JASANDY INTELLEKT
Termın: Jasandy ıntellekt
Oryssha balamasy: ıskýsstvennyı ıntellekt
Aǵylshynsha: artificial intelligence
Termınniń maǵynasy
Jasandy ıntellekt – kompúterlik júıeler men baǵdarlamalardyń adamnyń oılaý, taldaý, úırený, sheshim qabyldaý sıaqty zıatkerlik áreketterin modeldeý qabiletin bildiretin ǵylymı-tehnıkalyq termın. Tolyǵyraq ...Iaǵnı bul – adam sanasyna tán keıbir qyzmetterdi tehnıka arqyly júzege asyrýǵa múmkindik beretin tehnologıalar jıyntyǵy.
Nege «jasandy ıntellekt» dep atalady
Bul termın eki sózden quralǵan:
Jasandy – tabıǵı emes, adam qolymen jasalǵan degen maǵynany bildiredi.
Intellekt – latyn tilindegi intellectus sózinen shyqqan, «aqyl», «zerde», «oılaý qabileti» degen maǵynany bildiredi.
Sondyqtan «jasandy ıntellekt» degen ataý adam jasaǵan, biraq aqyl-oı áreketin oryndaı alatyn júıe degen uǵymdy bildiredi.
Termınniń paıda bolýy
Bul termın HH ǵasyrdyń ortasynda ǵylymda keń taraı bastady. Kompúterlik tehnologıalardyń damýyna baılanysty mashınalarǵa adamnyń ıntellektýaldyq áreketterin úıretý máselesi týyndap, osy qubylysty sıpattaý úshin «jasandy ıntellekt» ataýy qalyptasty. Qazirgi ýaqytta bul termın álemniń barlyq tilinde derlik qoldanylady.
Qaı salalarda qoldanylady
1. Aqparattyq tehnologıalar salasynda
Jasandy ıntellekt baǵdarlamalaý, derekterdi taldaý, mashınalyq oqytý, neırojeliler sıaqty baǵyttarda keńinen qoldanylady. Mysaly:
• mátindi avtomatty aýdarý;
• sóıleýdi taný;
• sýretterdi taldaý;
• usynys júıeleri.
2. Medısına salasynda
Jasandy ıntellekt aýrýlardy anyqtaý, medısınalyq sýretterdi taldaý, dıagnostıka júrgizý sıaqty jumystarda paıdalanylady. Mysaly, rentgen nemese tomografıaá nátıjelerin taldaý arqyly aýrýdy erte anyqtaýǵa kómektesedi.
3. Bilim berý salasynda
Sońǵy jyldary bilim berý júıesinde de jasandy ıntellekt negizindegi platformalar keń tarady. Olar:
• stýdentterdiń bilim deńgeıin taldaý;
• jeke oqý baǵdarlamasyn qurý;
• avtomatty tekserý júıeleri.
4. Bıznes jáne ekonomıka salasynda
Kóptegen kompanıalar tutynýshylardyń suranysyn taldaý, marketıń strategıasyn jasaý, qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý úshin jasandy ıntellekt tehnologıalaryn qoldanady.
5. Medıa jáne áleýmettik jelilerde
Áleýmettik jelilerdegi kontentti suryptaý, usynystar berý, jarnamalardy baǵyttaý sıaqty qyzmetter de jasandy ıntellekt algorıtmderi arqyly júzege asady.
Qazirgi qoldanysy
Sońǵy jyldary bul termın Qazaqstanda da jıi qoldanylyp keledi. Ásirese:
• sıfrlyq tehnologıalar baǵdarlamalarynda;
• IT salasyndaǵy ǵylymı eńbekterde;
• memlekettik sıfrlandyrý jobalarynda;
• bilim berý baǵdarlamalarynda.
Qorytyndy
Jasandy ıntellekt – qazirgi ǵylym men tehnologıanyń eń mańyzdy baǵyttarynyń biri. Bul termın qoǵamnyń kóptegen salasynda qoldanylyp, jańa tehnologıalyq múmkindikterdiń damýyna yqpal etip otyr. Sondyqtan ol qazirgi qazaq tilindegi jańa ári keń qoldanysqa engen termınderdiń biri bolyp sanalady.
«Jasandy ıntellekt» termıni ǵylymı-tehnıkalyq jáne normatıvtik qujattarda keńinen qoldanylady. Termın qoldanystaǵy strategıalyq jáne salalyq qujattardyń maqsattary men retteý nysanyna tolyq sáıkes keledi.
Jasandy ıntellekt tirkesi durys aýdarylǵan ,ıntellekt sózin sol kúıinde qaldyrǵan durys.
«Jasandy ıntellekt» termıniniń jalpyhalyqtyq qoldanysqa keńinen enýine sıfrlyq tehnologıalardyń damýy, neırojeliler men avtomattandyrylǵan júıelerdiń kúndelikti ómirde jıi qoldanylýy áser etti. Qazirgi kezde bul ataý tek mamandar arasynda ǵana emes, buqaralyq Tolyǵyraq ...aqparat quraldarynda, bilim berý salasynda, áleýmettik jelilerde jáne turmystyq tilde de belsendi qoldanylady.
Termınniń sátti ornyǵýyna onyń maǵynalyq aıqyndyǵy da yqpal etti: «jasandy» – adam qolymen jasalǵan, «ıntellekt» – aqyl-oı, zerde uǵymyn bildiredi.