Eskertý! Habarlama qaldyrý úshin saıtqa kirý kerek.

Sarapshy mamandar

Termınderdiń tereńine úńilip izdenbegendiktiń kesirinen bir kezde NARKOMAN degendi nashaqor dep aýdaryp jiberdi. Nasha (anasha) − tolyp jatqan esirtkilerdiń bir túri ǵana. Nashaqor dep tek nasha shegýge áýestenip ketken adamdy Tolyǵyraq ...aıtady. Sol nashany ár jerde ártúrli ataıdy, mysaly, marıhýana, plan, anasha, haras, hýsýs, gashısh, al derttiń halyqaralyq ataýy − gashıshemanıaá. Odan basqa da kokaınomanıaá, geroınomanıaá, barbıtýromanıaá, morfınızm degen dıagnozdar bar. Osylardyń árqaısysy, ózine tán belgileri bar, jeke-jeke dert, biraq ortaq ataýy – narkomanıaá. Jalpy, esirtkige áýestenip ketken adamdy qazaqtar baıaǵydan BÁŃSHİ deıdi, ıaǵnı narkoman. Biz dıagnoz qoıǵanda apıynshy adamdy nashaqor deı almaımyz, sebebi bireýi apıyn qabyldaıdy, ekinshisi nasha shegedi. Olardyń klınıkalyq sıpattarynda, emdik tásilderinde aıyrmashylyqtar bolady.
Murat Ospanov
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Qazaqsha-oryssha, oryssha-qazaqsha termınologıalyq sózdiktiń Medısınaǵa arnalǵan 14-tomyndaǵy keıbir sózderge túsinikteme :
-Myshsa otvodáshaıa – «áketetin bulshyqet» dep berilgen
(419-bet),
al durysy; «Alshaqtatqysh bulshyqet» Tolyǵyraq ...(M.Ahmetov.)

- Myshsa prıvodáshaıa – «ákeletin bulshyqet» dep berilgen
(419-bet),
al durysy; «Jaqyndatqysh bulshyqet» (M.Ahmetov.)

- Myshsa ostıstaıa – «qylqan bulshyqet» dep berilgen
(419-bet), al durysy; «Qylqandyq bulshyqet» (M.Ahm.)

- Prıkýs – «tistem» dep berilgen (460-bet) al durysy;
«Tistúıis» (M.Ahm.)

- Prıvychnyı vyvıh – «úırenshikti býyn taıý» dep berilgen (460-bet)
al durysy:«Býynnyń oınamaly shyǵyp ketýi» (M.Ahm.)
*(Vyvıh = býynnyń shyǵyp ketýi;
*Býynnyń taıyp ketýi = podvyvıh.

- Konechnyı mozg – «sońǵy mı» dep aýdarylǵan(415-bet) ?????

- Pokryshka srednego mozga – «ortańǵy mı jamylǵysy» (455-bet) ??????

- Latentnyı perıod reaksıı – «áserlenistiń jasyryn kezeńi» dep berilgen (398-bet), al osy sózdiktiń 470-betinde reaksıa sózi – serpilis dep berilgen. Durysy: «Fýnksıanyń jasyryn kezeńi»

- «Reberno-sheınyı stvol» degendi – «qabyrǵa-moıyn sabaýy» dep aýdarǵan (470-bet), ???????
Al «Stvolovaıa kletka» degendi – «baǵanalyq jasýsha» dep bergen (492-bet), keı sózdikterde
«diń jasýsha», nemese «bastaýysh jasýsha»; dep júr...

- «Stopa polaıa» degendi– «Qýys aıaq basy» dep aýdarǵan (494-bet),
al durysy: «Oıystaban» bolý kerek. (M.Ahmetov.)

- Sózdikte «Fýnksıa» – «Qyzmet» dep berilgen, al durysy: fýnksıa qalý kerek.

- Mozgovaıa rvota – mı titirkenisinen qusý;

-Nemaıa pochka – «únsiz búırek» (fýnksıasyz búırek);

-Nemoe legkoe – «únsiz ókpe» (fýnksıasyz ókpe);

* Partnerskıe rody – seriktesip bosandyrý (tolǵaqserik)

-Sestra-hozáıka – «sharýashylyq bıkesi» dep jazypty
elektrondyq sózdikte, durysy: – «sharýa meıirgeri;
Murat Ospanov, Aizhan Aizhan, Dana Muratbekqyzy және 1
  • ≡ AidosQnp 4 jyl buryn

    Assalamý ǵaleıkúm, aǵa! Siz qurastyrǵan sózdik bar ma? Bar bolsa, qaı jerden alýǵa bolady?

Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
https://www.youtube.com/watch?v=n8mzX-nqZ0o" target="_blank">https://www.youtube.com/watch?v=n8mzX-nqZ0o
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Mysaly: «vırýs JUQTYRǴAN», degen sóztirkesti estigende ekiushty oıda qalamyz.

«Juqtyrǵan» kim ?
On zarazıl ?
Ilı
On zarazılsá?

Qazaqsha túsinigimizde bul ekeýi de «juqtyrdy», «juqtyrǵan» bolyp tur ǵoı....
«Keıipkerlerimizdiń rólderin» Tolyǵyraq ...shatastyrmaý úshin USYNYSYM bar:
Mańaıyndaǵylarǵa ınfeksıaá taratqan «vırýsonosıteldi» -- «JUQTYRǴAN» adam deýimiz kerek. Al, «zarazıvshıısá, zarajennyı» adamdy -- JUǴYMDALǴAN» deýimiz kerek.

.«JUQTYRǴAN» jáne «JUǴYMDALǴAN» degendi eki bólek proses.dep qaraýymyz kerek. Osylaı dıferensıasıa jasaý arqyly sotmedısınalyq saraptamaǵa naqtylyq engizemiz.
//ZARAZA, ınfeksıaá = juqpa.
Kontagıoznost= juǵymtaldyq.//
  • ≡ Saıa Aǵanasqyzy Iteǵulova 4 jyl buryn

    árıne, eki uǵymdy eki ataýmen aıtqan óte durys. Sońǵy ýaqytta baspasóz betteri men áleýmettik jelilerdi JUǴYMDALǴAN túrindegi qoldanys jıirek kezdesip júr. Máselen, "Vaksınalar qaýipti toptaǵy azamattarymyz úshin óte mańyzdy. Jaqyndarymyzdy Tolyǵyraq ...qorǵaý úshin vaksına ektirýimiz shart. Jaqyndarymyzdy qaýipke ushyratpaıyq. Qazir juǵymdalǵan kisilerdiń 87 paıyzy vaksına salǵyzbaǵandar. Aýrýhanada jatqan naýqastardyń 95 paıyzy vaksınany ektirmegen adamdar" túrinde qoldanylyp júr. Bul ataý ómirsheńdigin tanytyp, keń qoldanysqa ıe bolsa, bálkı termın retinde ornyǵyp ta qalar

  • ≡ Ǵabbas Gúlnur Erbolatqyzy 4 jyl buryn

    Juǵym degen sózdiń balamasy múldem basqa nárse sıaqty

  • ≡ Erbolat Ǵalymjanuly Asylbekov 3 jyl buryn

    Ahmet Baıtursynulynyń sózin keltirsek "Telmirip tapqan teńgeden – ter tógip tapqan tıyn juǵymdy", Mirjaqyp Dýlatuly: "Sot jat tilde bolsa, juǵymdy bolmaıdy, ásirese, jas balalarǵa túsinikti bolmaıdy" dese, Qazaqstanǵa eńbegi sińirgen Tolyǵyraq ...farmasevt Sálken Hasenuly Subhanberdın: "Rasynda sary maıdyń adamǵa asa sińimdi, juǵymdy, taǵamdyq qasıetteri mol", Kenen Ázirbaev: "Kúıreýik pen buıyrǵyn, jegen malǵa kóp juǵym. Qoıǵa óte qunarly, kótere almas quıryǵyn" degen eken. Budan baıqaıtynymyz "juǵym" sózin aýrýǵa qatysty qoldanbaǵan jón.

Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Qarapaıym qazaqtyń mıyn ashytatyn «leksema», «leksıkologıa», «semasıologıaá» degen sıaqty «lıngvotermınderdi» qalqan retide perseverasıaálap, jerden jeti qoıan tapqandaı «qıalyńyzdan shyqqan qazaqsha sózińizdi» termın retinde usyna berýdi qoıý kerek.
Búgingi Qazaqtyń tili Tolyǵyraq ...baıaǵy Qazaqtyń tili emes. Baıaǵy Ahmet Baıtursynulyna jetý úshin, keshegi İslam Jarylǵapovtyń talantyn tanýymyz kerek, jáne búgingi ǵylym tiliniń kúrdelilenip ketkenin eskerýimiz kerek. «Lıngvısıkalyq paleontologıanyń arqasynda myńdaǵan jyldar buryn tildik aınalymda bolǵan sóz taptyq" dep kópirip, sol «sózińizdi» búgingi mıymyzǵa termın etip tyqpalap "júkteımiz» deý -- júıkege qıanat.
(Mýhambedıaá Ahmettórely.)
  • ≡ Saıa Aǵanasqyzy Iteǵulova 4 jyl buryn

    A.Baıtursynuly, E.Omarov, Q.Jubanov, Á.Qaıdar, Ó.Aıtbaıuly, Sh.Qurmanbaıuly sıaqty ǵalymdardyń termınjasam qaǵıdattary týraly tujyrymdaryn saralaı kele, elimizdiń jetekshi termınologtarynyń usynyp otyrǵan ortaq ǵylymı qaǵıdattary mynadaı:
    1. Ulttyq termınqor qalyptastyrýdyń ishki kózi qazaq Tolyǵyraq ...tiliniń leksıkalyq baılyǵy men sózjasam tásilderin barynsha utymdy paıdalaný;
    2. Qazaqtyń óz tilinen tabylmaǵan termınderdi basqa túrki halyqtarynan izdeý;
    3. Eýropa halyqtarynyń bárine de sińip ketken jalpy jurtqa ortaq termınderdi qazaq tiliniń fono-morfologıaályq erekshelikterine ıkemdep alý;
    4. Orys tilinen (jalpy slaván tilderinen) engen termındik ataýlardy múmkin bolǵanynsha qazaqshaǵa aýdaryp qoldaný, aýdarýǵa kelmeıtinderin qazaq tiliniń fono-morfologıaályq erekshelikterine úılestire qabyldaý.
    Kórip otyrǵanymyzdaı, kirme termınderdi ıgerý barysynda qazaq tiliniń termınjasamdyq áleýetin meılinshe sarqa paıdalanǵanymyz durys.

  • ≡ Serik Erǵalı 4 jyl buryn

    Qaǵıdattar durys

Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Шет тілі терминдерінің қазақ сөзжасамдық, фономорфологиялық модельдерінің автоматтандырылған жүйесі
Лингвистикалық сараптама

Лингвистикалық сараптама жасау Ережесі

Sońǵylar Qyzý talqydaǵylar Usynystar Saýalnamalar Qujattar Sýretter
Semınarlar, konferensıalar

Barlyq paıdalanýshylar

Eskertý! Habarlama qaldyrý úshin saıtqa kirý kerek.

Kitaptar