Alań
Maqalalar
Kitaptar
Bıblıografıa




1978 jyly Larrı Mıkýleskı (Mıkýlekkı) amerıkalyq balalar arasynda jańa problemaǵa aınalyp kele jatqan qubylysqa alǵash ret nazar aýdardy jáne «aliteracy» termınin engizdi.
Eń qarapaıym anyqtamada «aliteracy» adamnyń qalyptasqan oqý daǵdysy bar, Tolyǵyraq ...biraq sanaly túrde oqymaýdy qalaıtyn kúıdi bildiredi. Basqasha aıtqanda, bul oqý qabiletiniń joqtyǵynan emes, jeke tańdaýdyń saldarynan týyndaıtyn erikti saýatsyzdyqtyń erekshe túri.
Baýerleınniń (Baýerleın) pikirinshe, qazirgi qoǵamda kóptegen adamdar kitaptar men oqýǵa degen nemquraıdylyqty kórsetedi. Óz kezeginde, Shýls (Shýls) aqparattyń shamadan tys júktelýi jáne jarıalanǵan kitaptar sanynyń únemi ósýi jaǵdaıynda adamdar artyq aqparatpen kúresý tásili retinde oqýdy shekteýge májbúr bolady dep sanaıdy.
Koen (Cohen) «aliteracy» taralýynyń sebepteriniń biri – ártúrli sıfrlyq qurylǵylardyń ekrandarynda ótkiziletin ýaqyttyń artýy dep sanaıdy.

Málimet Journal of Contemporary Educational Research ǵylymı jýrnalynan alyndy.


A. Baıtursynulynyń termın jasaý qaǵıdattaryna sáıkes jappaı qoldanylatyn álemdik termınder qabyldana alady, biraq olar qazaq tiliniń tabıǵatyna sáıkes ózgertilýi kerek.

Stansıaá sózi beket dep aýdarylady

Stansıaá – stansıaá, stansa (Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti janyndaǵy Respýblıkalyq termınologıa komısıasynyń búlleteni. Termınologıalyq habarshy, №2 (59) 2020).
Post – beket (Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti janyndaǵy Respýblıkalyq termınologıalyq komısıasynyń búlleteni. Termınologıalyq habarshy, №1 Tolyǵyraq ...(51) 2016).
Kontrolnyı post – baqylaý beketi
Nablúdatelnyı post – baıqaý beketi
(Termınologıalyq búleten, Respýblıkalyq termınologıa komısıasynyń 2025 jylǵy 10 qazandaǵy otyrysynda bekitilgen termınder).

| # | Oryssha nusqasy | Qazaqsha nusqasy | Reıtıń |
|---|---|---|---|
| 1. | суверенный актив | memlekettik aktıv | |
| 2. | динамика активов | aktıvterdiń dınamıkasy |

Sýverennyı aktıv – qosalqy aktıv
Dınamıka aktıvov – aktıvter dınamıkasy

"Sýverennyı aktıv" termıniniń negizgi maǵynasy - memleketke tıesili jáne onyń baqylaýyndaǵy ekonomıkalyq qundylyǵy bar múlik nemese qarjy resýrsy. Onyń negizgi belgisi - memleket menshiginde bolýy jáne ulttyq múddege qyzmet etýi. Tolyǵyraq ...Bul ereksheligine saı "ulttyq múlik" nemese "eldik aktıv" termınderin balama retinde usynýymyzǵa bolady.

memlekettik aktıv durys


1. Jasandy ıntellekt jáne neırotehnologıaá
2. Geımıng jáne kıbersport
3. Medısına men bıotehnologıa
4. Qarjy
5. Marketıń jáne medıa

Qazaqstanda termınologıalyq jumys júıeli túrde júrgizilip jatyr, biraq zań, ekonomıka, medısına, aýyl sharýashylyǵy, bilim berý (jaratylystaný pánderi) sıaqty kúrdeli salalarda termınderdi tolyq bekitý áli de alda. Bul proses salaaralyq úılestirýdi, Tolyǵyraq ...halyqaralyq tájirıbeni eskerýdi jáne qazaq tiliniń termınjasamdyq áleýetin damytýdy talap etedi.
Qant dıabeti – matasa baılanysqan zat esimder (durys model). Qazaq tilinde aýrý ataýlarynyń basym kópshiligi birinshi úlgimen jasalady:
- qan aýrýy;
- ókpe obyry;
- búırek tasy;
- júrek jetkiliksizdigi.
«Qant dıabeti» de osy zańdylyqqa baǵynady.
Bul jerde qannyń aýrýy,ókpeniń obyry, búırektiń tasy degen maǵynady, al qant (-tyń) dıabeti bolmaıdy negizgi sóz dıabet , qantty, qantsyz anyqtaýshy sózder