Jaıaý ótpe
Jerasty jaıaý ótpesi
Jerústi jaıaý ótpesi
Osy úsheýi orys tilinen tikeleı aýdarylǵan. Aıtylýy uzaq bolǵandyqtan eshkim qoldanbaıdy. (halyq peshehod, nadzemka, podzemka dep aıtady).
Onyń ornyna usynysym mynandaı:
Ótkel
Ast ótkel
Úst ótkel
Ast pen Tolyǵyraq ...úst óli túbir bolsa da jańǵyrtýǵa bolady dep oılaımyn.
Eskertý! Habarlama qaldyrý úshin saıtqa kirý kerek.
Sarapshy mamandar
Gazdalǵan sýdy jaı ǵana gazdy sý desek. Qoıyltylǵan sút ıaǵnı sgýshenkony qoıý sút desek jetkilikti emes pe? Nege sózbe-sóz aýdarmamen aınalysyp jatyrmyz? Termındi bekitpes buryn qoǵam arasyna ol sóz ene Tolyǵyraq ...me joq pa sony jaqsylap oılaný kerek. Uzyn aýdarma sózderdiń qoldanysqa enýi ekitalaı. Gazırovannaıa vodany gazırovka, sgýshennoe molokony sgýshenko deıdi halyq. Sol úshin qazaqsha sózderdi barynsha jeńildetý qajet dep sanaımyn.
Usynysym: gazdy sý jáne qoıý sút
Usynysym: gazdy sý jáne qoıý sút
«Gazırovannaıa voda» termıni «Sý sharýashylyǵy» men «Ekologıa» kategorıalarynda «Gazdalǵan sý», al «Tamaq ónerkásibi jáne turmystyq qyzmet» kategorıasynda «Gazdy sý».
«Sgýshennoe moloko» termıni «Tamaq ónerkásibi jáne turmystyq qyzmet», «Medısına» kategorıalarynda Tolyǵyraq ... «Qoıyltylǵan sút», «Aýyl sharýashylyǵy» kategorıasynda «Qoımaljyń sút».
Qoıý sózi «Tamaq ónerkásibi jáne turmystyq qyzmet» kategorıasynda «Gýstoı», «Bekitilgen termınder jınaǵy» kategorıasynda «jırnyı» dep berilgen.
Qoıyltylǵan sóziniń maǵynasy – sýdyń bir bóligin býlandyrý arqyly qoıýlanýǵa ushyraǵan. Qoıyltylǵan sábiz shyryny. Qoıyltylǵan qyshqyl. Qoıyltylǵan mors;
Qoıý sóziniń maǵynasy – suıyq zat týraly aıtar bolsaq, suıyqtyqtyń aqqyshtyǵy álsiz, bir nársemen qanyqqan degendi bildiredi. Qoıý ashytqy qamyr. Qoıý sorpa. Qoıý qaımaq. Qoıý balshyq.
Endi «sgýshenka» men «sgýshennoe moloko»-nyń aıyrmashylyǵyna toqtalsaq, naǵyz qoıyltylǵan sútte (sgýshennoe moloko) tek sút pen qant bolýy múmkin. Eger quramyna krahmal nemese ósimdik maılary qosylsa, onda bul naryqqa "sgýshenka", "varenka" ataýlarymen jetkiziletin quramynda sút (Molokosoderjashıı prodýkt) bar ónim.
Usynys, pikir jazý arqyly termınologıa salasynyń damýyna ár azamat óz úlesin sál de bolsa, qosatyny anyq.
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Usynys jarıalap, qazaq tildi termınologıaǵa alańdaýshylyq bildirgenińiz quptarlyq is. Qazaq tilinde balamasy joq termınderdiń sátti nusqasyn usynsańyz, tipti jaqsy. Alaıda jargon sózderdi bekite bersek, tilimizdiń jaıy ne bolmaq? Siz qozǵap Tolyǵyraq ...otyrǵan termınder zańnamada bar. Tómende mátinnen úzindi keltirip ótsek:
Qazaqstan Respýblıkasynyń İshki ister mınıstri 2023 jylǵy 30 maýsymdaǵy № 534 buıryǵymen bekitilgen Jol júrisi qaǵıdalarynyń 1-taraýynda:
20. Jaıaý júrginshiler ótkeli – júrý bóliginiń 5.16.1, 5.16.2 osy Qaǵıdalardyń 1-qosymshasyna sáıkes belgilerimen jáne (nemese) 1.14.1 - 1.1.14.3 osy Qaǵıdalardyń 2-qosymshasyna sáıkes tańbalarymen belgilengen jáne jaıaý júrginshilerdiń joldan ótýi úshin bólingen joldyń júrý bóliginiń ýchaskesi. Tańba bolmaǵan jaǵdaıda, jaıaý júrginshi ótkeliniń eni jol osi boıynan osy Qaǵıdalardyń 1-qosymshasyna sáıkes 5.16.1 jáne 5.16.2 belgileriniń arasyndaǵy ara-qashyqtyqpen aıqyndalady;
20. Peshehodnyı perehod – ýchastok proezjeı chastı dorogı, oboznachennyı znakamı 5.16.1, 5.16.2 soglasno prılojenıýú 1 k nastoıashım Pravılam ı (ılı) razmetkoı 1.14.1 - 1.14.3 soglasno prılojenıýú 2 k nastoıashım Pravılam ı vydelennyı dlá dvıjenıaá peshehodov cherez dorogý. Prı otsýtstvıı razmetkı shırına peshehodnogo perehoda opredeláetsá rasstoıanıem mejdý znakamı 5.16.1 ı 5.16.2 soglasno prılojenıýú 1 k nastoıashım Pravılam po osı dorogı;
3-taraý. Jaıaý júrginshilerdiń mindetteri
15. Jaıaý júrginshiler kólik júretin bólikti jaıaý júrginshilerge arnalǵan, onyń ishinde jerasty jáne jerústi ótkelderimen, al olar bolmaǵanda kórý sheginde - qıylystarda trotýarlar jáne jol jıegi syzyǵy boıymen kesip ótedi.
15. Peshehody peresekaıýt proezjýıý chastdorogı po peshehodnym perehodam, v tom chısle po podzemnym ı nadzemnym, a prı ıh otsýtstvıı v predelah vıdımostı – na perekrestkah po lınıı trotýarov ılı obochın.
Al «ast» sózine kelsek, ol M. Qashqarıdiń Túrik sózdiginiń 1-tomynda (Aýdarǵan A.Egeýbaı) soqpaq, tarkóshe (shigilshe) degen maǵynada kezdesedi.
«Asty» deseńiz:
1) Zattyń ústine qarama-qarsy jaǵy, beti.
2) Belesti jerdiń baýraıy, arǵy jaq betiniń tómengi tusy.
3) Jańbyr, burshaq, tútin, oq, shań, boran, jel taqilettes zattardyń mańy, arasy, ishi.
4) İshi, ishki jaǵy.
5) Mingen kóligi (at, máshıne týraly).
«Ústi» degen sózdiń birneshe maǵynasy bar:
1) Bir zattyń astyna qarama-qarsy jaǵy, ústińgi beti, joǵarǵy jaǵy.
2) Adamnyń ústi-basy, tula-boıy; dene.
3) Ýaqıǵanyń dál mezgili, bolyp jatqan ýaqyty.
4) Tarap, jaq
5) Bir nársemen qatar ekinshi nárseni qabattastyra qoldaný.
Qarlyǵash Jastilekqyzy siz úshin sátti nusqa ne? Tek resmı qujattarda qoldanylsa jetkilikti me? Halyq peshehod, nadzemka, podzemka deı bersin biraq qujatta ádemi kórinsin be? Qujatta da aýyz-eki sóıleýde de keń Tolyǵyraq ...qoldanystaǵy sózder men úshin sátti nusqa. Men usynǵan sózder jargon ekenin qalaı anyqtadyńyz?
Qansha til janashyry bolsam da jaıaý júrginshiler ótkeli, jerústi jaıaý ótkeli dep aıtý maǵan qıynǵa soǵady. Bekitilgen sózder halyqtyń arasynda taralmasa aýdarma sátti dep aıtý qanshalyqty durys?
Басқа пікірлерді көрсету