Салалар тізімі

Алаң

14 авг. 2014 г. - Мұхамбедия АХМЕТ-ТӨРЕ, Астана медицина университетінің профессоры. ............................................................. ****МАМА сөзі адам баласы сөйлей білмейтін заманда пайда болған. Сәбидің ең тұңғыш дыбыс шығаруынан құралған. Еріндер түйісіп тұрғанда  Толығырақ ...іштей «ыңыранса» «М» дыбысы шығады, ізінше еріндері ашылып кеткен сәтте «А» дыбысы естіледі. Екі дыбыс қосылып және қайталанса «МА», «МА» = «МАМА». Еріндері түйіспей тұрған жағдайда сәби «ыңырана» бастаса, тілдің көмекей жақ түбі таңдайға тиіп тұратындықтан «Ң» дыбысы шығады, ізінше аузын ашып жібергенде «А» дыбысы шығады. Сондықтан да жылап дыбыс шығарған сәбидің «әуені» «ҢӘ», қайталанғанда – «ҢӘ», «ҢӘ» шығады. Қазақтар сәбиді «іңгәлады», «іңгәлап» жылады дейді. Жә, бізге керегі «МАМА» сөзі ғой.... Орыс баласы «МАМА» дейді, ағылшын баласы «МЭММА», француз сәбиі «МАМАН», неміс баласы МАМА», кәріс баласы «ОММА», қытай сәбиі «МАМА» дейді. Шын мәнісінде – «ең тұңғыш СӨЗ» «МАМА»ны әр ұлт өз тілінің ерекшелігіне сай етіп баласының «аузына салып» өзгешелеу етіп жібереді. Көне латын тілінде «mamme» ЕМШЕК деген сөз. Қазақтың «мәмә» берейін дейтінін еске түсіріңіз. Тілі шыға бастаған бала «мәмә беш» дейтінін де білесіздер. Жалпы «МАМА» сөзін бүкіл әлемнің нәрестелері шығырған. Шығу механизмі -- оңай қайталанатын қосбуынды сөздер. Көз алдындағы ең жақынын, жанашырын көргенде сәбидің шығарған қосбуынды атау сөздері -- «А-ТА», «А-ПА», «ТӘ-ТӘ», «ДӘ-ДӘ», «Ә-КӘ», «Ә-КЕ», «КӨ-КЕ». т.с. с. Болып қалыптасып кеткен.... Мысалы грузин сәбиі «МАМА» десе – ол шешесі емес, Әкесін атағаны болып қалыптасқан. Сонымен «МАМА» сөзін орыстікі деп бас тартқызамыз десеңіздер өздеріңіз біліңіздер, «А-НА» сөзі тұр ғой.... **( #М.#Ахм.) қалай десеңіздер де, Авторлық пікірім )*
Ахметов Мұхамбедия 14 авг. 2014 г. - Мұхамбедия АХМЕТ-ТӨРЕ, Астана медицина университетінің профессоры. ............................................................. ****МАМА сөзі адам баласы сөйлей білмейтін заманда пайда болған. Сәбидің ең тұңғыш дыбыс шығаруынан құралған. Еріндер түйісіп тұрғанда Толығырақ ...іштей «ыңыранса» «М» дыбысы шығады, ізінше еріндері ашылып кеткен сәтте «А» дыбысы естіледі. Екі дыбыс қосылып және қайталанса «МА», «МА» = «МАМА». Еріндері түйіспей тұрған жағдайда сәби «ыңырана» бастаса, тілдің көмекей жақ түбі таңдайға тиіп тұратындықтан «Ң» дыбысы шығады, ізінше аузын ашып жібергенде «А» дыбысы шығады. Сондықтан да жылап дыбыс шығарған сәбидің «әуені» «ҢӘ», қайталанғанда – «ҢӘ», «ҢӘ» шығады. Қазақтар сәбиді «іңгәлады», «іңгәлап» жылады дейді. Жә, бізге керегі «МАМА» сөзі ғой.... Орыс баласы «МАМА» дейді, ағылшын баласы «МЭММА», француз сәбиі «МАМАН», неміс баласы МАМА», кәріс баласы «ОММА», қытай сәбиі «МАМА» дейді. Шын мәнісінде – «ең тұңғыш СӨЗ» «МАМА»ны әр ұлт өз тілінің ерекшелігіне сай етіп баласының «аузына салып» өзгешелеу етіп жібереді. Көне латын тілінде «mamme» ЕМШЕК деген сөз. Қазақтың «мәмә» берейін дейтінін еске түсіріңіз. Тілі шыға бастаған бала «мәмә беш» дейтінін де білесіздер. Жалпы «МАМА» сөзін бүкіл әлемнің нәрестелері шығырған. Шығу механизмі -- оңай қайталанатын қосбуынды сөздер. Көз алдындағы ең жақынын, жанашырын көргенде сәбидің шығарған қосбуынды атау сөздері -- «А-ТА», «А-ПА», «ТӘ-ТӘ», «ДӘ-ДӘ», «Ә-КӘ», «Ә-КЕ», «КӨ-КЕ». т.с. с. Болып қалыптасып кеткен.... Мысалы грузин сәбиі «МАМА» десе – ол шешесі емес, Әкесін атағаны болып қалыптасқан. Сонымен «МАМА» сөзін орыстікі деп бас тартқызамыз десеңіздер өздеріңіз біліңіздер, «А-НА» сөзі тұр ғой.... **( #М.#Ахм.) қалай десеңіздер де, Авторлық пікірім )*
26.09.2020 01:29 | 0 | 0
***Орыс тілінде  дерттің  дамуын, ауырлық  дәрежесін,  патологиялық  процестің ауқымдылығын,  т.б.  әртүрлі   көріністерін  сипаттайтын  терминдер  бар. Мысалы, «острое   Толығырақ ...течение»,   «подострое  течение»,  «затяжное»,   «хроническое»,   т.б.   жіктелген  атаулары   бар.   Медициналық  терминдерді  талдау барысында   осы  «острое  заболевание»  деген  атауды  қазақшалағанда  «ҚАТТЫ ауру»  деп  аудару  керек  деген  ұсыныс  айтылды.   «ЖІТІ»   деуге  болмайды  дегендер  болды.  Мен  білетін  50  жылдан  бері  «жіті  гастрит»,   «жіті  панкреатит»  деген  терминдер  бұрыннан   бар.  Сенбейтіндер   40  жыл  бұрын   шыққан  10 томдық   «Қазақ  тілінің  түсіндірме  сөздігін»   (1979 ж.   4-том, 344 бет)   ашсын.  «Жіті» деген  сөз   патологиялық  процестің  «өткірлігін»  де,  тез  басталуын  да,  ауқымдылығын  да,  тереңдігін  де,  ауырлығын  да   қамтитын  анықтауыш  сөз.   «Қатты  ауру»  деген   сөзтіркес  қате,  (ауру  болезнь) , қатты   диарея  жоқ,   «қатты»   деген  сөз  субъективтік   сезімді   сипаттайды ,  мысалы,    «қатты  ауырсыну».      Острый --  жіті,   подострый  --  жітілеу.
Орыс  үшін   көп   нәрсе  острый.  Нож  острый,  игла  острая,  угол  острый,   красный  перец   острый,   боль  острая,  заболевание   острое ,  взгляд  острый,   ум  острый,  ситуация  острая ,  т.т.с.с.  ал  қазақ  үшін   пышақ -- өткір,  ине -- үшкір,  бұрыш  --  суйір,  қызыл  бұрыш -- ащы,    ауырсыну  -- қатты,   ауру  --  жіті,  т.т.с.с.  сөздерді  өз  орын-орнына   қою  керек.
Ахметов Мұхамбедия ***Орыс тілінде дерттің дамуын, ауырлық дәрежесін, патологиялық процестің ауқымдылығын, т.б. әртүрлі көріністерін сипаттайтын терминдер бар. Мысалы, «острое Толығырақ ...течение», «подострое течение», «затяжное», «хроническое», т.б. жіктелген атаулары бар. Медициналық терминдерді талдау барысында осы «острое заболевание» деген атауды қазақшалағанда «ҚАТТЫ ауру» деп аудару керек деген ұсыныс айтылды. «ЖІТІ» деуге болмайды дегендер болды. Мен білетін 50 жылдан бері «жіті гастрит», «жіті панкреатит» деген терминдер бұрыннан бар. Сенбейтіндер 40 жыл бұрын шыққан 10 томдық «Қазақ тілінің түсіндірме сөздігін» (1979 ж. 4-том, 344 бет) ашсын. «Жіті» деген сөз патологиялық процестің «өткірлігін» де, тез басталуын да, ауқымдылығын да, тереңдігін де, ауырлығын да қамтитын анықтауыш сөз. «Қатты ауру» деген сөзтіркес қате, (ауру болезнь) , қатты диарея жоқ, «қатты» деген сөз субъективтік сезімді сипаттайды , мысалы, «қатты ауырсыну». Острый -- жіті, подострый -- жітілеу. Орыс үшін көп нәрсе острый. Нож острый, игла острая, угол острый, красный перец острый, боль острая, заболевание острое , взгляд острый, ум острый, ситуация острая , т.т.с.с. ал қазақ үшін пышақ -- өткір, ине -- үшкір, бұрыш -- суйір, қызыл бұрыш -- ащы, ауырсыну -- қатты, ауру -- жіті, т.т.с.с. сөздерді өз орын-орнына қою керек.
23.09.2020 02:56 | 2 | 0