12. Ұсыныстар: өнеркәсіптік демократия

Рейтинг
+1
8.тоталитарлық секталартоталитарные секты
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. (лат. tolerantia – «шыдам» + орта.-ғ. лат. secta — «мектеп, оқу») — әртүрлі нысан түрінде тіршілік ететін (мәдениеттанымдық, коммерциялық, ғылыми-танымдық, қоғамдық, сауықтыру, білім және психотерапевтік) діни немесе жалған діни ұйымның ерекше түрі, оның қызметі қоғам мен мемлекет үшін, сондай-ақ, азаматтардың өмірі мен денсаулығы үшін қауіпті. Тоталитарлық секталар үшін авторитарлық басқару әдістері, ұйымның мүшелері үшін адамның құқығын, оның ішінде, жеке өмірін және қаржылық жағын шектеу тән. 
Дефинициясы

2. Әзербайжан:totalitar qruplar

3. Қырғыз:тоталитардык секталар

4. Өзбек:totalitar guruhlar

5. Түрік:totaliter tarikatlar

6. Ағылшын:totalitarian sects

7. Испан:sectas totalitarias

8. Неміс:totalitäre Sekten

9. Француз:sectes totalitaires

10. Заңнамадағы қолданысы: 

11. Бекітілген: секта – секта (2018)

12. Ұсыныстар: тоталитарлық секталар

Рейтинг
+1
9.персептронперсептрон
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. Персептрон немесе перцептрон (ағыл. perceptron, лат. perceptio – «түйсік»; нем. Perzeptron) – 1957 жылы Фрэнк Розенблатт тарапынан ұсынылып, 1960 жылы «Марк-1» электронды машинасы түрінде іске асырылған, мидың ақпаратты қабылдау моделін (мидың кибернетикалық моделі) көрсететін математикалық немесе компьютерлік модель.
Дефинициясы

 

2. Әзербайжан: perceptron

3. Қырғыз: персептрон

4. Өзбек:  perceptron

5. Түрік: perseptron

6. Ағылшын: perceptron

7. Испан: perceptron

8. Неміс: Perzeptron

9. Француз: perceptron

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. персептрон – персептрон

Рейтинг
+1
10.өндірістік саясатпромышленная политика
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. (еж.-грек. πολιτική – «мемлекеттік қызмет») — Ұлттық экономиканың құрылымын жақсарту, әлемдік нарықтардағы жеке салалар мен кәсіпорындардың, сондай-ақ, жалпы экономиканың бәсекеге қабілеттілігін сақтау, нарық тетігі әсерінің жағымсыз салдарын түзету мақсатында қоғамның ресурстарын бөлуге мемлекеттің әсер ету шараларының кешені. Өндірістік саясаттың әртүрлі модельдері бар, оның ерекшеліктері нақты тарихи жағдайларға, атап айтар болсақ, мемлекеттің даму кезеңіне, оның экономикалық әлеуетіне, тарихи дәстүрлеріне, халықаралық еңбек бөлінісіндегі орнына байланысты. 
Дефинициясы

2. Әзербайжан: sənaye siyasəti

3. Қырғыз: өнөр жай саясаты

4. Өзбек: sanoat siyosati

5. Түрік: sanayi politikası

6. Ағылшын: industrial policy

7. Испан: política industrial

8. Неміс: Industriepolitik

9. Француз: politique industrielle

10. Заңнамадағы қолданысы: 

11. Бекітілген: Финансово-промышленная группа – қаржы-өнеркәсіп тобы (2006)

12. Ұсыныстар: өндірістік саясат

Рейтинг
+1
11.тотемтотем
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. (солт. америка Аджибве тайпасының тілінен аударғанда – «тек, ата») - белгілі бір тайпаның немесе этник. топтың шыққан тегі, арғы атасы деп қарастырылатын өсімдік, жануар, зат немесе табиғат құбылысы. Терминді ғылыми айналымға ағылшын жиһанкезі Дж.Лонг енгізген. Адамзат дамуының алғашқы архаикалық сатыларында адамдар өздерінің табиғатпен етене байланысын толық сезінген, сондықтан да олар өздерінің шығу тегін табиғаттың нақты көріністері арқылы түсіндірген.
Дефинициясы

2. Әзербайжан:totem

3. Қырғыз:тотем

4. Өзбек:totem

5. Түрік: totem

6. Ағылшын: totem

7. Испан: tótem

8. Неміс: Totem

9. Француз: totem

10. Заңнамадағы қолданысы: Тотем- Тотем 

11. Бекітілген:

12. Ұсыныстар: тотем

Рейтинг
+1
12.персисторперсистор
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. Персистор (ағыл. persistor < to persist «берілмей жалғастыру»; «қалу», «тіршілік етуді жалғастыру») – есептеуіш құрылғыларды жадына ұстаушы элемент ретінде қолданылатын екі тұрақты күйдегі криогенді элемент.
Дефинициясы

 

2. Әзербайжан: əzmkar

3. Қырғыз: персистор

4. Өзбек:  qat'iy

5. Түрік: persistor

6. Ағылшын: persistor

7. Испан: persistente

8. Неміс: Persistor

9. Француз: persistance

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. персистор – персистор

Рейтинг
+1
13.тэта-функциятэта-функция
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. Тэта-функция (Θ, θ (атауы: те́та, грек. θήτα) – грек әліпбиінің алтыншы әрпі + функция – лат. functio «орындау, міндеттеме, жарна») – бірнеше күрделі айнымалылардың арнайы функциялары. Олар көптеген ғылым салаларында, әсіресе абелий теориясы, модульдік кеңістік және квадрат объектілерде маңызды рөл атқарады.
Дефинициясы

 

2. Әзербайжан: teta funksiyası

3. Қырғыз: тэта-функция

4. Өзбек:  teta funksiyasi

5. Түрік: theta işlevi

6. Ағылшын: theta function

7. Испан: función theta

8. Неміс: Theta-Funktion

9. Француз: fonction thêta

10. Бекітілген нұсқасы: функция – функция

11. Заңнамадағы қолданысы: тэта-функция - тэта-функция

12. тэта-функция тэта-функция

Рейтинг
+1
14.тотемизмтотемизм
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. (солт. америка Аджибве тайпасының тілінен аударғанда – «тек, ата») -  рулық қоғамдағы адамдар тобының шығу тегін жануарларға, өсімдіктерге немесе табиғат құбылыстарына байланыстыру негізінде қалыптасқан сенімдер мен әдет-ғұрып, салт-сананың күрделі жүйесі.
Дефинициясы

2. Әзербайжан:totemizm

3. Қырғыз:totemism

4. Өзбек:totemizm

5. Түрік: Totemizm

6. Ағылшын: totemism

7. Испан: totemismo

8. Неміс: Totemismus

9. Француз: totémisme

10. Заңнамадағы қолданысы: тотемизм- тотемизм 

11. Бекітілген:

12. Ұсыныстар: тотемизм

Рейтинг
+1
15.персистронперсистрон
СаласыАстрономия және физика
Этимологиясы1. Персистрон (ағыл. persistor < to persist «берілмей жалғастыру»; «қалу», «тіршілік етуді жалғастыру») – импульсті сигналды алу барысында тұрақты кескінді жасау үшін электролюминисценция және фотоиндукция қасиеттерін қамтитын панель.
Дефинициясы

 

2. Әзербайжан: kasıtsız

3. Қырғыз: персистрон

4. Өзбек:  qat'iy

5. Түрік: persistron

6. Ағылшын: persistron

7. Испан: persistron

8. Неміс: Persistron

9. Француз: persistron

10. Бекітілген нұсқасы: -

11. Заңнамадағы қолданысы: -

12. персистрон – персистрон

Рейтинг
+1