Zamannyń damýyna baılanysty qazaq tiline kóptegen ǵylymı termınder endi.
Mysaly: Nanotehnıka degen sózdi alaıyq.
Shyǵý tegi:
«Nano» sózi grek tilindegi nanos – «óte usaq» degen maǵynany bildiredi. «Tehnologıa» sózi de Tolyǵyraq ...grek tilinen shyqqan. Bul termın qazaq tiline negizinen aǵylshyn jáne orys tilderi arqyly endi. [1, 537]
Qazaq tilinde «nanotehnologıaá» termıni ǵylymı ádebıetterde, joǵary oqý oryndarynyń oqýlyqtarynda keńinen qoldanylady. Termın halyqaralyq ataý bolǵandyqtan aýdarylmaı, sol kúıinde qabyldanǵan. Sondyqtan qazirgi tańda durys, ári turaqty qoldanylyp kele jatqan termın dep aıtýǵa bolady.
Jahandaný dáýirinde «sıfrlandyrý»degen sózdi jıi paıdalanyp júrmiz. Ol orystyń sıfravızasıaá degen sóziniń kálka aýdarmasy. Menińshe, sandyq tehnologıaǵa kóshý degen termındi qoldanǵan áldeqaıda durys.
Bıotehnologıa sózi.
«Bıo» – grek tilindegi bios («ómir»), «tehnologıa» – grek tilindegi techne («óner, tásil») jáne logos («ilim») sózderinen shyqqan. Termın qazaq tiline orys jáne aǵylshyn tilderi arqyly engen. [2, 220]
Bul termın Qazaqstandaǵy ǵylymı maqalalarda, ýnıversıtet pánderinde jıi kezdesedi. Termın aýdarylmaı, halyqaralyq nusqada qoldanylyp keledi. Sondyqtan qoldanysy durys qalyptasqan.
Zaman aǵymyna baılanysty ǵylymǵa engen taǵy bir termın: Kıberqaýipsizdik.
«Kıber» sózi grek tilindegi kybernetes – «basqarýshy» degen maǵynadan shyqqan. Bul termın qazirgi kezde aǵylshyn tilindegi cybersecurity sózinen alynǵan.
Menińshe, bul termın qoldanysy durys, biraq jeli qaýipsizdigi degen nusqa da jaman emes. Ár sózdi barynsha qazaqshalandyrý kerek dep oılaımyn. [3, 379]
Kelesi qarastyratyn termın: jasandy ıntellekt. «Jasandy ıntellekt» termıni aǵylshyn tilindegi Artificial Intelligence (AI) sózinen shyqqan. Bul termın alǵash ǵylymı aınalymǵa 1950-jyldary engizildi. Bul termın óte sátti aýdarma dep oılaımyn. Sebebi keıde tilge jańa sózder engen kezde onyń túpki maǵynasyn aýystyrý mańyzdy emes.
Sıfr – bul sandardy jazýǵa arnalǵan belgi.
Derekkóz: Matematıka: Jalpy bilim beretin mekteptiń 1-synybyna arnalǵan oqýlyq: 2 bólimnen turady/G.Sh. Jaqypova, N.V. Orehova, N.V. Lebedeva t.b. – 1-bólim. – Astana: «Nazarbaev Zıatkerlik Tolyǵyraq ...mektepteri» DBBU, 2016.
Sıfr – sıfra (2006 jyly bekitilgen termın)
San – chıslo (2006 jyly bekitilgen termın)
Sıfrlandyrý – sıfrovızasıaá (2018 jyly bekitilgen termın)
Nanotehnologıaá – nanotehnologıaá (2023 jyly bekitilgen termın)
Bıotehnologıa – bıotehnologıa (2023 jyly bekitilgen termın)
Kıberqaýipsizdik – kıberbezopasnost(2021 jyly bekitilgen termın)
Jeli (aqparat) – lınıaá (2004 jyly bekitilgen termın)
Jeli (ádeb.) – fabýla (1998 jyly bekitilgen termın)
Jeli (jer ǵyl.) – jıla (1995 jyly bekitilgen termın)
Jeli (med.) – horda (1995 jyly bekitilgen termın)
Torap, jeli – set (Sáýlet jáne qurylys)