Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.

Сарапшы мамандар

Бекітуге ұсынылған терминдер
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.залежькеніш; жатын жер (с/хоз) (терминологиялық сөздіктің 5-томы) кен, шоғыр (sozdik.kz) кенжатын (Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану кодексі)
Саласыэнергетика
Этимологиясы
ДефинициясыЗа́лежь, за́лежи — сельскохозяйственные угодья, ранее использовавшиеся как пашня, но не используемые больше года, начиная с осени, под посев сельскохозяйственных культур и под пар. Ұсыныс: кенжатын
Рейтинг
+9
2.оконтуриваниекескіндеу (sozdik.kz) контурлау жиектеу (Termincom.kz )
Саласыэнергетика
Этимологиясы
Дефинициясынаносить контур; изображать на плане границы распространения искомого полезного ископаемого; очерчивать определять (размеры, очертания). Ұсыныс: контурлау
Рейтинг
+7
3.винтбұранда ( Termincom.kz ), винт (sozdik.kz)
Саласыэнергетика
Этимологиясы
Дефинициясывинт — крепёжное изделие для соединения деталей, одна из которых может быть с внутренней резьбой. Винт имеет вид стержня с наружной резьбой на одном конце и конструктивным элементом для передачи крутящего момента на другом. Ұсыныс: винт
Рейтинг
+7
4.болтбұран (Termincom.kz), бұрандама (sozdik.kz)
Саласыэнергетика
Этимологиясы
Дефинициясыболт — крепёжное изделие в виде стержня с наружной резьбой, как правило, с шестигранной головкой под гаечный ключ, образующее соединение при помощи гайки или иного резьбового отверстия. Ұсыныс: болт
Рейтинг
+7
5.преобразовательөңдегіш; түрлендіргіш (sozdik.kz) преобразователь тока → электр тоғын өңдегіш
Саласыэнергетика
Этимологиясы
ДефинициясыПреобразователь электрической энергии - электротехническое устройство. Ұсыныс: түрлендіргіш
Рейтинг
+6
6.крюкілгек, ілмек, жүкілмек ( Termincom.kz ), ілгек, ілмек (sozdik.kz)
Саласыэнергетика
Этимологиясы
Дефинициясыкрюк - согнутый кусок толстого металлического стержня, который используется для того, чтобы зацеплять или вешать предметы. Ұсыныс: ілмек
Рейтинг
+6
7.заклепкатойтарма, тойтарма шеге ( Termincom.kz ); бұрандама тойтарма шеге (sozdik.kz)
Саласыэнергетика
Этимологиясы
Дефинициясызаклёпка - разновидность крепежа, деталь заклёпочного соединения в виде круглого стержня или трубы, с одной стороны имеющая закладную головку и образующуюся в процессе клёпки замыкающую (высадную) головку. Ұсыныс: тойтарма шеге
Рейтинг
+6
8.дрельбұрғы, бәрбі (Termincom.kz); бұрғы (sozdik.kz)
Саласыэнергетика
Этимологиясы
Дефинициясыдрель — ручной, пневматический или электрический инструмент, предназначенный для придачи вращательного движения сверлу или другому режущему инструменту для сверления отверстий в различных материалах при проведении строительных, отделочных, столярных, слесарных и других работ. Ұсыныс: дрель
Рейтинг
+6
9.бункершанақ шанап бункер (военн) (Termincom.kz); бункер (sozdik.kz)
Саласыэнергетика
Этимологиясынем. Bunker
ДефинициясыБу́нкер — хорошо укреплённое защитное или оборонительное сооружение. Ұсыныс: бункер
Рейтинг
+6
10.свабированиепіспектеу (sozdik.kz)
Саласыэнергетика
Этимологиясы
Дефинициясысвабирование - (англ. swabbing, от swab — швабра, банник) способ добычи нефти с помощью поршня, подвешенного на тросе или грузовой штанге и оборудованного обратным клапаном и уплотнительными манжетами. Ұсыныс: сұңғылау
Рейтинг
+5
11.обсадная колоннашегендеу бағаны (терминологиялық сөздіктің 18-томы) шегендеу бағаны (sozdik.kz) шегендеу бағаны (Termincom.kz )
Саласыэнергетика
Этимологиясы
ДефинициясыТехнологическое назначение обсадных труб – установка в свежепробуренной скважине с целью её укрепления, предотвращения осыпания земли, сползания грунта и в итоге прекращения функционирования добывающего участка. В таком применении труба ещё называется обсадной колонной. Ұсыныс: шегендеу бағаны
Рейтинг
+5
12.обводнениесу басу (sozdik.kz) суландыру (терминологиялық сөздіктің 17-томы) суайдау; суландыру; сутоғыту (Termincom.kz ) обводнение нефтяного пласта – мұнайлы қойнауқатқа су айдау (Termincom.kz )
Саласыэнергетика
Этимологиясы
ДефинициясыОбводне́ние — комплекс мероприятий, главным образом гидротехнических, проводимых в безводных и маловодных районах для обеспечения их водой путём освоения местных ресурсов и/или переброски её с других территорий при помощи...Ұсыныс: суландыру
Рейтинг
+5
13.электропроводкаэлектр сымдар жүйесі (sozdik.kz), Электртартылым, электрлік сым (Termincom.kz)
Саласыэнергетика
Этимологиясы
ДефинициясыЭлектропроводка – это совокупность проводок и кабелей, а также относящихся к ним креплений, которые поддерживаются различными защитными конструкциями и деталями. Ұсыныс: электр сымы
Рейтинг
+5
14.оснасткажарақ ( терминологиялық сөздіктің 17-томы ), 1) (действие) жабдықтау закончить в срок оснастку судна → кемені жабдықтауды мерзімінде бітіру 2) (снасти) жабдықтар корабельная оснастка → кеме жабдықтары 3) (оснащение) жабдық; жарақ оснастка станков → білдектердің жабдықтары организационная оснастка → ұйымдастыру жарағы техническая оснастка → техникалық жарақ (sozdik.kz)
Саласыэнергетика
Этимологиясы
ДефинициясыОснастка технологическая — совокупность средств труда, предназначенных для установки заготовок на станках (станочное приспособление), закрепления режущих инструментов (вспомогательное приспособление), транспортировки обработанных деталей и выполнения сборочных операций (сборочное приспособление), а также для выполнения контрольных операций (контрольно-измерительное приспособление). Ұсыныс: жарақтандыру
Рейтинг
+5
15.ранжироватьранжирование рынков → нарықтарды саралау (sozdik.kz) тізу, ретке келтіру (Termincom.kz)
Саласыэнергетика
Этимологиясы
ДефинициясыПридавать чему-либо надлежащий порядок, наводить порядок в чём-либо. Ұсыныс: саралау
Рейтинг
+5
Анар Сағынтаева, Aibek Qali, Қуанышев Жапсарбай және 1
  • Ахметова Маржан 2 ай бұрын

    "Громоотводтың" баламасы ретінде "жайтартқыш" сөзін ұсынамын. "Найзағай тартқышқа" қарағанда ықшам әрі айтуға да, жазуға да ыңғайлы. Терминжасамда тілдегі үнемдеу заңдылығын ескеріп отыру қажет.

  • Ахметова Маржан 2 ай бұрын

    "Жиек" - бір нәрсенің шетін білдіреді. Сондықтан пайдалы қазбалардың таралу аймағын нақты көрсетуде "оконтуривание" сөзіне "жиектеу" термині сәйкес келеді.

  •  2 апта бұрын

    "Электропроводка" бір ғана сымнан тұрмайды. "Совокупность" сөзі бір нәрсенің жинақталып, біріктіріліп, үйлесім тапқан деген мағына береді. Яғни, бұл жерде "сым" ғана емес "сымдар жүйесі" деген мағына тұр. Басты мақсат ықшамдау Толығырақ ...емес, нақты мағынасын жеткізу болу керек. Сондықтан, "Электрлі сымдар жүйесі" терминін ұсынар едім.

Басқа пікірлерді көрсету

Бекітуге ұсынылған терминдер
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.центр давленияқысым орталығы
Саласы
Этимологиясыцентр – лат. centrum, көне грек. κέντρον «піскек; ұш»
Дефинициясы1. Қысым орталығы –  дененің қоршаған ортаның денеге тепе-тең әрекет ететін қысым күшінің әрекет ету сызығы мен денеге келтірілген жазықтықты қиылысатын нүктесі.2. Әзербайжан: təzyiq mərkəzi 3. Қырғыз: басымдын центри 4. Өзбек: bosim markazi5. Түрік: basınç merkezi 6. Ағылшын: pressure center 7. Испан: centro de presión 8. Неміс: Druckzentrum 9. Француз: centre de pression 10. Бекітілген нұсқасы: угол центральный – центрлік бұрыш, орталық бұрыш (2015 жылғы 11 желтоқсан); давление – қысым 11. Заңнамадағы қолданысы: давление – қысым; центр – орталық 12. центр давления – қысым орталығы
Рейтинг
+6
2.дросселированиедроссельдеу
Саласы
Этимологиясынем. drosseln «шектеу, өшіру»
Дефинициясы1. Дроссельдеу – өту арнасы – дроссельдің тарылуы арқылы немесе кеуек аражабын арқылы өту кезінде газ немесе бу қысымының төмендеуі.2. Әзербайжан: döymə 3. Қырғыз: дем кыстыгуу 4. Өзбек: qisqartirish 5. Түрік: boğucu 6. Ағылшын: throttling 7. Испан: estrangulamiento 8. Неміс: Drosselung 9. Француз: étranglement 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: дросселирование – дроссельдеу 12. дросселирование – дроссельдеу
Рейтинг
+5
3.потенциальная ямапотенциалдық шұңқыр
Саласы
Этимологиясыпотенциал –  лат. potentialis «қуатты»,  potentia «күш, қуат»
Дефинициясы1. Потенциалдық шұңқыр   – Потенциалдық шұңқыр – бөлшектер өзара әсерлескенде бөлшектердің потенциалдық энергиясының оның сыртындағыдан аз болатын физикалық табиғаты анықталатын кеңістіктің шектеулі бөлігі. Потенциалдық шұңқырдың формасы мен оның мөлшерлері бөлшектердің өзара әрекеттесуінің физикалық табиғатымен анықталады. «Потенциалдық шұңқыр» түсінігі атомдық және молекулалық физикада, қатты денелер мен атомдық ядро физикасында кең қолданылады. 2. Әзербайжан: potensial yaxşı 3. Қырғыз: мүмкүн болгон аң 4. Өзбек: mumkin bo'lgan quduq 5. Түрік: potansiyel iyi 6. Ағылшын: potential well 7. Испан: pozo potencial 8. Неміс: Potenzial gut 9. Француз: bien potentiel 10. Бекітілген нұсқасы: экономический потенциал – экономикалық әлеует (2016 жылғы 8 желтоқсан); теория потенциалов – потенциялар теориясы (1971-1981); потенциал – әлеует (1995); потенциальный – ықтимал, қарымды, әлеуметті (1999 жылғы 6 қазан); биотермическая яма – биотермиялық шұңқыр (1971-1981) 11. Заңнамадағы қолданысы: потенциальный – әлеуетті; потенциалды 12. потенциальная яма – потенциалдық шұңқыр
Рейтинг
+5
4.дросселирование газагаздың дроссельденуі
Саласы
Этимологиясыгаз – нидерл. gas,  көне грек. χάος «хаос, бейберекет»; дроссельдену – нем. drosseln «шектеу, өшіру»
Дефинициясы1. Газдың дроссельденуі – дроссель арқылы өтуі кезінде газ ағыны қысымының төмендеуі.2. Әзербайжан: qaz tənzimləmə 3. Қырғыз: газ дроссельденуи 4. Өзбек: gazni qisqartirish 5. Түрік: gaz azaltma 6. Ағылшын: gas throttling 7. Испан: estrangulamiento de gas 8. Неміс: Gasdrosselung 9. Француз: étranglement du gaz 10. Бекітілген нұсқасы: газ – газ 11. Заңнамадағы қолданысы: дросселирование – дроссельдеу; газ – газ 12. дросселирование газа – газдың дроссельденуі
Рейтинг
+4
5.центр массмассалар орталығы
Саласы
Этимологиясымасса – латын. massa, грек. μᾶζα «қамыр»; центр – лат. centrum, көне грек. κέντρον «піскек; ұш»
Дефинициясы1. Массалар орталығы –  дененің қозғалысын немесе бөлшектер жүйесін тұтас нәрсе ретінде сипаттайтын геометриялық нүкте. Ауырлық центрі ұғымымен бірдей емес (көбінесе сәйкес келіп жатқанымен). 2. Әзербайжан: kütləvi mərkəz 3. Қырғыз: масса центри 4. Өзбек: massa markazi 5. Түрік: kütle merkezi 6. Ағылшын: center of mass 7. Испан: centro de masa 8. Неміс: Schwerpunkt 9. Француз: centre de masse 10. Бекітілген нұсқасы: угол центральный – центрлік бұрыш, орталық бұрыш (2015 жылғы 11 желтоқсан); масса – салмақ; масса 11. Заңнамадағы қолданысы: центр – орталық; масса – салмақ; масса 12. центр масс – массалар орталығы
Рейтинг
+4
6.центральная силаорталық күш
Саласы
Этимологиясыцентр – лат. centrum, көне грек. κέντρον «піскек; ұш»
Дефинициясы1. Орталық күш – әрекет ету сызығы дененің кез келген қалпында «күш орталығы» деп аталатын нүкте арқылы өтетін күш. 2. Әзербайжан: mərkəzi qüvvə 3. Қырғыз: центирлик куч 4. Өзбек: markaziy kuch 5. Түрік: central force 6. Ағылшын: central force 7. Испан: fuerza central 8. Неміс: zentrale Kraft 9. Француз: force centrale 10. Бекітілген нұсқасы: угол центральный – центрлік бұрыш, орталық бұрыш (2015 жылғы 11 желтоқсан); сила – күш 11. Заңнамадағы қолданысы: сила – күш; центр – орталық; 12. центральная сила – орталық күш
Рейтинг
+3
7.истина двойственнаяқосарлас ақиқат, қосарлас ақиқат, екіжар ақиқат
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. (немесе қосарлас шындық) ортағасыр дәуірінде пайда болған және ғылымның, ақылдың діннен тәуелсіз екенін, дербестігін пайымдауға бағытталған философия ақиқаты мен діни ақиқаттың өзара байланысты еместігі туралы ілімді білдіретін термин. Ол араб философиясында айқын берілген.2. Әзербайжан:həqiqət dualistdir 3. Қырғыз:чыныгы кош 4. Өзбек:haqiqat dualistik 5. Түрік:gerçek, dualisttir 6. Ағылшын:the truth is dualistic 7. Испан:la verdad es dualista 8. Неміс:Die Wahrheit ist dualistisch 9. Француз:la vérité est dualiste 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: қосарлас ақиқат
Рейтинг
+3
8.двухполюсникекiполюстік
Саласы
Этимологиясыполюс – латын. polus, көне грек. πόλοσ «ось»
Дефинициясы1. Екiполюстік – басқа тізбектермен жалғауға арналған екі нүктесі болатын электр тізбегі. 2. Әзербайжан: iki terminal şəbəkəsi 3. Қырғыз: эки полюстук 4. Өзбек: ikki terminalli tarmoq 5. Түрік: iki terminalli ağ 6. Ағылшын: two-terminal network 7. Испан: red de dos terminales 8. Неміс: Zwei-Terminal-Netzwerk 9. Француз: réseau à deux terminaux 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: двухполюсник – екi полюсті 12. двухполюсник – екiполюстік
Рейтинг
0
Анар Сағынтаева, Aibek Qali, Қанайбекова Элмира Төреқұлқызы
  • Ахметова Маржан 2 ай бұрын

    "Екіполюстік" орнына "қосполюсті" атауын ұсынамын.

  • Егер бізді қоршаған әлем қос немесе қосарланған дүниеден (аспан мен жер, өмір мен өлім, еркек пен әйел т.б.) тұратындығын ескерсек, онда "қосполисті" деген термин көңілге қонымдырақ шығар.

Бекітуге ұсынылған терминдер
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.депозитарная распискадепозитарлық қолхат
СаласыҰлттық банк
Этимологиясы1. депозит – лат. depositum – сақтауға берілген зат; ағылшын. deposit
ДефинициясыБағалы қағаздардың банктің депозитарийінде сақтауға орналастырылғанын растайтын құжат. 2. Әзербайжан: depozit alınması 3. Қырғыз: депозитардык алуу 4. Өзбек: depozitariy olish 5. Түрік: depo makbuzu 6. Ағылшын: depositary receipt 7. Испан: recibo de depósito 8. Неміс: Hinterlegungsschein 9. Француз: récépissé de dépôt 10. Бекітілген нұсқасы: депозитарный сертификат – депозиттік сертификат, салым сертификаты (2006 жылғы 27 қазан); хранение депозитарное документов – құжаттарды депозитарлық сақтау (2016 жылғы 8 желтоқсан); расписка – қолхат, тілхат (іс жүрг.) (1971-1981); 11. Заңнамадағы қолданысы: депозитарная расписка – депозитарийлiк қолхат 12. депозитарная расписка – депозитарийлiк қолхат
Рейтинг
+3
2.обращение капиталакапитал айналысы
СаласыҰлттық банк
Этимологиясы1. капитал – лат. capitalis – басты, негізгі, бас
ДефинициясыКапиталдың ақшалай нысаннан тауарға және тауар нысанынан ақшаға айналатын қозғалыста болу процесі 2. Әзербайжан: kapital dövriyyəsi 3. Қырғыз: капиталдын даттануу 4. Өзбек: kapital aylanishi 5. Түрік: sermaye dolaşımı 6. Ағылшын: capital circulation 7. Испан: circulación de capital 8. Неміс: Kapitalumlauf 9. Француз: circulation du capital 10. Бекітілген нұсқасы: обращение – өтініш; жүгіну, айналыс; капитал – капитал 11. Заңнамадағы қолданысы: капитал – капитал; обращение – айналым, айналымға шығару; айналыс 12. обращение капитала – капитал айналысы
Рейтинг
+3
3.таргетированиетаргеттеу
СаласыҰлттық банк
Этимологиясы1. таргет – ағылшын . target – мақсат
ДефинициясыОрталық банктің ақша жүйесінің нысаналы бағдарларын белгілеу, ақша массасының өсімін реттеу үшін ұстанатын саясаты 2. Әзербайжан: hedefleme 3. Қырғыз: багытталган 4. Өзбек: nishonlash 5. Түрік: hedeflemesi 6. Ағылшын: targeting 7. Испан: apuntando 8. Неміс: Targeting 9. Француз: ciblage 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: таргетирование – таргеттеу 12. таргетирование – таргеттеу
Рейтинг
+2
4.миноритарный акционер (инвестор)миноритарлық акционер (инвестор)
СаласыҰлттық банк
Этимологиясы1. миноритарлық – ағыл. мinoritaire – азшылық; акционер – франц. – actionnaire «акционер», action «іс-әрекет, іс; акция », āctio «қозғалыс, қылық, әрекет»; инверстор – лат. investire «киіндіру», vestīre «жабыу, киіну», vestis «киім, көйлеу», праүндіеур. *wes- «кию, киіну»; ағыл. investor «салымшы, инвестор », invest «сәндеу; инвестиция салу»
ДефинициясыАкционерлік қоғамның дауыс беретін акцияларының 10 (он) пайызынан азы тиесілі акционер.2. Әзербайжан: azlıq səhmdarı (investor) 3. Қырғыз: азчылыктардын акционери (инвесторы) 4. Өзбек: ozchilik aktsiyadorlari (investor) 5. Түрік: azınlık hissedarı (yatırımcı) 6. Ағылшын: minority shareholder (investor) 7. Испан: accionista minoritario (inversor) 8. Неміс: Minderheitsaktionär (Investor) 9. Француз: actionnaire minoritaire (investisseur) 10. Бекітілген нұсқасы: акционер – акционер; инвестор – инвестор 11. Заңнамадағы қолданысы: миноритарный инвестор – миноритарлық инвестор 12. миноритарный акционер (инвестор) – миноритарлық акционер (инвестор)
Рейтинг
+2
5.корреляциякорреляция, өзара байланыс
СаласыҰлттық банк
Этимологиясы1. корреляция – лат. correlatio – арақатынас
ДефинициясыЕкі немесе бірнеше шаманың өзара байланысы, оның біреуінің немесе бірнешеуінің өзгеруі басқасының немесе басқаларының өзгеруіне әкеп соғады. 2. Әзербайжан: korrelyasiya 3. Қырғыз: өз ара байланыш 4. Өзбек: korrelyatsiya 5. Түрік: bağıntı 6. Ағылшын: correlation 7. Испан: correlación 8. Неміс: Korrelation 9. Француз: corrélation 10. Бекітілген нұсқасы: корреляция – корреляция (2015 жылғы 6 қазан) 11. Заңнамадағы қолданысы: корреляция – корреляция; байланыстыру; 12. корреляция – корреляция (зат есім); корреляция – корреляциялау (етістік)
Рейтинг
+2
6.депонентдепонент
СаласыҰлттық банк
Этимологиясы1. депонент – лат. deponens, deponere – кейінге қалдырылған
ДефинициясыҚұндылықтарын мекеменің депозитіне салған жеке немесе заңды тұлға.2. Әзербайжан: əmanətçi 3. Қырғыз: аманатчы 4. Өзбек: depozitor 5. Түрік: emanet eden kimse 6. Ағылшын: depositor 7. Испан: depositante 8. Неміс: Einleger 9. Француз: déposant 10. Бекітілген нұсқасы: депонент – депонент, депозит салушы, салымшы (2006 жылғы 27 қазан) 11. Заңнамадағы қолданысы: депонент – депонент 12. депонент – депонент
Рейтинг
+2
7.кредитное сжатиекредит беруді азайту
СаласыҰлттық банк
Этимологиясы1. кредит – лат. creditum – қарыз, лат. credere – сену, сенім білдіру
ДефинициясыАқша-кредит мекемесінің берілетін кредиттің толық сомасын азайту үшін істейтін әрекеті.2. Әзербайжан: kredit siqnalı 3. Қырғыз: кредиттик сыгуу 4. Өзбек: kredit siqish 5. Түрік: kredi sıkmak 6. Ағылшын: credit squeeze 7. Испан: apretón de crédito 8. Неміс: Kreditklemme 9. Француз: resserrement du crédit 10. Бекітілген нұсқасы: кредит – несие; кредит; сжатие информации – ақпаратты сығымдау (2015 жылғы 6 қазан); сжатие данных – деректерді сығымдау (2016 жылғы 28 маусым); 11. Заңнамадағы қолданысы: кредит – кредит, сжатие – сығу; сығымдау 12. кредитное сжатие – кредитті сығымдау
Рейтинг
+2
8.арбитражированиеарбитраж жасау
СаласыҰлттық банк
Этимологиясы1. арбитраж – лат. arbitrium – шешім; фр. arbitrage – дауды делдалдық арқылы шешу
ДефинициясыТауарларды, жылжымайтын мүлікті, ресурстарды бір нарықта біршама төмен бағамен сатып алып, екінші бір нарықта неғұрлым жоғары бағамен қайта сату жолымен пайда табуды көздейтін кәсіпкерлік қызмет.2. Әзербайжан: arbitraj 3. Қырғыз: арбитраждоо 4. Өзбек: arbitraj 5. Түрік: arbitraj 6. Ағылшын: arbitration 7. Испан: arbitraje 8. Неміс: Schlichtung 9. Француз: arbitrage 10. Бекітілген нұсқасы: Биржевой арбитраж – биржалық төрелік (2003 жылғы 4 наурыз); Валютный арбитраж – валюталық арбитраж (2006 жылғы 27 қазан); арбитражное решение – төрелік шешім (2016 жылғы 7 желтоқсан) 11. Заңнамадағы қолданысы: арбитраж – арбитраж; төрелік 12. арбитражирование – арбитраждау
Рейтинг
+2
Анар Сағынтаева, Aibek Qali, Қуанышев Жапсарбай және 1
  • Ахметова Маржан 2 ай бұрын

    "Депозитарлық қолхатты" - "сақтау қолхаты", "капитал айналысын" - "капитал айналымы", "депонентті" - "салымшы", "кредит беруді азайтуды" - "несиені сығымдау" ("сығымдаудың" ауыс. мағынасы "аз-аздап, там-тұмдап" дегенді білдіреді), "арбитраж жасауды" - "арбитраждау" түрінде бекітуді ұсынамын.

Бекітуге ұсынылған терминдер
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.абдукцияабдукция
Саласыастрономия және физика
Этимологиясылат. ab – -ден және лат. ducere – жүргізу; лат. abductio – сыртқа серпу, алыстату; ұрлау
Дефинициясыпайымдауларды ортаға салудың танымдық процедурасы. Физика және астрономияда энергия, үдерістердің жұтылуы, таралып кетуі, өзге ғаламшарлықтар тарапынан ұрлану мағыналарын береді. 2. Әзербайжан: abdüksiyon 3. Қырғыз: абдукция 4. Өзбек: abduksiya 5. Түрік: abdüksiyon 6. Ағылшын: Abduction 7. Испан: Abducción 8. Неміс: Abduktion 9. Француз: Abduction 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. абдукция – абдукция
Рейтинг
+5
2.автокатодавтокатод
Саласыастрономия және физика
Этимологиясы
Дефинициясы1. Автокатод – автоэлектрлі эмиссия құбылысы негізінде жұмыс істейтін электрондардың еркін эмиттері. 2. Әзербайжан: avtomobil katotu 3. Қырғыз: автокатод 4. Өзбек: avtomobil katodi 5. Түрік: araba katodu 6. Ағылшын: car cathode 7. Испан: cátodo del coche 8. Неміс: Autokathode 9. Француз: cathode de voiture 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. автокатод – автокатод
Рейтинг
+4
3.автокоагуляцияавтокоагуляция
Саласыастрономия және физика
Этимологиясы
Дефинициясы1. Автокоагуляция – сыртқы әсерсіз өздігінен өтетін коагуляция. 2. Әзербайжан: otokoagulyasiya 3. Қырғыз: автокоагуляция 4. Өзбек: avtokoagulyatsiya 5. Түрік: avtokoagulyatsiya 6. Ағылшын: autocoagulation 7. Испан: autocoagulación 8. Неміс: Autokoagulation 9. Француз: autocoagulation 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. автокоагуляция – автокоагуляция
Рейтинг
+4
4.абсорбциометрабсорбцияметр
Саласыастрономия және физика
Этимологиясы
Дефинициясы1. Абсорбцияметр – ХІХ ғ. неміс химигі Роберт Вильгельм Бунзен тарапынан ойлап табылған, газдардың сұйықтықтардағы еру коэффицентін анықтауға арналған өлшеу аспабы. 2. Әзербайжан: absorbsiyometre 3. Қырғыз: абсорбциометр 4. Өзбек: absorbsiyometre 5. Түрік: absorpiometre 6. Ағылшын: absorptiometer 7. Испан: absorciometría 8. Неміс: Absorptiometer 9. Француз: absorptiomètre 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: абсорбциометр – абсорбциометр 12. абсорбциометр – абсорбцияметр
Рейтинг
+4
5.авиальавиаль
Саласыастрономия және физика
Этимологиясы
Дефинициясы1. Авиаль – құрамында 1,2%-ке дейін магний және 1,2%-ке дейін кремнийі бар деформацияланып ескіретін, тозатын, алюминді құймалар. Механикалық қасиеттері жоғары болғандыктан оларды самолет, кеме, автомобиль және машина жасау т.б. салаларда пайдаланады. 2. Әзербайжан: avial 3. Қырғыз: авиаль 4. Өзбек: avial 5. Түрік: avial 6. Ағылшын: avial 7. Испан: avial 8. Неміс: avial 9. Француз: avial 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. авиаль – авиаль
Рейтинг
+4
6.авогадро числоавогадро саны
Саласыастрономия және физика
Этимологиясы
Дефинициясы1. Авогадро саны (итальян физигі А. Авогадроның құрметіне аталған) – кез келген заттың грамм-молекуласындағы молекулалар не химиялық жай заттың грамм- атомындағы атомдар саны. А.с. N = 6,0225 х 10 23 моль – 1. Бұл – физика мен химиядағы тұрақты универсал шамалардың ең маңыздыларының бірі. 2. Әзербайжан: avogadro nömrəsi 3. Қырғыз: авогадро саны 4. Өзбек: avogadro raqami 5. Түрік: avogadro numarası 6. Ағылшын: avogadro number 7. Испан: numero de avogadro 8. Неміс: Avogadro-Nummer 9. Француз: numéro d'avogadro 10. Бекітілген нұсқасы: число – сан 11. Заңнамадағы қолданысы: число авогадро – авогадро саны 12. авогадро число – авогадро саны
Рейтинг
+4
7.авометравометр
Саласыастрономия және физика
Этимологиясы
Дефинициясы1. Авометр – тұрақты және ауыспалы электр ток тізбектерінің: ток күші, кернеу мен кедергі сияқты түрлі параметрлерді есептеуге арналған әмбебап аспап. 2. Әзербайжан: avtomat 3. Қырғыз: авометр 4. Өзбек: avometr 5. Түрік: avometr 6. Ағылшын: avometer 7. Испан: avómetro 8. Неміс: Avometer 9. Француз: avomètre 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: авометр – авометр 12. авометр – авометр
Рейтинг
+4
8.автогамма-радиометравтогамма-радийметр
Саласыастрономия және физика
Этимологиясы
Дефинициясы1. Автогамма-радиометр – радиоактивті элемент орындарын автомобиль көмегіне жүгіну арқылы әрі гамма-сәуле шығарудың жер бетіндегі интенсивтілігін өлшеу мен тіркеу жолымен жер беті іздестіруіне арналған аспап. 2. Әзербайжан: autogamma radiometr 3. Қырғыз: автогамма-радиометр 4. Өзбек: autogam radiometr 5. Түрік: otogamma radyometre 6. Ағылшын: autogamma radiometer 7. Испан: radiometro autogamma 8. Неміс: Autogamma-Radiometer 9. Француз: radiomètre autogame 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. автогамма-радиометр – автогамма-радийметр
Рейтинг
+4
9.автогезияавтогезия
Саласыастрономия және физика
Этимологиясыгрек. autуs - өзім және лат. adhaesio - жабысу; * a. autoadhesion, н. Autohäsion; ф. autoadhäsion; и. autoadhesion
Дефинициясы1. Автогезия      молекулалар әрекеттесуі мен диффузиясының бір көлемнен екінші көлемге өтуі нәтижесінде пайда болатын, түрлі заттардың көлемі беттерінің өзара жабысуы. 2. Әзербайжан: autogenez 3. Қырғыз: автогезия 4. Өзбек: avtogenez 5. Түрік: avtogeziya 6. Ағылшын: autogenesis 7. Испан: autogénesis 8. Неміс: Autogenese 9. Француз: autogenèse 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: 12. автогезия – автогезия
Рейтинг
+4
10.автогенавтоген
Саласыастрономия және физика
Этимологиясы
Дефинициясы1. Автоген – шамамен 3150⁰С жану температурасындағы жоғары температуралы от жалынын алуға арналған құрылғы. 2. Әзербайжан: autogen 3. Қырғыз: автоген 4. Өзбек: autogen 5. Түрік: autogen 6. Ағылшын: autogen 7. Испан: autogen 8. Неміс: autogen 9. Француз: autogène 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: автоген – автоген 12. автоген – автоген
Рейтинг
+4
11.автогенераторавтогенератор
Саласыастрономия және физика
Этимологиясы
Дефинициясы1. Автогенератор – бұл электромагнитті ауытқуларды алуға бағытталған генератор. Автогенератор ауытқуларды өз бетімен тудыра отырып, оларды энергия көздерінің энергиясынан түрлендіреді. 2. Әзербайжан: avtomatik generator 3. Қырғыз: автогенератор 4. Өзбек: avtomatik generator 5. Түрік: otomatik jeneratör 6. Ағылшын: auto generator 7. Испан: generador de auto 8. Неміс: Auto Generator
Рейтинг
+4
12.автодинавтодин
Саласыастрономия және физика
ЭтимологиясыАвто... және грекше dýnamis – күш, қабілет
Дефинициясы1. Автодин – генераторды үлгінің теңселмелі контурына орналастыру мен ядролық резонанстан өтуі барысындағы реакциға негізделген, ядролық магниттік резонансты бақылауға арналған автотеңселмелі құрылғы (әлсіз теңселулер генераторы). 2. Әзербайжан: autodyne 3. Қырғыз: автодин 4. Өзбек: autodyne 5. Түрік: аvtodina 6. Ағылшын: autodyne 7. Испан: autodino 8. Неміс: Autodyne 9. Француз: autodyne 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. автодин – автодин
Рейтинг
+4
13.автожиравтожир
Саласыастрономия және физика
Этимологиясыгрек. αύτός – өзім и γύρος – шеңбер
Дефинициясы1. Автожир ұшу барысында қозғалтқыш винттің авторотациясы режимінде еркін айналмалы негіз бетке сүйенетін винтқанатты ұшу құралы. 2. Әзербайжан: autogyro 3. Қырғыз: автожир 4. Өзбек: autogyro 5. Түрік: otojiro 6. Ағылшын: autogyro 7. Испан: autogiro 8. Неміс: Autogyro 9. Француз: autogyre 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: автожир – автожир 12. автожир – автожир
Рейтинг
+4
14.автоионизацияавтоиондану
Саласыастрономия және физика
Этимологиясы
Дефинициясы1. Автоиондау – газ атомдары мен молекулаларының күшті электр өрістеріндегі иондалуы үдерісі. 2. Әзербайжан: autoionizasiya 3. Қырғыз: автоиондануу 4. Өзбек: avtonomizatsiya 5. Түрік: öziyonlaşma 6. Ағылшын: autoionization 7. Испан: autoionización 8. Неміс: Autoionisierung 9. Француз: autoionisation 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: - 12. автоионизация – автоиондану
Рейтинг
+4
15.автоколебанияавтотербелістер
Саласыастрономия және физика
Этимологиясы
Дефинициясы1. Автотербелістер – тұрақты, яғни үдемесіз сыртқы әсерсіз энергия есебінен қамтамасыз етілетін, тізбексіз кері байланыссыз диссипативті динамикалық жүйедегі өшпейтін ауытқулар. 2. Әзербайжан : özünü salmaq 3. Қырғыз: автотермелүүлөр 4. Өзбек: o'z-o'zidan titraydi 5. Түрік: salınımları 6. Ағылшын: self-oscillations 7. Испан: auto-oscilaciones 8. Неміс: Eigenschwingungen 9. Француз : auto-oscillations 10. Бекітілген нұсқасы: - 11. Заңнамадағы қолданысы: автоколебание – автотербеліс 12. автоколебания – автотербелістер
Рейтинг
+3
Sal wa, Анар Сағынтаева, Aibek Qali және 1
  • Ахметова Маржан 2 ай бұрын

    "Автотербелістер" сөзіндегі көптік мағына тудыратын -тер жалғауы артық. Өйткені "тербеліс" лексемасының "тербеліп қимылға түсу, қозғалыс, шайқалыс" деген мағынаны білдіретінін ескерсек, "тербеліс" сөзінің ішкі семасында бір емес, бірнеше рет жүзеге асырылатын Толығырақ ... іс-әрекет бар. Осы секілді қозғалыс (қозғалыстар емес) лексемасын мысалға келтіруімізге болады. Келесі, бекітуге ұсынылған "фазалық ауысулар" терминінің заңнамадағы қолданысы "фазовый – фазалық"; "переход – өту, ауысу" түрінде тілдің заңдылығына сәйкес дұрыс қолданылған, олай болса, осы термин құрамындағы -лар көптік жалғауының қандай қажеттілігі бар?

  • Ахметова Маржан 2 ай бұрын

    "Заттың агрегаттық күйі" дегенді "заттың агрегат күйі" деп өзгертуді ұсынамын. Сын есім тудырушы -тық жұрнағынсыз-ақ осы тіркесте заттың күйін анықтап тұр. "Кванттық сандар" орнына "квант сандарын" қолдансақ қалай болады?

  • Adilbek Japak 2 ай бұрын

    аддивтілік емес, аддивтік десе қалай?

Бекітуге ұсынылған терминдер
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.деформацияпішінсіздену
Саласыхимия
Этимологиясыағылш. deformation
Дефинициясы1.Деформация — сыртқы күштер, температура, фазалық түрленуі және ылғалдылықтың т.б. әсерінен пішіні мен өлшемдерінің өзгеруі барысында дене бөлшектерінің орнын ауыстыруына алып келетін үдеріс.2. Әзербайжан: deformasiya 3. Қырғыз: уруу 4. Өзбек: deformatsiyalari 5. Түрік: gerginlik 6.Ағылшын: deformation 7. Испан: deformación 8. Неміс: Verformung 9. Француз: déformation 10. Заңнама: - 11. Бекітілген: пішінсіздену (хим) 12. Ұсыныстар: деформация
Рейтинг
+3
2.дрейфығу
Саласыкөлік және жол қатынастары
Этимологиясыголланд. drift
Дефинициясы1. Дрейф   - бірдеңенің үнемі ауысуын, ауытқуын аңғартады. 1) кеменің жүзуінің ауытқуы. 2. Әзербайжан: drift 3. Қырғыз: айдалуу 4. Өзбек: drift 5. Түрік: sürüklenme 6. Ағылшын: drifting 7. Испан: deriva 8. Неміс: driften 9. Француз: dériver 10. Заңнама: - дрейф 11. Бекітілген : (ығу) (көлік және жол қатынас) 12. Ұсыныстар: дрейф
Рейтинг
+2
3.аморфностьбейтұрпаттық
Саласыхимия
Этимологиясыгр. amorphos — пішінсіз
Дефинициясы1. Аморфность — аморфты — қасиеттері кристал қалпына жеткен қатты заттар (шыны, табиғи және жасанды полимерлер). А. физикалық қасиеттері әр түрлі бағытта бірдей болып келеді 2. Әзербайжан: amorf 3. Қырғыз: натыйжасыз 4. Өзбек: amorf 5. Түрік: biçimsizliği 6. Ағылшын: amorphousness 7. Испан: amorfo 8. Неміс: amorph 9. Француз: amorphe 10. Заңнама: - 11. Бекітілген: бейтұрпаттық (хим) 12. Ұсыныстар: аморфты
Рейтинг
+2
4.тезаврацияалтын қорын жасау
Саласы(банк ісі)
Этимологиясыгрек. θησαυρός «қазына»
Дефинициясы1. Тезаврация, тезаврациялау  — 1) табыс табу үшін емес қорландыру үшін айналымнан құнды металдарды, монеталарды және банкноттарды алу; 2) елдің алтын қорын құру. 2. Әзербайжан: yığma 3. Қырғыз: зекети 4. Өзбек: to'plash 5. Түрік: istifleme 6. Ағылшын: hoarding 7. Испан: acaparamiento 8. Неміс: Horten 9. Француз: thésaurisation 10. Заңнама: - 11. Бекітілген : алтын қорын жасау 12. Ұсыныстар: тезаврациялау
Рейтинг
+2
5.дезодарантиіссіздендергі
Саласыхимия
Этимологиясыфр. dés — лингв. қосымша, және лат. odor — иіс
Дефинициясы1. Дезодора́нты   — жағымсыз иісті бәсеңдету, бүркеу және болдырмау үшін қолданылатын косметикалық бұйым.2. Әзербайжан: deodorant 3. Қырғыз: dezodarant 4. Өзбек: deodorant 5. Түрік: dezodarant 6. Ағылшын: deodorant 7. Испан: desodorante 8. Неміс: Deodorant 9. Француз: déodorant 10. Заңнама: - 11. Бекітілген: иіссіздендіргі (хим) 12. Ұсыныстар: дезодарант
Рейтинг
0
6.гипсғаныш
Саласыхимия
Этимологиясыгрек gypsos — бор, ок
Дефинициясы1. Гипс   минерал — өз құрамына екі су молекуласын кіріктіретін кальций сульфаты,негізінен гипс минералынан тұратын тұнба (шөгінді) тау жынысы; ғаныш – сульфаттар класының минералы. Химиялық формуласы CaSO 4 Һ 2 H 2 O. Моноклиндік сингонияда кристалданады.2. Әзербайжан: gips 3. Қырғыз: гипс 4. Өзбек: gips 5. Түрік: gips 6. Ағылшын: gypsum 7. Испан: yeso 8. Неміс: Gips 9. Француз: gypse 10. Заңнама: - 11. Бекітілген: ғаныш (хим) 12. Ұсыныстар: гипс
Рейтинг
-1
7.авизохабарлама
Саласы(банк ісі)
Этимологиясыитал. avviso
Дефинициясы1. Авизо   — бір банктің екінші банкке ақша аударғандығын, басқада да есеп айырысқандығын немесе банктің клиентіне аккредитив ашқанын, вексель ұсынғанын, сондай-ақ клиент есебіне ақша түскенін немесе шарт бойынша белгілі бір міндеттеме алған кәсіпорындар арасындағы өзара есеп айырысуда болған өзгерістер туралы хабарлайтын құжат. АВИЗО жіберудің тәртібі мен әдісі банктердің өзара келісім шарты арқылы белгіленеді. 2. Әзербайжан: ödəniş məsləhətləri 3. Қырғыз: кенеш 4. Өзбек: to'lov bo'yicha maslahat 5. Түрік: ödeme tavsiyesi 6. Ағылшын: payment advice 7. Испан: consejos de pago 8. Неміс: Zahlungsberatung 9. Француз: avis de paiement 10. Заңнама: - 11. Бекітілген : хабарлама 12. Ұсыныстар: авизо -хабрлама
Рейтинг
-1
8.фронт -офисмайдан –кеңсе
Саласы(банк ісі)
Этимологиясы
Дефинициясы1. Фронт-офис  — клиенттермен, тапсырыс берушілермен жұмысқа тікелей жұмыс жүргізетін процестері мен құрылым топтарының атауы. 2. Әзербайжан: ön ofisdə 3. Қырғыз: меймандарды каттоо жана 4. Өзбек: old ofis 5. Түрік: ön büro 6. Ағылшын: front office 7. Испан: oficina frontal 8. Неміс: Front Office 9. Француз: front office 10. Заңнама: - 11. Бекітілген : майдан –кеңсе 12. Ұсыныстар: фронт -офис
Рейтинг
-1
9.ампулашынақ
Саласыхимия
Этимологиясылат. ampulla  грек кішірейтілген ἀμφορεύς — амфора
Дефинициясы1. А́мпула   — қазіргі мағынасында жабық ауа жібермейтін дәрі - дәрмектерді сақталатын шыны ыдыс. 2. Әзербайжан : ampul 3. Қырғыз: ампула 4. Өзбек: ampulalar 5. Түрік: ampul 6. Ағылшын: ampoule 7. Испан: ampolla 8. Неміс: Ampulle 9. Француз: ampoule 10. Заңнама: - медицина ампула 11. Бекітілген: шынақ (хим) 12. Ұсыныстар: ампула
Рейтинг
-2
10.катализөршу
Саласыхимия
Этимологиясыгрек. katalysіs – бұзылу
Дефинициясы1. Катализ   – реакция өнімдерінің құрамына кірмейтін, бірақ реакцияға қатысатын катализаторлардың әсерінен реакция жылдамдығының өзгеруі. 2. Әзербайжан: kataliz 3. Қырғыз: катализаторлору 4. Өзбек: kataliz 5. Түрік: kataliz 6. Ағылшын: catalysis 7. Испан: catálisis 8. Неміс: Katalyse 9. Француз: catalyse 10. Заңнама: - катализ 11. Бекітілген : өршу (хим) 12. Ұсыныстар: катализ
Рейтинг
-2
11.катакомбықұлдилама
Саласыкөлік және қатынас жолдары
Этимологиясылат. саtасumbае
Дефинициясы1. Катако́мбы   — тар галереялардан, коридорлардан және жер асты орындарынан тұратын шағын табиғи және жасанды үңгірлер. 2. Әзербайжан: catacombs 3. Қырғыз: катакомбы 4. Өзбек: katakomblar 5. Түрік: mezarlıklar 6. Ағылшын: catacombs 7. Испан: catacumbas 8. Неміс: Katakomben 9. Француз: catacombes 10. Заңнама: - 11. Бекітілген : құлдилама (көлік және қаптынас жолдары) 12. Ұсыныстар:катакомбалар
Рейтинг
-2
Nurlan Berdigul, Болек Динара, Карлыгаш Узибаева және 3
  • по развитию языков 2 ай бұрын

    Гипс, ампула, дрейф, фронт-офис, катакомбы, дезодарант терминдері солай қалғанды дұрыс сияқты. Халықаралық терминдерді аудармалаудың аса қажеті жоқ. Мағынасы да, дыбысталуы да өзгеше болып тұрған сияқты.

  • Бекітуге ұсынылған терминдерге Келіспеймін.

  • Ахметова Маржан 2 ай бұрын

    "Иіссіздендергі" сөзін айтудың өзі қиындық турады және қандай сөзжасамдық үлгіге сәйкес жасалғаны да түсініксіз. Жаңа терминді жасауда тілдің лексика-грамматикалық, сөзжасамдық ерекшелігін ескеру қажет.

Басқа пікірлерді көрсету

Бекітуге ұсынылған терминдер
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.монотеизммонотеизм, бірқұдайлық
Саласы
Этимологиясыгрекше: μονος — «бір», θεος — «Құдай»
Дефинициясы1. тек бір ғана  Құдай  -  Аллаһ тағала  бар екендігіне негізделген сенім; осы доктринаға негізделген сенімнің діни жүйелері. Маңызды әлемдік діндер ішінде тек  Яһуди ,  Мәсіхшілік  және  Ислам  монотеистік болып табылады және шығу тегі бір. Бірақ бұл түсінік мағынасында ғана, өйткені шын мәнінде бірде-бір дін монотеистік негізде құрылмайды. Монотеизм діндердің даму тарихында өте кеш пайда болды. Рулық-тайпалық құрылыстың ыдырауы және ертедегі мемлекеттердің қалыптасу дәуірінде жеке тайпалардың құдайлары бір "пантеонға" (бір дін құдайларының жиналған жері) бірігіп, ең күшті тайпаның құдайы әдетте бірінші орында тұрды. Кейде бұл құдайдың абыздары оны бірден-бір жалғыз немесе бас құдайға (мыс., вавилондық Мардук) айналдыруға тырысты. Б.з.б 1-мың жылдықтың ортасы мен 2-жартысында қатал Монотеизм Арабияда б.з-дың 7 ғасырында енгізіліп, мұсылман діні догмаларының негізін қалады. 2. Әзербайжан: monotheizm 3. Қырғыз: тухид 4. Өзбек: monoteizm 5. Түрік: monoteizm 6. Ағылшын: monotheism 7. Испан: monoteísmo 8. Неміс: Monotheismus 9. Француз: monothéisme 10. Заңнамадағы қолданысы: монотеизм- монотеизм 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: монотеизм
Рейтинг
+3
2.мистификациятылсымдау
Саласы
Этимологиясыгр. mystes – «жасырын, құпия» + лат. facere - жасау
Дефинициясы1. қасақана шатастыру және алдау. 2. Әзербайжан: xəyanət 3. Қырғыз: жасалма 4. Өзбек: yolg'on 5. Түрік: muziplik 6. Ағылшын: hoax 7. Испан: engaño 8. Неміс: Scherz 9. Француз: canular10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: тылсымдау
Рейтинг
+3
3.мокшамокша
Саласы
Этимологиясысанскр. मोक्ष mokṣa IAST – «босану»
Дефинициясы 1. немесе му́кти (санскр. मुक्ति) индуизм мен джайнизмде — материалды өмір сүретін әлемдегі өмір мен өлімнен, барлық уайым-қайғыдан босану. 2. Әзербайжан: mokşa 3. Қырғыз: киргизский 4. Өзбек: moksha 5. Түрік: Moksha'ya 6. Ағылшын: moksha 7. Испан: moksha 8. Неміс: Moksha 9. Француз: Moksha 10. Заңнамадағы қолданысы: мокша- мокша 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: мокша
Рейтинг
+2
4.молвақауесет
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1. Екі және одан да көп тұлғалар арасында «тізбектеліп», «ауыздан-ауызға» тарайтын, бейресми, ресми шеңберден шыққан, вербалды қоғамдық қарым-қатынас жиынтығы. Қауесет маркетинг қарым-қатынасының ең мықты құралдарының бірі және оны маркетинг мамандары барынша табыспен пайдаланады. 2. Әзербайжан: söz-söhbət 3. Қырғыз: ушак 4. Өзбек: mish-mishlar 5. Түрік: söylenti 6. Ағылшын: rumor 7. Испан: rumor 8. Неміс: Gerücht 9. Француз: rumeur 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: қауесет
Рейтинг
+2
5.молитвадұға, мінәжат
Саласы
Этимологиясы
Дефинициясы1.  1. Діншілдерде Құдайға, аруақтарға жүгінген кезде оқылатын белгілі мәтін. 2. Дұға ету, Құдайдан, аруақтардан тілек тілеп, діни-мистикалық тұрғыдан жүгіну. 2. Әзербайжан: namaz qılmaq 3. Қырғыз: тиленүү 4. Өзбек: ibodat qilish 5. Түрік: namaz 6. Ағылшын: prayer 7. Испан: oración 8. Неміс: Gebet 9. Француз: prière 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген:12. Ұсыныстар: дұға
Рейтинг
+2
6.монадамонада
Саласы
Этимологиясыгрек. μονάδα, еж. грек. μονάς, μονάδος — «бір, қарапайым болмыс», μόνος — «бір»
Дефинициясы1.   пифагоршыларға сәйкес, «құдай» немесе «алғашқы тіршілік иесі», «бір» немесе «бөлінбейтін бір бүтін» дегенді білдіретін. Кейінірек Жаңа дәуір мен қазіргі заманның әртүрлі философиялық жүйесінде, психология мен  эзотерикада қолданлатын көп мағыналы терминге айналды. 2. Әзербайжан: Monad 3. Қырғыз: monad 4. Өзбек: monad 5. Түрік: monad 6. Ағылшын: monad 7. Испан: mónada 8. Неміс: Monade 9. Француз: monade 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: монада
Рейтинг
+2
7.монархизммонархизм
Саласы
Этимологиясыгрек. μόναρχος сөзбе-сөз – «жалғыз өзі билеуші, әмірші»; грек. μόνος «бір» + грек. αρχός «билеуші»
Дефинициясы1. мақсаты монархияны орнату, сақтау немесе қайта қалпына келтіру болып табылатын қоғамдық-саяси қозғалыс. 2. Әзербайжан: monarxizm 3. Қырғыз: monarchism 4. Өзбек: monarxizm 5. Түрік: monarchism 6. Ағылшын: monarchism 7. Испан: monarquismo 8. Неміс: Monarchismus 9. Француз: monarchisme 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: монархизм
Рейтинг
+2
8.монизммонизм
Саласы
Этимологиясыкөне грекше: μόνος , грек. monos – «біреу, жалғыз»
Дефинициясы1. шындықтың, бар нәрсенің біртұтас бастамадан, бір негізден тұратынын мойындайтын ілім. Монизм алғашқыда барлық заттардың негізі су ( Фалес ), от ( Гераклит ),  апейрон  (Анаксимандр) деп түсіндірілетін “алғашқы зат” туралы түсінік ретінде қалыптасты.  Демокрит  материалистік Монизмнің,  Сократ пен  Платон  идеалистік Монизмнің негізін қалады. Орта ғасырлардағы құдай мен табиғаттың, жан мен тәннің, ой мен болмыстың дуализміне қарсы Монизмнің пантеистік түрі пайда болды. Қазіргі кездегі Монизмнің көптеген түрлері біртұтас әлем мәнінің түсіндірілуіне байланысты әртүрлі атауларға ие. Мысалы, әлемнің негізіндегі бөлінбестік Монизмі; өмір Монизмі; ойлау мен рух Монизмі; материя Монизмі; абстрактілі байланыстар Монизмі, т.б. Монизм тек дүниетаным принципі ғана емес, ол – құбылыстың ішкі бірлестігі мен байланысын, әрдайым абстарктіліктен нақтылыққа өрлеуді, жалпы заңнан оның ерекше түрлеріне көшуді талап ететін логикалық-методология принципіне негізделген. Мысал, диалектті логиканың Монизмдік талабы бойынша әрбір ғылым теориясының алғашқы ұғымы зерттелетін құбылыс тобының өзгеше табиғатын (нақтыны, жалпыны) белгілеуге тиіс, келесі теория анықтамалар жүйесінің өрістеуі сол табиғаттың сан алуан құбылысқа айналу өзгерістерінің негізгі заңдылығын дәлме-дәл қайта жаратуы керек. 2. Әзербайжан: monizm 3. Қырғыз: монизм 4. Өзбек: monizm 5. Түрік: bircilik 6. Ағылшын: monism 7. Испан: monismo 8. Неміс: Monismus 9. Француз: monisme 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: монизм
Рейтинг
+2
9.моногенизмбірнәсілділік
Саласы
Этимологиясымоно... және грек. genos — «шығу тегі»
Дефинициясы1. өмірдегі нәсілдердің бәрі адамның жер шарындағы әртүрлі географиялық аймақтарға мекендеуі нәтижесінде пайда болған,  Homo sapiens деген бір ғана түрінің бөлшегі болатын концепция. Бірнәсілділік антропологиялық фактілердің көптігімен, ең алдымен, адамзат нәсілдерінің араласуы ұрпақ жалғастығына әкелетін қабілетімен расталады. Бірнәсілділікті қазіргі ғалымдардың көпшілігі қолдайды. 2. Әзербайжан: monogenizm 3. Қырғыз: monogenism 4. Өзбек: monogenizm 5. Түрік: tek kökenlilik 6. Ағылшын: monogenism 7. Испан: monogenismo 8. Неміс: Monogenismus 9. Француз: monogénisme 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: бірнәсілділік
Рейтинг
+2
10.монополистический капитализммонополистік капитализм
Саласы
Этимологиясыеж. грек. μονοπώλιον – «сатуға берілген жекеменшік құқық», μόνος – «бір» (еж. индоевр. *men-) + πωλέω – «сату» (еж. индоевр. *pel- «сату, айырбастау» және  лат. capitalis – «негізгі, өте жақсы», 
Дефинициясы1. еркін бәсекелестік нарығын бақылауға, сондай-ақ олардың іс-әрекеттерін шектеуге қабілетті картельдер мен монополияларды дамытуға әсер еткен капитализмнің формасы немесе кезеңі. 2. Әзербайжан: inhisar kapitalizmi 3. Қырғыз: монополиялык капитализм 4. Өзбек: monopol kapitalizm 5. Түрік: tekelci kapitalizm 6. Ағылшын: monopoly capitalism 7. Испан: capitalismo monopolista 8. Неміс: Monopolkapitalismus 9. Француз: Le capitalisme monopoliste 10. Заңнамадағы қолданысы: Монополистический капитализм-Монополистік капитализм 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: Монополистік капитализм
Рейтинг
+2
11.мегаполисмегаполис, ірі қала
Саласы
Этимологиясыеж. грек. μεγᾰλό-πολις — сөзбе-сөз: «үлкен (ауқымды) қала» μέγας — «үлкен, кең, ірі» + πόλις — «қала»
Дефинициясы1. көптеген қалалар мен елді мекендердің қосылуы нәтижесінде пайда болатын ірі қоныстану аймағы. Қалалық агломерацияға қарағанда мегалополисте қоныстану формасының иерархиялық деңгейі жоғары болады. Мегалополис тек қалалық құрылыстардан ғана тұрмайды. Шамамен аумағының оннан тоғыз бөлігі ғана ашық жерлер болады. Дүниежүзінде қалыптасқан мегалополистерге Токио — Осока (Жапония), Рейн өзенінің орта және төменгі ағысында (Германия — Нидерланд), Лондон — Ливерпуль (Ұлыбритания), Ұлы көлдер (АҚШ — Канада) және Калифорния (АҚШ) аудандары жатады. Мегалополис Ежелгі Грекияның 35 елді мекенінің тұтасып кетуі нәтижесінде қалыптасқан Мегалополь қаласының атауынан пайда болған. 2. Әзербайжан: metropolis 3. Қырғыз: мегаполис 4. Өзбек: metropol 5. Түрік: megalopolis 6. Ағылшын: metropolis 7. Испан: metrópolis 8. Неміс: Metropole 9. Француз: métropole 10. Заңнамадағы қолданысы: мегаполис- мегаполис 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: мегаполис
Рейтинг
+2
12.медиакультурамедиамәдениет
Саласы
Этимологиясылат. medium – «орташа, орта, делдал» + лат. cultura – «жасау,өңдеу; тәрбие беру»
Дефинициясы1. медиамәдениет 20 ғасырда бұқаралық ақпарат құралдарының ықпалымен пайда болған және құрылған батыстың заманауи капиталистік қоғамын білдіреді. Термин БАҚ-тың (негізінен, телевидение, сондай-ақ баспасөз, радио және кино) қоғамдық пікірге ғана емес, сондай-ақ талғам мен құндылықтарға да жалпы және интеллектуалды тұрғыдан әсер ететінін білдіреді. 2. Әзербайжан: media mədəniyyəti 3. Қырғыз: медиа маданият 4. Өзбек: media madaniyati 5. Түрік: medya kültürü 6. Ағылшын: media culture 7. Испан: cultura de los medios 8. Неміс: Medienkultur 9. Француз: culture médiatique 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: медиамәдениет
Рейтинг
+2
13.медиапространствомедиакеңістік
Саласы
Этимологиясылат. medium – «орташа, орта, делдал» +  кеңістік
Дефинициясы1. жеке адамдар немесе олардың топтары және басқа да қауымдастықтар бірге және бір жерде әрекет ете алатын электронды айнала. Бұл кеңістікте олар нақты кеңістікке әсер ете алатын визуалды және дыбыстық орта құра алады. Олар бұл кеңістікте тиісінше, жазуды іске асыра алады және бақылай алады, бейне мен дыбысты жаңғырта алады, сондай-ақ оған қол жеткізе алады. 2. Әзербайжан: media sahəsi 3. Қырғыз: медиа-мейкиндик 4. Өзбек: media maydoni 5. Түрік: medya alanı 6. Ағылшын: media space 7. Испан: espacio multimedia 8. Неміс: Medienraum 9. Француз: espace média 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: медиакеңістік
Рейтинг
+2
14.монархмонарх
Саласы
Этимологиясыгрек. μόναρχος сөзбе-сөз – «жалғыз өзі билеуші, әмірші»; грек. μόνος «бір» + грек. αρχός «билеуші»
Дефинициясы1. мұрагерлікпен немесе (өте сирек) сайлау арқылы таңдалатын елбасы ( Император , Шахиншах ( падишах ), дәрежесі төмен;  патша ,  цезарь ,  кайзер ,  фараон ,  король ,  халиф , және дәрежесі төмен;  князь (герцог, ханзада),  тагавор ,  экзарх ,  негус ,  шах ,  шейх ,  сұлтан ,  әмір ,  хан ,  мәлік ,  бей ,  уәзір ,  тақсыр ,  махараджа  және т.б.); егемендігі бар тұлға. Еуропада монархтың князь (мысалы, Монако) немесе герцог (мысалы, Люксембург) деген титулы бар. Қашанда бодандық нысаны болып табылады және ешқашан тәуелді болмайды. 2. Әзербайжан: monarx 3. Қырғыз: монарх 4. Өзбек: monarx 5. Түрік: hükümdar 6. Ағылшын: monarch 7. Испан: monarca 8. Неміс: Monarch 9. Француз: monarque 10. Заңнамадағы қолданысы: Монарх- Монарх 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: монарх
Рейтинг
+1
15.монополизациямонополияландыру
Саласы
Этимологиясыеж. грек. μονοπώλιον – «сатуға берілген жекеменшік құқық», μόνος – «бір» (еж. индоевр. *men-) + πωλέω – «сату» (еж. индоевр. *pel- «сату, айырбастау»
Дефинициясы1. монополия орнату, бәсекелестікті жою; қандай да бір нәрсені іске асыруға берілген ерекше құқық. 2. Әзербайжан: inhisarçılıq 3. Қырғыз: монополдоштурууга 4. Өзбек: monopollashtirish 5. Түрік: tekelleşme 6. Ағылшын: monopolization 7. Испан: monopolización 8. Неміс: Monopolisierung 9. Француз: monopolisation 10. Заңнамадағы қолданысы: монополизация- монополияландыру 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: монополияландыру
Рейтинг
+1
Nurlan Berdigul, Болек Динара, по развитию языков және 4
  • Ахметова Маржан 2 ай бұрын

    Көне грек мифологиясындағы кейіпкер атауы Ментор (жалқы есімі) жалпылық сипатты иеленіп, ауыспалы мағынада жұмсалып , термин сөз ретінде қолданысқа енген. Мифология мазмұнына сәйкес кейіпкердің тәлімгер, жастарды тәрбиелеуші бейнесінде сомдалатынын Толығырақ ...ескерсек, "ментор" сөзінің орнына "тәлімгер" лексемасын қолдануға болады. Ал "ақылайтқыш" сөзінде кері бағалауыштық мән аңғарылатындықтан, бұл сөзді термин ретінде бекітуді қолдамаймын.

  • Бақытгүл Ысқақова 2 ай бұрын

    Мистификаторды түркітілдес халықтар ағылшын тіліндегі нұсқасын алып, өз тіліне икемдепті. біз де солай алуымыз керек еді.

  • Бақытгүл Ысқақова 2 ай бұрын

    Монотеизм демей-ақ бірқұдайлықты қолданса болады ғой. Онсыз да баламасыз терминдер жетерлік,

БЕКІТІЛУГЕ ҰСЫНЫЛҒАН ТЕРМИНДЕР ТІЗІМІ
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.домыселжорамал
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы
Дефинициясы1. қандай да бір болжамдарға негізделген болжам. 2. Әзербайжан:zənn etmə 3. Қырғыз:ойлонуу 4. Өзбек:gumon 5. Түрік:spekülasyon 6. Ағылшын:conjecture 7. Испан:conjetura 8. Неміс:Vermutung 9. Француз:conjecture 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: жорамал
Рейтинг
+5
2.догмадогма,қасаң қағида
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясыеж.-грек. δόγμα (ілік септігі δόγματος) – «пікір; ой») немесе догмат
Дефинициясыбелгілі бір ілім шеңберінде қабылданатын, дәлелдеуді қажет етпейтін белгілі бір ілімнің негізгі қағидасы.
Рейтинг
+3
3.досократикисократқа дейiнгiлер
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы
Дефинициясы1. Жаңа заманда қабылданған, ерте кезеңдегі (б.э. дейінгі. VII-V ғасырлар) ежелгі философтардың, сондай-ақ аттикалық сократтық және сопылық дәстүрлерді арнадан тыс жасаған б.э. дейінгі IV ғ. ізбасарларының шартты түрдегі атауы. 2. Әзербайжан:əvvəlcədən Sokratiklər 3. Қырғыз: 4. Өзбек:oldingi Sokratiklar 5. Түрік:Sokrates öncesi 6. Ағылшын:pre-Socratics 7. Испан:presocráticos 8. Неміс:Vorsokratiker 9. Француз:pré-socratique 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: сократқа дейiнгiлер
Рейтинг
+2
4.дьяволібіліс
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясыгрекше– «албасты», «шайтан»
Дефинициясыдіни ұғымда көктен қуылып, адамдарды Аллаһтың ақ жолынан тайдыратын, күнәға ұшырататын перінің есімі. Ібілісті басқаша - шайтан (шайтандардың - барлық қара ниеттердің басшысы), «Аллаһтың жауы» немесе жай ғана «дұшпан» деп атайды. Әдетте, мұсылмандардың сиынулары шайтанға қарсы сөздерден басталады. Раджим - «таспен атқыланған» (күнәлі немесе ақ жолдан тайған) - Құранда жиі кездесетін Ібіліске байланысты қолданылатын эпитет. Ібіліске қарсы дұға Құранның соңғы сүрелерінде келтірілғен. Құран сөзінде Ібіліс Аллаһтың тілін алмаған, Адам атаның алдында тізе бүгуден бас тартып «Мен одан артықпын, Сен мені оттан, оны топырақтан жаратқансың»деп қарсы шықты. Міне осы әрекеті үшін ол көктен қуылып, тозақ отынатүсуге ұйғарылды. Алайда, Ібіліс Аллаһтан жазасын Қиямет қайымға дейін кешіктіруін жалбарынып сұрады және ол өзіне іштей Аллаһқа жерде қастық істеуге және адамдарды теріс жолға азғыруға уәде берді. Ібіліс өзінің Адамнан жоғары екендігін дәлелдеу үшін, алғашқы пенде - Адам атаны да азғырды. Жұмаққа кіріп алған ол Адам ата мен Хауа ананы Аллаһты тыңдамауға иландырды. Ібіліс Пайғамбарларды жолдан тайдыруға әрекет жасады. Ол Мұхаммедтің (с.а.у.) оқуына да үнемі кедергі жасап отырған.
Рейтинг
+2
5.евангелиеiнжiл
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясыгрек.εὐαγγέλιον «жақсы жаңалық»; εὖ «жақсылық, игілік» + ἀγγελία «жаңалық»
Дефинициясыбарлық жаңа өсиеттің тұтас атауы. Құран дерегі бойынша Иса (ғ.с.) пайғамбарға жолданған қасиетті кітап. Қасиетті Құран Кәрімге дейін Құдайдан түскені хақ деп білетін қасиетті үш кітаптың (Забур, Тәурат, Інжіл) бірі. Құранда Аллаһтың дін үшін шейіт болғандарды жұмаққа жіберетінін дәлелдеу үшін Інжілге сілтеме жасалады. Құрандағы жазу бойынша Інжілде Хазірет Мұхаммед(Аллаһтың Оған игілігі мен сәлемі болсын) пайғамбардың дүниеге келетіндігі жайлы алдын ала айтылған. Інжілде аты аталатын, өмірлері жайлы деректер келтірілетін пайғамбарлар мен оқиғалар Құранда да кездеседі. Інжілдің Құдай тарапынан келгені шындық болғанымен, соңғы пайғамбар келіп, Хазіретті Мұхаммедке (Аллаһтың Оған игілігі мен сәлемі болсын) Құран Кәрімнің түсуімен оған дейінгі кітаптар мансұқталған болып саналады.
Рейтинг
+2
6.единоверцыдiндестер
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы
Дефинициясы1. 1800 ж. 27 қазанындағы Ережені мойындаған ескі дәстүршілдер, ол ережеде құдайға құлшылық етудің ескі жорасын және ескі кітаптарды патр. Никонның түзетуінсіз сақтауға рұқсат етілді, ал оның орнына олар – православ архиерейлерді өздеріне қабылдауға келісім берулері керек болды.
Рейтинг
+2
7.еретикдінбұзар, мүртет
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясыез.-грек. αἱρετικός - «таңдаушы; сектант, еретик»
Дефинициясы1) дінбұзарлықты жақтаушы; 2) үстемдік ететін немесе жалпы қабылданған пікір, ереже, қағидалардан бас тартатын адам.
Рейтинг
+2
8.жахилияжаһилдік, надандық
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясыараб. جاهلية‎
Дефинициясыисламдағы мәдениетсіз өрескелдік және ислам қабылданғанға дейін орын алған надандық. Кең мағынада алғанда, «табиғи жағдайдың» аналогы: заңсыздық және қаталдық. 2. Әзербайжан:jab 3. Қырғыз: 4. Өзбек:jab 5. Түрік:zhahiliya 6. Ағылшын:jab 7. Испан:jab 8. Неміс:jab 9. Француз:jab 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: жаһилдік
Рейтинг
+2
9.жертвоприношениеқұрбан шалу, тасаттық, жан қию
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы
Дефинициясы1. — көптеген дінде бар діни культ формасы; мақсаты – жеке адамның немесе тұлғаның құдайларға немесе басқа да тылсым тіршілік иелеріне нақты немесе символдық құндылығы бар заттарды сыйға беру арқылы олармен байланыс орнату немесе байланысты нығайту.
Рейтинг
+2
10.жизнеописаниеғұмырнама
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы
Дефинициясы1. Әлдебіреудің өмірі туралы, биография жазу. 2. Әзербайжан:tərcümeyi-hal 3. Қырғыз:өмүр баяны 4. Өзбек:biografiya 5. Түрік:biyografi 6. Ағылшын:biography 7. Испан:biografía 8. Неміс:Biographie 9. Француз:biographie 10. Заңнамадағы қолданысы: жизнеописание-өмірлік сипатама 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: ғұмырнама
Рейтинг
+2
11.ереськүпiрлік, дiннен безгендiк, сандырақ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясыеж. грек αἵρεσις — «таңдау, бағыт, мектеп, ілім, секта»
Дефинициясықандай да бір адамның дұрыс деп есептейтін діни ілімінен саналы түрде ауытқу, діни ілімнің басқа тәсілін ұсыну. Осылайша екі дін ілімінің өкілі бір-бірін дінбұзарлық деп айыптауы мүмкін.
Рейтинг
+1
12.ересикүпіршіліктер
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясыеж. грек αἵρεσις — «таңдау, бағыт, мектеп, ілім, секта»
Дефинициясықандай да бір адамның дұрыс деп есептейтін діни ілімінен саналы түрде ауытқу, діни ілімнің басқа тәсілін ұсыну.
Рейтинг
0
13.диалог политическийсаяси үнқатысу
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясыгрек. dialog – «әңгіме, сөйлесу» және еж.-грек. πολιτικός – «азаматтық, мемлекеттік, қоғамдық»
Дефинициясысубъектілердің саяси пікірін, көзқарасын, бағасын, стильдерін көпшілік алдында білдірудің тәсілі. Саяси диалог барысында субъектілер арасында келісімге қол жеткізіледі, саяси қызмет бағдарламасы мен тетіктері құрылады. Саяси үнқатысу – демократиялық саяси жүйе дамуының шешуші шарты болып табылады. Саяси үнқатысудың мынадай негізгі формалары бар: 1) полемика – кез келген саяси мәселелер бойынша қарама-қайшы пікірлердің күресі; 2) дискуссия – саяси мәселелер бойынша пікір алмасу, пікірталас барысында саясик келісім, консенсус жасау үшін негіздеме іздеу. 2. Әзербайжан:siyasi dialoq 3. Қырғыз:саясий диалог 4. Өзбек:siyosiy muloqot 5. Түрік:siyasi diyalog 6. Ағылшын:political dialogue 7. Испан:diálogo político 8. Неміс:politischer Dialog 9. Француз:dialogue politique 10. Заңнамадағы қолданысы: Политический диалог-саяси пiкiр алысу 11. Бекітілген:
Рейтинг
-1
14.дифирамбмадақ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы(грек.διθύραμβος) — ежелгі грек поэзиясының жанры.
ДефинициясыМадақ — жүзім жинау мерекесі кезінде табиғаттың өнім және шарап беретін құдайы Дионистің құрметіне орай, киім киген сатиралардың қарқынды оргиялық сипаттағы халықтық әнұраны («дифирамб» деген сөздің өзі — осы құдайға берілген эпитеттің бірі). 2. Әзербайжан:dithyramb 3. Қырғыз: 4. Өзбек:dithyramb 5. Түрік:ditiramp 6. Ағылшын:dithyramb 7. Испан:ditirambo 8. Неміс:Dithyramb 9. Француз:dithyrambe 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: мадақ
Рейтинг
-4
Arystan_danyshpan, Aibek Qali, Қанайбекова Элмира Төреқұлқызы
  • Бауыржан Жонкешов 2 ай бұрын

    Бекітілген терминдер тізімін жеке авторлардың емес, алаң әкімшісінің немесе басқадай формада берілу тетіктерін ойластыру керек. Және де алаң қорында парақша арқылы өтіп кетпей жеке тұрғаны дұрыс болар еді. Кім қандай Толығырақ ...пікір айтса да бір жерден көрініс тапса, құндылығы артар еді деген ұсыныс. Сіз қалай ойлайсыз?

  • Бақытгүл Ысқақова 2 ай бұрын

    "Домысел" терминін "жорамал" сөзімен берілгені дұрыс-ақ! Бірақ дефинициясын беруде "қандай да бір болжамдарға негізделген болжам" деген анықтаманы былайша берсе қалай болар екен: "қандай да бір ойша пайымдау, ішкі түйсікке негізделген болжам"

  • Бақытгүл Ысқақова 2 ай бұрын

    "Дифирамб" терминін "мадақ" десек, "ода" сөзін де "мадақ өлең" деп алып жүрміз ғой. Өзбек, түрік ағайындар сияқты "дифирамбты" түпнұсқа тілінде қалдырып, айтылуы мен жазылуын өзіміздің тілімізге икемдеп, сындырып айтсақ, дұрыс Толығырақ ...болар: дисирәмп. Дефинициясын беруде де түсініксіз жерлері бар, "киім киген сатиралардың (?) қарқынды оргиялық сипаттағы халықтық әнұраны". Мұндағы "киім киген сатиралардың" тіркесі терминнің дефинициясын ашуда қандай қызмет атқарып тұрғаны белгісіз.

БЕКІТУГЕ ҰСЫНЫЛҒАН ТЕРМИНДЕР ТІЗІМІ
#Орысша нұсқасыҚазақша нұсқасыРейтинг
1.КРЕДОКРЕДО, ТӨЛСЕНІМ, ҰСТАМ, БАЙЛАМ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясылат. credo – «сенемін»
Дефинициясы1. (лат. credo – «сенемін») — жеке сенім, адамның дүниетанымының негізі, сондай-ақ мынаны білдіреді: Кредо — Сенім символының латындық атауы; Кредо — католиктік ән айту, мессаның негізгі бөлігі; Кредо — Сергея Лукьяненконың повесі. 2. Әзербайжан:kredo 3. Қырғыз: 4. Өзбек:e'tiqod 5. Түрік:amentü 6. Ағылшын:credo 7. Испан:credo 8. Неміс:Credo 9. Француз:credo 10. Заңнамадағы қолданысы: Кредо- Кредо 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: Кредо
Рейтинг
+4
2.ЖРЕЦАБЫЗ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы
Дефинициясы1. Әртүрлі әдет-ғұрыптарды (құрбан шалу, дұға қылу және т.б.) жіберумен шұғылданатын культ қызметкерлері. Байырғы заманда құдай мен адамның арасындағы делдал ретінде есептелген. 2. Әзербайжан:kahin3. Қырғыз:ыйык кызмат кылуучу 4. Өзбек:ruhoniy 5. Түрік:rahip 6. Ағылшын:priest 7. Испан:sacerdote 8.Неміс:Priester 9. Француз:prêtre 10. Заңнамадағы қолданысы: жрец- абыз 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: абыз
Рейтинг
+3
3.ЖРЕЧЕСТВОАБЫЗДЫҚ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы
Дефинициясы1. Табиғи құбылыстарды зерттеумен және культтерді домонотеистік діндерге жіберумен айналысатын адамдардың тобы. Жрец — пұтқа табынған діни қызметкер. Абыздар адамдардың құдайлармен және рухтармен қарым-қатынас жасауы кезінде делдал ретінде құрметтелген. Маңыздылығы жағынан абыздар ғалым, заңгер, дәрігер, философ және т.б. ізашары. Әлемдік діндерде (буддизм, христиандық, ислам) абыздықтың мұрагері дін басылары болды. Абыздық Африка, Оңтүстік Африка және Океанияның алғашқы қауымдық халықтарында сақталған. 2. Әзербайжан:kahinlik 3. Қырғыз:дин 4. Өзбек:ruhoniylik 5. Түрік:rahiplik 6. Ағылшын:priesthood 7. Испан:sacerdocio 8. Неміс:Priestertum 9. Француз:prêtrise 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: абыздық
Рейтинг
+3
4.ЗАПОВЕДИӨСИЕТНАМА
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы
Дефинициясы1. Діни-адамгершілік ұйғарым. Діни кітаптарда Құдайдың атынан берілген өсиетнамалар діннің негізін құрайды. 2. Әзербайжан:əmrləri 3. Қырғыз:осуяттары 4. Өзбек:amrlar 5. Түрік:emir 6. Ағылшын:commandments 7. Испан:mandamientos 8. Неміс:Gebote 9. Француз:les commandements 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: өсиетнама
Рейтинг
+3
5.ИСТИННОСТЬАҚИҚАТТЫЛЫҚ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы(truth) — фактілерге сәйкестік, мысалы, философияда —ақиқат теориясына сәйкестік.
Дефинициясы1. (truth) — фактілерге сәйкестік, мысалы, философияда —ақиқат теориясына сәйкестік. Қатаң мағынада алатын болсақ, шынайы пайымдамалардың немесе идеялардың әлемді «бейнелеуі» немесе «көрсетуі», эмпирикалық ұғым болып табылады. Бір бұл тұжырымдамамен "постэмпирикалық" теориялар дауласты. Болжамдар да, олардың тексеретін «фактілер» де «салыстырмалы-теориялық» болғандықтан, «шынайылықты» верификация немесе фальсификация сияқты эмпирикалық рәсімдерге жай ғана жүгіну арқылы анықтауға болмайды. Шынайылыққа қойылатын талап-тілектердің балама негіздері ақиқаттың консенсустық теориясын қамтиды, оған сәйкес, "ақиқат" – «ашық» дискурс арқылы қол жеткізілген шынайылық бойынша әлеуметтік (оның ішінде, ғылыми) келісімдер мәселесі болып табылады. 2. Әзербайжан:həqiqət 3. Қырғыз: 4. Өзбек:haqiqat 5. Түрік:gerçeklik 6. Ағылшын:truth 7. Испан:verdad 8. Неміс:Wahrheit 9. Француз:la vérité 10. Заңнамадағы қолданысы: истинность-шындық 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: ақиқаттылық
Рейтинг
+3
6.КОЛОНИЗАЦИЯОТАРЛАУ, ОТАРШЫЛ
СаласыТарих
Этимологиясылат. colonia - «қоныстандыру»
Дефинициясыадамдардың жаңа жер аумақтарына қоныстану және оларды игеру  процесі. Әзербайжан:müstəmləkəçilik, Қырғыз:колониялаштыру, Өзбек:kolonizatsiya, Түрік:kolonizasyonu, Ағылшын:colonization, Испан:colonización, Неміс:Kolonisierung, Француз:la colonisation, Заңнамадағы қолданысы: колонизация- отарлану, Бекітілген: Ұсыныстар: отарлану
Рейтинг
+3
7.КОНЦЕПЦИЯТҰЖЫРЫМДАМА, ӨЗЕКТЕМЕ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясылат. conceptio – «түсініктер жүйесі»
Дефинициясы1. (лат. conceptio – «түсініктер жүйесі») – өзара байланысты және бір-бірінен туындайтын көзқарастардың кешені; қандай да бір құбылысты түсінудің, баян етудің белгілі бір тәсілі; негізгі пікір оларды баяндауға негіз болады; әлемде, табиғатта, қоғамда құбылыстарға деген пікірлердің жиынтығы; ғылыми, көркем, техникалық, саяси және басқа да қызмет түрлеріндегі ой, құрылымдық қағидат; міндеттерді шешу жолдарының жүйесі; өзіне ғана тән түсініктер мен қорытындыларды тудыратын, қандай да бір құбылыстарды түсіну, ажырату және баяндау тәсілі. 2. Әзербайжан:konsepsiya 3. Қырғыз:түшүнүк 4. Өзбек:kontseptsiya 5. Түрік: kavram 6. Ағылшын: concept 7. Испан: concepción 8. Неміс: Konzeption 9. Француз: conception 10. Заңнамадағы қолданысы:Концепция –тұжырымдама 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: тұжырымдама
Рейтинг
+3
8.КОНЦЕПТУАЛИЗАЦИЯТҰЖЫРЫМДАМАЛАУ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясылат. conceptus — «ұғым»
Дефинициясы1. (лат. conceptus — «ұғым») – белгілі бір онтологиялық түсініктерді нысандардың референтті өрістерін өзгертудің ықтимал үрдістерін көрсететін ұғымдар байланысының сызбасын және білімді теориялық тұрғыдан ұйымдастыруға мүмкіндік беретін эмпирикалық мәліметтердің белгілі бір массивіне енгізудің әдіснамалық рәсімі. 2. Әзербайжан:konsepsiyası 3. Қырғыз: 4. Өзбек:kontseptualizatsiya 5. Түрік: kavramsallaştırma 6. Ағылшын: conceptualization 7. Испан: conceptualización 8. Неміс: Konzeptualisierung 9. Француз: conceptualisation 10.Заңнамадағы қолданысы: концептуализация-ұғыну 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: тұжырымдамалау
Рейтинг
+2
9.КОНЦЕПТУАЛИЗМТҰЖЫРЫМДАМАШЫЛДЫҚ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясылат. conceptus — «ой, ұғым»
Дефинициясы1. (лат. conceptus — «ой, ұғым») — схоластикалық философия бағыты; таным тәжірибемен бірге көрініс табады, бірақ тәжірибеден туындамайды деген пікірді айғақтайтын доктрина. Өкілдері — Пьер Абеляр, Иоанн Солсберийский, Иоанн Дунс Скот және т.б. Жаңа заманда концептуализм позициясына Джон Локк жақын болды. 2. Әзербайжан:konseptualizm 3. Қырғыз: 4. Өзбек:kontseptualizm 5. Түрік:conceptualism 6. Ағылшын:conceptualism 7. Испан:conceptualismo 8. Неміс:Konzeptualismus 9. Француз: conceptualisme 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: тұжырымдамашылдық
Рейтинг
+2
10.ЖИЗНЕОЩУЩЕНИЕӨМIРСЕЗIМ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы
ДефинициясыҚоршаған шындықты қабылдау. Әзербайжан:həyat algısı; Қырғыз:жашоонун бир элес; Өзбек:hayotni his qilish; Түрік:hayatın algı; Ағылшын:life-perception; Испан:percepción de la vida; Неміс:Lebenswahrnehmung; Француз:perception de la vie; Заңнамадағы қолданысы: Бекітілген: Ұсыныстар: өмiрсезiм
Рейтинг
+1
11.КОНСТРУКТИВИЗМСЫНДАРЛЫЛЫҚ, КОНСТРУКТИВИЗМ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясылат. constructio — «құру»
Дефинициясы1. (лат. constructio — «құру») — ХХ ғ. 70 жылдарының соңында – 80 жылдардың басында пайда болған қазіргі ғылым философиясындағы бағыт. Негізінен бұл таным субъектінің әлем интерпретациясын (моделін) белсенді түрде құру деп танылатын оның белсенді құрлымы. 2. Әзербайжан:konstruktivizm 3. Қырғыз: 4. Өзбек:konstruktivizm 5. Түрік:inşacılık 6. Ағылшын:constructivism 7. Испан:constructivismo 8. Неміс:Konstruktivismus 9. Француз:constructivisme 10. Заңнамадағы қолданысы: конструктивизм - сындарлылық 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: сындарлылық 
Рейтинг
+1
12.КОНФОРМИСТКЕЛIСIМПАЗ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясыкейінгі лат. conformis — «ұқсас», «мақсатқа үйлес»
Дефинициясы1. (кейінгі лат. conformis — «ұқсас», «мақсатқа үйлес») — бейімделгіштікті, заттардың қолданыстағы тәртібін, басым пікірді және т.б. пассив түрде қабылдауды білдіретін моральдік-саяси термин. 2. Әзербайжан:konformizm 3. Қырғыз: 4. Өзбек:konformizm 5. Түрік: konformizm 6. Ағылшын: conformism 7. Испан: conformismo 8. Неміс: Konformismus 9. Француз: conformisme 10. Заңнамадағы қолданысы: конформизм- конформизм
Рейтинг
+1
13.КОНФРОНТАЦИЯЕГЕС, ӨШТЕСУ
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясылат. con – «қарсы» + frons (frontis) – «алды, фронт»
Дефинициясы1. (лат. con – «қарсы» + frons (frontis) – «алды, фронт») – қарсы тұру, қарсы күресу, қақтығыс. 2.Әзербайжан:qarşıdurma 3. Қырғыз:бетме бет коюуу 4. Өзбек: qarama-qarshilik 5. Түрік: yüzleşme 6. Ағылшын: confrontation 7. Испан:confrontación 8. Неміс:Konfrontation 9. Француз:confrontation 10. Заңнамадағы қолданысы: конфронтация- тайталас 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: тайталас
Рейтинг
+1
14.ЖИЗНЕПОНИМАНИЕӨМIРТҮСIНIК
СаласыФилософия және саясаттану
Этимологиясы
Дефинициясы1. Өмірге, қоршаған ортаға деген қарым-қатынас байқалатын көзқарастар. 2. Әзербайжан:anlayış 3. Қырғыз:жашоо түшүнүгү 4. Өзбек:tushunish 5. Түрік:yaşam anlayışı 6. Ағылшын:understanding 7. Испан:comprensión 8. Неміс:Verständnis 9. Француз:comprendre10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: өмiртүсiнiк
Рейтинг
-1
15.КОМПРАДОРДЕЛДАЛ
СаласыЭкономика
Этимологиясыпорт. comprador — « алушы», лат. comparare — «сатып алу, алу»
Дефинициясы1. (порт. comprador — « алушы», лат. comparare — «сатып алу, алу») — дамушы елдің шетелдік капиталы мен ұлттық нарығы арасында делдал болатын жергілікті саудагер. 2. Әзербайжан:komprador 3. Қырғыз: 4. Өзбек:komprador 5. Түрік:komprador 6. Ағылшын:comprador 7. Испан:comprador 8. Неміс:Komprador 9. Француз:comprador 10. Заңнамадағы қолданысы: 11. Бекітілген: 12. Ұсыныстар: компрадор
Рейтинг
-1
Arystan_danyshpan, Aibek Qali, Қанайбекова Элмира Төреқұлқызы
  • Бақытгүл Ысқақова 2 ай бұрын

    "Кредо" сөзінің "төлсенім" деп алынғанын қалар едім. Бір кездері өмірлік ұстаным деп те айтылып жүрді.

  • Adilbek Japak 2 ай бұрын

    кредо - кәміл сенім

Барлық қатысушылар