Jyl óte kele termınder ártúrli bekitilip, qoldanyla bermeýi úshin Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy til týraly Zańǵa biryńǵaı termınologıany qoldaný máselesin retteý jónindegi ózgeris engizý qajet.
Mysaly, Grýzıaányń Til týraly Zańynyń 30-babyna sáıkes Tolyǵyraq ...Tehnıkalyq qujattamada, sondaı-aq is qaǵazdaryn júrgizýde biryńǵaı termınologıa qoldanylady. Termınologıany belgileý jáne qoldaný normalary Memlekettik til jónindegi saraptama komısıasymen belgilenedi.
Eskertý! Habarlama qaldyrý úshin saıtqa kirý kerek.
Sarapshy mamandar
Respýblıkalyq termınologıa komısıasynyń 2024 jylǵy 3-otyrysynda bekitiletin termınder jaıly. 486. sloenyı – qatparly, qabattama, qat-qabat, qattama. Komısıa músheleri «qatparly» dep daýys bergen eken. Taǵam ataýyna qatysty qattama dep bekitilgeni durys.
Qattama Tolyǵyraq ...– birneshe qatparly etip pisirilgen nan túri. Qazaqtyń etnografıaályq kategorıalar, uǵymdar men ataýlarynyń dástúrli júıesi. Ensıklopedıa. 3-tom. – Almaty: RPK «Slon» DPS, 2012. – 736 b.
Qyrǵyz tilinde: kattama
Túrik tilinde: katlamak
Tatar tilinde: katlamly
Bashqurt tilinde: ҡatlamly
Ózbek tilinde: qatlamli
«Qatparly – skladchatyı» dep jertaný, fızıkalyq geografıa, geologıa, geodezıaáda qoldanylady. Qatparly taýlar – skladchatye gory, qatparly beldeý – poıas skladchatyı.
Qattama Tolyǵyraq ...– birneshe qatparly etip pisirilgen nan túri. Qazaqtyń etnografıaályq kategorıalar, uǵymdar men ataýlarynyń dástúrli júıesi. Ensıklopedıa. 3-tom. – Almaty: RPK «Slon» DPS, 2012. – 736 b.
Qyrǵyz tilinde: kattama
Túrik tilinde: katlamak
Tatar tilinde: katlamly
Bashqurt tilinde: ҡatlamly
Ózbek tilinde: qatlamli
«Qatparly – skladchatyı» dep jertaný, fızıkalyq geografıa, geologıa, geodezıaáda qoldanylady. Qatparly taýlar – skladchatye gory, qatparly beldeý – poıas skladchatyı.
"qattama" "rýlet" termıniniń balamasy.
rýlet degenimiz orama
"qattama" "rýlet" termıniniń balamasy emes, shatastyrýǵa kelmeıdi. Orama – rýlet (2023 jyly bekitilgen termın).
Qattama shelpek – Sloennyı shelpek (Tamaq ónerkásibi jáne turmystyq qyzmet)
Qattama nan – Sloennyı hleb (Tamaq ónerkásibi Tolyǵyraq ...jáne turmystyq qyzmet)
Qattama – Kattama (sdobnye sloenye lepeshkı), Tamaq ónerkásibi jáne turmystyq qyzmet
Juqa qattama nan – Sloıka (Tamaq ónerkásibi jáne turmystyq qyzmet)
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Moınaq termınine qatysty aıtar bolsaq, osy sózdiń birneshe maǵynasy bar:
1. Moınaq – eki jerdi qosatyn, eki jaǵynan sý shaıatyn jińishke jer jolaǵy.
2. Moınaq – qurylys jumysy kezinde bógettiń qazanshuqyryn Tolyǵyraq ...sý basýdan qorǵaıtyn topyraq úıindili qorshaý.
3. Moınaq – túıeniń moıyn terisinen jasalǵan torsyq.
4. Moınaq – taý basynyń túıe moınyna uqsas ıilgen jeri.
5. Moınaq – túıeniń jáne basqa maldyń alqymynan basyna deıingi moıyn terisi.
6. Moınaq – kóriktiń otqa jel úrleıtin óńeshi, úrimpar.
7. Moınaq – pyshaq jáne basqalardyń sabyna salynatyn saqına shyǵyrshyq.
8. Moınaq – otqa tózimdi materıaldardan jasalatyn qymtalǵan ydys.
9. Moınaq – burańdaǵan uzaq jol.
Geografıalyq ataý retinde kezdesýi:
1. Moınaq – Qaraqalpaqstan Respýblıkasy Moınaq aýdanynyń ákimshilik ortalyǵy ári eń iri eldi mekeni.
2. Moınaq sý elektrstansıaásy – Sharyn ózeniniń joǵary aǵynyndaǵy Almaty qalasynan shyǵysqa qaraı 150 km qashyqtyqta ornalasqan qysymdy derevasıaásy bar sý toraby bolyp tabylady.
3. Moınaq – Jetisý oblysy Taldyqorǵan qalalyq ákimdigine qarasty Ótenaı aýyldyq okrýgi quramyndaǵy aýyl.
4. Moınaq – Qyzylorda oblysy Aral aýdany, Aralqum aýyldyq okrýgi quramyndaǵy aýyl.
5. Moınaq – Almaty oblysy Kegen aýdanyndaǵy aýyl.
Qylta termınine keler bolsaq, mynadaı maǵynasy bar:
1. Qylta – burylysty, qaltarysty tar jer, shatqal.
2. Eki qurlyq ıakı túbekti jalǵastyratyn jerdiń eni tar tusy.
3. Qylta – tizeniń astyńǵy jaǵyndaǵy álsiz sińir, tirsek.
4. Qylta – ózenniń óte ensiz jeri.
Termınderdiń sózdikterdegi maǵynasyn eskerip jáne qoldanylý salasyn jaqshada kórsete otyryp, qylta (anatomıa) – peresheek (anatomıa), moınaq (geografıa) – peresheek (geografıa) dep bekitýdi qoldaımyn.
1. Moınaq – eki jerdi qosatyn, eki jaǵynan sý shaıatyn jińishke jer jolaǵy.
2. Moınaq – qurylys jumysy kezinde bógettiń qazanshuqyryn Tolyǵyraq ...sý basýdan qorǵaıtyn topyraq úıindili qorshaý.
3. Moınaq – túıeniń moıyn terisinen jasalǵan torsyq.
4. Moınaq – taý basynyń túıe moınyna uqsas ıilgen jeri.
5. Moınaq – túıeniń jáne basqa maldyń alqymynan basyna deıingi moıyn terisi.
6. Moınaq – kóriktiń otqa jel úrleıtin óńeshi, úrimpar.
7. Moınaq – pyshaq jáne basqalardyń sabyna salynatyn saqına shyǵyrshyq.
8. Moınaq – otqa tózimdi materıaldardan jasalatyn qymtalǵan ydys.
9. Moınaq – burańdaǵan uzaq jol.
Geografıalyq ataý retinde kezdesýi:
1. Moınaq – Qaraqalpaqstan Respýblıkasy Moınaq aýdanynyń ákimshilik ortalyǵy ári eń iri eldi mekeni.
2. Moınaq sý elektrstansıaásy – Sharyn ózeniniń joǵary aǵynyndaǵy Almaty qalasynan shyǵysqa qaraı 150 km qashyqtyqta ornalasqan qysymdy derevasıaásy bar sý toraby bolyp tabylady.
3. Moınaq – Jetisý oblysy Taldyqorǵan qalalyq ákimdigine qarasty Ótenaı aýyldyq okrýgi quramyndaǵy aýyl.
4. Moınaq – Qyzylorda oblysy Aral aýdany, Aralqum aýyldyq okrýgi quramyndaǵy aýyl.
5. Moınaq – Almaty oblysy Kegen aýdanyndaǵy aýyl.
Qylta termınine keler bolsaq, mynadaı maǵynasy bar:
1. Qylta – burylysty, qaltarysty tar jer, shatqal.
2. Eki qurlyq ıakı túbekti jalǵastyratyn jerdiń eni tar tusy.
3. Qylta – tizeniń astyńǵy jaǵyndaǵy álsiz sińir, tirsek.
4. Qylta – ózenniń óte ensiz jeri.
Termınderdiń sózdikterdegi maǵynasyn eskerip jáne qoldanylý salasyn jaqshada kórsete otyryp, qylta (anatomıa) – peresheek (anatomıa), moınaq (geografıa) – peresheek (geografıa) dep bekitýdi qoldaımyn.
Moınaq sóziniń qoldanystaǵy balamasy óte kóp eken. Medısınada qylta degen sóz qoldanylady. Peresheek sóziniń tamasha balamasy.
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Qaıyrly kún, termınologıa alańynyń qoldanýshylary! Eger múmkin bolyp jatsa, bekitilgen, qoldanysta bar termınderdiń tóńireginen shyǵyp, qazaq tilinde balamasy joq termınderge kóbirek nazar aýdarǵan jón. Buryn bekitilgen termınderdi joqqa shyǵarý qanshalyqty Tolyǵyraq ... ádep turǵysynan da, kásibı turǵydan da oryndy? Qandaı da bir termındi buryn maquldaǵan komısıa músheleriniń eńbegi qaıda ketpek?
Taǵy bir eskererlik jaıt, termınologıalyq alańdaǵy belsendilik «naýqangershilik» sekildi ǵana bolmasa eken.
Taǵy bir eskererlik jaıt, termınologıalyq alańdaǵy belsendilik «naýqangershilik» sekildi ǵana bolmasa eken.
Men sizben tolyq kelisemin.qoldanystaǵy termınderge tıise berýdiń qajeti joq.
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Jazylym termınine pikir
Resept – dárigerdiń farmasevtke nemese dárihanaǵa qaǵaz júzindegi dárilerdi belgili bir túrde naýqasqa daıyndap berilýi, onda dáriniń mólsheri men qabyldaý tásilderi kórsetilgen jazbasha nusqaýy men joldamasy.
Propıs – osnovnaıa Tolyǵyraq ...chastmedısınskogo resepta, soderjashaıa ýkazanıe na gotovoe lekarstvennoe sredstvo ılı sposob ego ızgotovlenıaá.
Ýkazanıe - nusqaý
Nusqaý – qalaı áreket etý kerektigin kórsetetin jón silteý, túsindirme.
Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 20 jeltoqsandaǵy Dárilik preparattar men medısınalyq buıymdardy daıyndaýǵa lısenzıasy bar, dárilik zattar men medısınalyq buıymdardyń aınalysy salasyndaǵy sýbektilerdiń dárilik preparattar men medısınalyq buıymdardy daıyndaý qaǵıdalaryn bekitý týraly № QR DSM-286/2020 buıryǵynda «propısı» – «jazba» dep berilgen.
Gomeopatıkalyq dárihanada derbes jazba boıynsha daıyndalatyn dárilik preparattardy tekserý kezinde osy qosymshanyń 1-4, 8-10-tarmaqtarynda keltirilegen aýytqý normalaryn paıdalaný kerek.
Demek, dárilik zatty paıdalaný tásiline jón silteıtin qaǵazdy «dáriniń nusqaýy" nemese "dárilik zattyń jazbasy" dep alsaq qalaı bolady?
Bul tek qana pikir, áli de qaıta qarap, talqylaý qajet. "Kóptiń oıy - kemeńger» demekshi siz ben biz bolyp, ulttyq termınderdiń qalyptasýyna atsalysaıyq.
Resept – dárigerdiń farmasevtke nemese dárihanaǵa qaǵaz júzindegi dárilerdi belgili bir túrde naýqasqa daıyndap berilýi, onda dáriniń mólsheri men qabyldaý tásilderi kórsetilgen jazbasha nusqaýy men joldamasy.
Propıs – osnovnaıa Tolyǵyraq ...chastmedısınskogo resepta, soderjashaıa ýkazanıe na gotovoe lekarstvennoe sredstvo ılı sposob ego ızgotovlenıaá.
Ýkazanıe - nusqaý
Nusqaý – qalaı áreket etý kerektigin kórsetetin jón silteý, túsindirme.
Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2020 jylǵy 20 jeltoqsandaǵy Dárilik preparattar men medısınalyq buıymdardy daıyndaýǵa lısenzıasy bar, dárilik zattar men medısınalyq buıymdardyń aınalysy salasyndaǵy sýbektilerdiń dárilik preparattar men medısınalyq buıymdardy daıyndaý qaǵıdalaryn bekitý týraly № QR DSM-286/2020 buıryǵynda «propısı» – «jazba» dep berilgen.
Gomeopatıkalyq dárihanada derbes jazba boıynsha daıyndalatyn dárilik preparattardy tekserý kezinde osy qosymshanyń 1-4, 8-10-tarmaqtarynda keltirilegen aýytqý normalaryn paıdalaný kerek.
Demek, dárilik zatty paıdalaný tásiline jón silteıtin qaǵazdy «dáriniń nusqaýy" nemese "dárilik zattyń jazbasy" dep alsaq qalaı bolady?
Bul tek qana pikir, áli de qaıta qarap, talqylaý qajet. "Kóptiń oıy - kemeńger» demekshi siz ben biz bolyp, ulttyq termınderdiń qalyptasýyna atsalysaıyq.
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Qaıyrly kún! "...normalary Memlekettik til jónindegi saraptama komısıasymen belgilenedi" degen sóılemdi orys tiliniń gramatıkasyn negizge almastan, "...normalaryn ...komısıasy belgileıdi" dep jazǵan durys.
Qaıyrly kún! Bul jerde Grýzıaá eliniń Zańyna ózgeris engizý týraly aıtylmaǵan. Grýzıaányń Til týraly Zańynyń 30-baby mysal retinde keltirilip otyr. Sheteldik tájirıbeni eskerip, Til týraly Zańda biryńǵaı termınologıa máselesi qamtylsa, Tolyǵyraq ...termınderdi zańnamaǵa sáıkes birizdendirýge bolar ma edi? – degen usynys.
Termınderdi birizdendirý - óte kúrdeli másele. Tipti Til týraly zańda arnaıy bap qosylsa da, qordalanǵan másele sheshilmeıdi. Ol úshin Respýblıkalyq termınologıa komısıasy maquldaǵan termınderdiń zańnamalyq kúshi bolýy qajet jáne Tolyǵyraq ...sony barlyq salada qoldaný talap etilýi kerek. Ókinishke qaraı, Kqmıssıaá maquldaǵan termınderdi qoldaný tek usynymdyq deńgeıde ǵana bolyp tur. Sondyqtan da bul termınderdi birizdendirýge kepil bola almaıdy.