| 1. | «ножницы цен» | «баға қайшылығы» | «ножницы цен»«баға қайшылығы»Экономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)–Дефинициясы1. Баға қайшылығы – сатылатын және сатып алынатын тауарлар бағаларының арасындағы алшақтықты көрсететін ұғым. Сыртқы сауда саласында өнеркәсібі дамыған елдер мен дамушы елдер тауарларының эквивалентсіз айырбасталатынын сипаттайды.
2. Этимологиясы: –
3. Өзбек: "narxlar qaychisi"
4. Түрік: makas Krizi
5. Ағылшын: scissors crisis, price discrepancy, price scissors
6. Неміс: Scherenkrise, Preisschere
7. Бекітілген нұсқасы: көтеріңкі бағалар (2023), қайшылықтар (2019)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2017 жылғы 27 ақпандағы № 49-VІ ҚРЗ ... құқыққа қайшылығы ...
2) Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 27 сәуірдегі № 15-V Заңы ... нормалары арасындағы қайшылықтарды ...
3) Қазақстан Республикасының Заңы 2018 жылғы 29 қазандағы № 188-VІ ҚРЗ ... Қайшылықтар туындаған жағдайда ...
4) Қазақстан Республикасының Заңы 2025 жылғы 12 наурыздағы № 170-VIII ҚРЗ ... айқындалған бағалар ...
10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптама қорытындысы аудармаларды, заңнамадағы қолданысын, терминдік тіркес сыңарларының бекітілген нұсқасын қарастыра келе, "баға қайшылығы" терминін бекітуді ұсынады.
| 0 |
| 2. | анонимное общество | аноним қоғам | анонимное обществоаноним қоғамЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)аноним (грек. anṓnumos) – "атаусыз".Дефинициясы1. Аноним қоғам – "ұсынушының" акциялары бар акционерлік қоғам.
2. Этимологиясы: аноним (грек. anṓnumos) – "атаусыз".
3. Өзбек: anonim jamiyat
4. Түрік: anonim şirket
5. Ағылшын: joint-stock company, public joint-stock company
6. Неміс: Aktiengesellschaft, Konzern
7. Бекітілген нұсқасы: анонимді өтініш (2018), дәстүрлi қоғам (2019)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2025 жылғы 4 желтоқсандағы № 236-VIII ҚРЗ ... Анонимдік жолданымдар ...
2) Қазақстан Республикасының Заңы 2024 жылғы 8 шілдедегі № 120-VIII ҚРЗ. ... анонимді жолданымдар ...
3) Қазақстан Республикасының Заңы 2022 жылғы 5 қарашадағы № 158-VII ҚРЗ ... анонимдік үгіт ...
10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптама қорытындысы аудармаларды, заңнамадағы қолданысын, терминдік тіркес сыңарларының бекітілген нұсқасын қарастыра келе, "аноним қоғам" терминін бекітуді ұсынады.
| 0 |
| 3. | база исчисления дохода | табысты есептеу базасы | база исчисления доходатабысты есептеу базасыЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)база (лат. basis, гр. βάσις) – "негіз", "іргетас".Дефинициясы1. Табысты есептеу базасы – табысқа байланысты қандай да бір көрсеткішті есептеу жүргізілетін сома. Әдетте бұл термин салық және бухгалтерлік есепте кездеседі.
2. Этимологиясы: база (лат. basis, гр. βάσις) – "негіз", "іргетас".
3. Өзбек: daromadni hisoblash asosi
4. Түрік: gelir hesaplama temeli
5. Ағылшын: income calculation base
6. Неміс: basis für die Berechnung des Einkommens
7. Бекітілген нұсқасы: табыстық облигация (2017)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 9 маусымдағы № 213 бұйрығы. ... орташа айлық табыстың мөлшері ...
2) Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 958 Жарлығы. ... салық салынатын табысты 50 %-ға азайту ...
3) Қазақстан Республикасы Президентінің 2013 жылғы 4 маусымдағы № 579 Жарлығы. ... Рейтингті есептеу білім беру қызметтерін ұсынудан ...
4) Қазақстан Республикасының Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросы Басшысының 2024 жылғы 14 қарашадағы № 173 бұйрығы. ... табысты есептеу әдістемесі ...
5) Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 3 желтоқсандағы № 149-V Заңы. ... бюджеттердің шығыстар базасына ...
10. Ұсыныстар: дефинициясын, заңнамалық құжаттардағы қолданысын қарастыра отырып, "табысты есептеу базасы" терминін бекіту ұсынылады.
| 0 |
| 4. | банко | банко | банкобанкоЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)банко (итал. banco) – "орындық, үстел".Дефинициясы1. Банко – банк бағалы қағаздарды сатып алатын не сататын бағасы немесе бағамы.
2. Этимологиясы: банко (итал. banco) – "орындық, үстел".
3. Өзбек: banko
4. Түрік: banko
5. Ағылшын: banquo
6. Неміс: Geldkurs
7. Бекітілген нұсқасы: –
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: –
10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптама қорытындысы аудармаларды қарастыра келе, "банко" терминін бекітуді ұсынады.
| 0 |
| 5. | бланковая надпись | бланктегі жазба | бланковая надписьбланктегі жазбаЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)бланк (фр. blanc) - "ақ қағаз", "бос парақ".Дефинициясы1. Бланктегі жазба – вексель иесінің вексельдің сыртына жаңа иесінің аты-жөнін көрсетпей жазған жазуы. Ол вексельді көрсеткен кез келген адамға вексель берген адамнан вексельде көрсетілген ақшаның сомасын төлетуге құқық береді.
2. Этимологиясы: бланк (фр. blanc) - "ақ қағаз", "бос парақ".
3. Өзбек: blanka yozuvi
4. Түрік: blank yazısı
5. Ағылшын: blank inscription
6. Неміс: briefkopf
7. Бекітілген нұсқасы: бланк (2018)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2002 жылғы 4 ақпан N 292-ІІ. ... Бланкiсiне сәйкес келетiн бланкiде ұсынылған жағдайда ...
2) Қазақстан Республикасының 2005 жылғы 12 сәуірдегі N 37 Заңы. ... бланкiлерiнiң өзара келiсiлген санын бiр-бiрiне бередi ...
3) Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 17 ақпандағы № 563-IV Заңы. ... дыбыстық жазбасын ғана білдіреді ...
10. Ұсыныстар: бекітілген терминдерді, басқа тілдердегі аудармаларды, заңнамадағы қолданысын ескере отырып, "бланктегі жазба" терминін бекітуге ұсынамыз.
| 0 |
| 6. | вексельный курс | вексель бағамы | вексельный курсвексель бағамыЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)вексель (нем. Wechsel) - «айырбастау», «алмасу», «айырбас құжаты».Дефинициясы1. Вексель бағамы – шетел векселінің жергілікті валютаға шаққандағы бағасы.
2. Этимологиясы: вексель (нем. Wechsel) - «айырбастау», «алмасу», «айырбас құжаты».
3. Өзбек: veksel kursi
4. Түрік: veksel kursu
5. Ағылшын: exchange rate
6. Неміс: wechselkurs
7. Бекітілген нұсқасы: ыңғайласпалы вексель (2018), споттық айырбас бағамы (2022)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 28 сәуiрдегі N 97 Заңы. ... Аударым және жай вексельдер ...
2) Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 16 шілдедегі N 436 Заңы. ... белгiленген ресми бағамы ...
3) Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 23 қарашадағы N 358 Заңы. ... валюта айырбастаудың нарықтық бағамы ...
10. Ұсыныстар: бекітілген терминдерді, басқа тілдегі аудармаларды, заңнамадағы қолданысын ескере отырып, "вексель бағамы" терминін бекітуді ұсынамыз.
| 0 |
| 7. | виремент | виремент | вирементвирементЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)виремент (фр. virement) – "аудару", "айналдыру". Дефинициясы1. Виремент – банкінің соманы бір тұлғаның ағымдағы есепшотынан екінші тұлғаның ағымдағы есепшотына аудару операциясы.
2. Этимологиясы: виремент (фр. virement) – "аудару", "айналдыру".
3. Өзбек: pul oʻtkazmasi
4. Түрік: para transferi
5. Ағылшын: bank transfer
6. Неміс: Überweisung
7. Бекітілген нұсқасы: кредиттік аударым (2017), аударым (қаржы.) (2010), трансферттік баға, аударым бағасы(сыртқы экон.қызмет) (2006), аударма, аударым (банк ісі) (2006), қаржы бөлу, аударым (мем. сатып алу) (1999)
8. Қолдану саласы: Іс жүргізу және мұрағат ісі, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: –
10. Ұсыныстар: банк саласында қолданылатын бұл термин "банк аударымы" терминіне мағынасы жағынан ұқсас. Бұл термин түрік, өзбек, ағылшын және неміс тілдерінде "банк аудармасы" деп берген. Сол үшін "виремент" терминінің орнына "аударым" немесе "кредиттік аударым" деген тіркес ұсынылады. Бұл сөз термин ретінде заңнамада кездеспейді. Мамандардың талқылауы қажет.
| 0 |
| 8. | встречная закупка | қарымта сатыпалым | встречная закупкақарымта сатыпалымЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)–Дефинициясы1. Қарымта сатып алу – экспорттың құны шегінде импорттаушыдан тауар массасын сатып алу бойынша экспорттаушының қарсы міндеттемелерін көздейтін қарсы сауда нысаны
2. Этимологиясы: –
3. Өзбек: muqobil xarid
4. Түрік: karşı satın alma
5. Ағылшын: turn-in buying
6. Неміс: Gegenkauf
7. Бекітілген нұсқасы: сатыпалым (2024), үстеме тексеру (2020)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасы Президентінің 2022 жылғы 20 мамырдағы № 898 Жарлығы. ... оператордан сатып алу;..
2) Қазақстан Республикасының Заңы 2024 жылғы 1 шілдедегі № 106-VIII ҚРЗ. ... сатып алуға байланысты қатынастарға ...
3) Қазақстан Республикасының Заңы 2014 жылғы 14 қазандағы № 240-V ҚРЗ. ... Қарымта шаралар уақытша сипатқа ие ...
10. Ұсыныстар: дефинициясын, бекітілген термин нұсқаларын ескере отырып, "қарымта сатыпалым" терминін бекіту ұсынылады.
| 0 |
| 9. | дамно | дамно | дамнодамноЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)дамно (лат. damnum) - «зиян, шығын, залал».Дефинициясы1. Дамно – банкінің клиенттер вексельдерін инкассоға есепке қабылдағаны үшін олардан алатын айрықша ақысы (комиссиядан, пайыздардан және пошта шығындарынан тыс); бағалы қағаздарды нақты бағасынан төмен сатқанда олардың бағамынан келетін шығын.
2. Этимологиясы: дамно (лат. damnum) - «зиян, шығын, залал».
3. Өзбек: damno
4. Түрік: damno
5. Ағылшын: damno
6. Неміс: dam
7. Бекітілген нұсқасы: –
8. Қолдану саласы: Заңтану, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: –
10. Ұсыныстар: басқа тілдердегі аудармасын ескере отырып, "дамно" деп бекітуді ұсынамыз.
| 0 |
| 10. | девизная политика | девиз саясаты, ұран саясаты | девизная политикадевиз саясаты, ұран саясатыЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)девиз (лат. divisa) - «бөлінген нәрсе», «белгі», «таңба».Дефинициясы1. Девиз саясаты – орталық банкілердің шетел валютасын сатып алу немесе сату (тратта, чек немесе төлем талап девизі түрлерінде) арқылы ұлттық валютаның бағамын реттеуге бағытталған саясаты.
2. Этимологиясы: девиз (лат. divisa) - «бөлінген нәрсе», «белгі», «таңба».
3. Өзбек: deviz siyosati
4. Түрік: deviz politikası
5. Ағылшын: сurrency policy
6. Неміс: motto-Politik
7. Бекітілген нұсқасы: олимпиялық ұран (2019), экосаясат (2022), девиз (сыртқы экон.қызмет) (2006)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі N 471-II Заңы. ... ұранын, туын, әнұранын ...
2) Қазақстан Республикасының Заңы 2017 жылғы 11 мамырдағы № 65-VІ ҚРЗ. ... девизге, туға және өзге де ұлттық паралимпиадалық нышанға ...
10. Ұсыныстар: бекітілген терминдерді, заңнамадағы қолданысын ескере отырып, "девиз" терминін қазақшалап, "ұран саясаты" деп бекітуді ұсынамыз.
| 0 |
| 11. | дифференциальный таможенный тариф | сараланған кеден тарифі | дифференциальный таможенный тарифсараланған кеден тарифіЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)тариф - (фр. tarif; араб. та'риф) - түсіндірме, анықтамаДефинициясы1. Сараланған кеден тарифі – бір түрлі тауарға немесе өнімге оның қай елден әкелінгендігіне, кеден шекарасына, кеменің қай ұлттікі екеніне және т.б. байланысты кеден алымының әр түрлі мөлшерлеме бойынша алынуы.
2. Этимологиясы: тариф - (фр. tarif; араб. та'риф) - түсіндірме, анықтама
3. Өзбек: differensial bojxona tarifi
4. Түрік: diferansiyel gümrük tarifі
5. Ағылшын: differential customs tariff
6. Неміс: Differenzzolltarif
7. Бекітілген нұсқасы: кеден (1992)
8. Қолдану саласы: Көлік және қатынас жолдары, Статистика, стандарттау және зияткерлік меншік, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1. Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 5 сәуірдегі N 401 Кодексі: "... кеден ісі мәселелері ...";
2. Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2023 жылғы 1 шiлдедегi № 252 бұйрығы: "... сараланған график – сауда-саттыққа қатысушылардың өтінімдерінде мәлімделген бағалар бойынша өтінімдерінің бір тәртіпке келтірілген тізімі...";
3. Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2020 жылғы 29 шілдедегі № 103-ө өкімі: "... импорт кезінде кеден баждарының, салықтардың және өзге де алымдардың мөлшерлемелерін ...".
10. Ұсыныстар: линвистикалық сараптама көрсеткендей, дифференция сөзін түрік, өзбек жіне басқа тілдер материалдық кірме ретінде қабылдаған, бірақ ҚР заңнамаларында "сараланған" сөзі терминдік тіркестердің құрамында осы сөздің баламасы ретінде кездеседі. Сондықтан "сараланған кеден тарифі" деген нұсқаны бекіту ұсынылады.
| 0 |
| 12. | европатент | еуропатент | европатентеуропатентЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)патент (лат. patens) – "ашық, айқын".Дефинициясы1. Еуропатент – бұл Еуропалық патенттік ведомство (EPO) арқылы берілетін патент; ол бір ғана өтінім беру арқылы бірнеше еуропалық мемлекеттерде өнертабысты қорғауға мүмкіндік беретін аймақтық патент түрі.
2. Этимологиясы: патент (лат. patens) – "ашық, айқын".
3. Өзбек: yevropa patenti
4. Түрік: аvrupa patentli
5. Ағылшын: european patent
6. Неміс: Europäisches Patent
7. Бекітілген нұсқасы: еуропалық асхана (2024), патенттік мәліметтер (2024)
8. Қолдану саласы: Заңтану, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2001 жылғы 16 қараша N 257-ІІ ...Халықаралық патенттік жіктеме ...
2) Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 13 шілдедегі N 422 Заңы ... патент иесiнiң ...
3) Қазақстан Республикасының Заңы 2022 жылғы 20 маусымдағы № 128-VII ҚРЗ ... Патенттің қолданылу мерзімін ...
10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптама қорытындысы аудармаларды, заңнамадағы қолданысын, терминдік тіркес сыңарларының бекітілген нұсқасын қарастыра келе, "еуропатент" терминін бекітуді ұсынады.
| 0 |
| 13. | иммобилизация капитала | капиталды шашырату | иммобилизация капиталакапиталды шашыратуЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)капитал (лат. capitalis) – "негізгі".Дефинициясы1. Капиталды шашырату – акционерлік компания (қоғам) капиталының жеке (жекеменшіктегі) кәсіпкерлердің капиталына айналуы: айналмалы қаражатты аз қозғалатын құндылықтарға (биржада онша бағаланбайтын пайызды қағаздар, т.б.) орналастыру.
2. Этимологиясы: капитал (лат. capitalis) – "негізгі".
3. Өзбек: kapitalni immobilizatsiya qilish
4. Түрік: sermaye immobilizasyonu
5. Ағылшын: immobilization of capital
6. Неміс: Brachliegen von Kapital
7. Бекітілген нұсқасы: иммобилизацияланған препараттар (2021), қаражатты иммобилизациялау (2017)
8. Қолдану саласы: Іс жүргізу және мұрағат ісі, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2016 жылғы 24 ақпандағы № 461-V ҚРЗ ... шашыратуға немесе тозаңдатуға арналған ...
2) Қазақстан Республикасының Заңы 2025 жылғы 9 қаңтардағы № 152-VIII ҚРЗ ... шашырату қуаты ...
3) Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 3 ақпандағы N 525 Заңы ... шашыратуға немесе тозаңдатуға арналған ...
10. Ұсыныстар: заңнамадағы қолданысы, өзбек, түрік, ағылшын және неміс тілдеріндегі аудармалар ескеріліп, "капиталды шашырату" нұсқасы ұсынылады.
| 0 |
| 14. | консолидированные продажи | жинақталған сатылымдар, шоғырландырылған сату | консолидированные продажижинақталған сатылымдар, шоғырландырылған сатуЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)консолид (лат. consolidare) – "бекіту, біріктіру".Дефинициясы1. Жинақталған сатылымдар – бас компания кәсіпорындарының, олардың серіктес және ассоцияланған фирмаларының тауарлары мен қызметін олардан өзара алмасқан (топ ішіндегі) тауарларын шегеріп тастағаннан кейінгі сатылымдар.
2. Этимологиясы: консолид (лат. consolidare) – "бекіту, біріктіру".
3. Өзбек: konsolidatsiyalashgan savdo
4. Түрік: konsolide satışlar
5. Ағылшын: consolidated revenue
6. Неміс: konsolidierter Umsatz
7. Бекітілген нұсқасы: жинақталған су алымдары мен айдамдары картасы (2024), жинақталған жиілік (2023), үстеме ақымен сату (2022)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2024 жылғы 24 желтоқсандағы № 147-VIII ҚРЗ ... ішкі сатылымдарына ...
2) Қазақстан Республикасының Заңы 2018 жылғы 28 ақпандағы № 141-VІ ҚРЗ ... бұйымдардың сатылымына ...
3) Қазақстан Республикасының Заңы. 2002 жылғы 29 желтоқсан N 369-ІІ ... жинақталған қаражаттарымен ...
10. Ұсыныстар: терминнің өзбек, түрік, ағылшын және неміс тілдеріндегі аудармалары ескеріліп, дефинициясына мән бере "жинақталған сатылымдар" термині ұсынысылады.
| 0 |
| 15. | коэффициент покрытия | жабу коэффициенті | коэффициент покрытияжабу коэффициентіЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)коэффициент (лат. co(cum)+efficients ) – "бірге+өндіретін". Дефинициясы1. Жабу коэффициенті – ресурстардың, объектілердің немесе қызметтердің қажетті көлемге қатысты қандай үлесін өтейтінін көрсететін көрсеткіш.
2. Этимологиясы: коэффициент (лат. co(cum)+efficients ) – "бірге+өндіретін".
3. Өзбек: qoplash koeffitsiyenti
4. Түрік: karşılama oranı
5. Ағылшын: coverage ratio
6. Неміс: Deckungsgrad
7. Бекітілген нұсқасы: ылғал жабу (2022), жабу (2016), зейнеткерлік жүктеме коэффициенті (2025)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің м.а. 2024 жылғы 26 тамыздағы № 330 бұйрығы ... саны 0,4 коэффициентін ...
2) Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің міндетін атқарушының 2011 жылғы 12 мамырдағы № 273 бұйрығы ... Пiсiру жiктерi жабулы ...
3) Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2015 жылғы 19 желтоқсандағы № 240 қаулысы ... сипаттайтын коэффициенттерін ...
10. Ұсыныстар: заңнамадағы қолданысы, басқа тілдердегі аудармалары мен дефинициясына қарап, "жабу коэффициенті" термині ұсынылады.
| 0 |
| 16. | медиабайер | медиабайер, медиа-сатып алушы | медиабайермедиабайер, медиа-сатып алушыЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)медиабайер (ағыл. media buyer) – "медиа, БАҚ+сатып алушы".Дефинициясы1. Медиабайер – бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарнамалық алаңдарды сатып алушы: жарнамалық өнімді ақпарат алаңдарында – теледидарда, радиода, т.б. орналастырушы маман. Маркетинг пен жарнама экономикасы аясындағы қолданылатын кәсіби ұғым.
2. Этимологиясы: медиабайер (ағыл. media buyer) – "медиа, БАҚ+сатып алушы".
3. Өзбек: mediabayer, media xaridori
4. Түрік: medya bayeri, medya alıcısı, medya satıcısı
5. Ағылшын: media buyer
6. Неміс: Medienkäufer
7. Бекітілген нұсқасы: медиа (2023)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: –
10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптама қорытындысы аудармаларды, терминдік тіркес сыңарларының бекітілген нұсқасын қарастыра келе, "медиа-сатып алушы" терминін бекітуді ұсынады.
| 0 |
| 17. | мировые деньги | әлемдік ақша, дүниежүзілік ақша | мировые деньгиәлемдік ақша, дүниежүзілік ақшаЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)–Дефинициясы1. Әлемдік ақша, дүниежүзілік ақша – халықаралық есеп айырысуларда пайдаланылатын төлем қаражаттары. Тауар өндірісі дамып, тауар айырбасының ұлттық шекарадан шығуы әлемдік ақша сияқты ақшаның жаңа функциясының дүниеге келуінің алғышарты болды. Әлемдік ақша ең алдымен төлем және сатып алу қаржысы.
2. Этимологиясы: –
3. Өзбек: jahon puli
4. Түрік: dünya parası
5. Ағылшын: world money, international money
6. Неміс: Weltgeld
7. Бекітілген нұсқасы: әлемдік нарық (2024), әлемдік тәртіп (2024), ақшаға сұраныс (2017)
8. Қолдану саласы: Статистика, стандарттау және зияткерлік меншік, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2025 жылғы 24 маусымдағы № 197-VIII ҚРЗ ... әлемдік қаржылық ...
2) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы 28 сәуірдегі № 285 қаулысы ... әлемдік экономиканың ...
3) Алматы қаласы әкімдігінің 2025 жылғы 11 қыркүйектегі № 3/626 қаулысы ... ақша қаражатын ...
10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптама қорытындысы аудармаларды, заңнамадағы қолданысын, терминдік тіркес сыңарларының бекітілген нұсқасын қарастыра келе, "әлемдік ақша" немесе "дүниежүзілік ақша" терминін бекітуді ұсынады.
| 0 |
| 18. | патентная чистота | патенттік тазалық | патентная чистотапатенттік тазалықЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)патент (лат. patent) – "ашық, мәлім, қолжетімді".Дефинициясы1. Патенттік тазалық – осы елде қолданылатын ерекше құқықтағы қорғау құжаттарын бұрмаламастан пайдаланылуына болатындығын көрсететін техника нысанының заңды қасиеті.
2. Этимологиясы: патент (лат. patent) – "ашық, мәлім, қолжетімді".
3. Өзбек: patent tozaligi
4. Түрік: patent saflığı
5. Ағылшын: patent clearance, novelty
6. Неміс: Patentreinheit
7. Бекітілген нұсқасы: патент (1981)
8. Қолдану саласы: Көлік және қатынас жолдары, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1. Қазақстан Республикасы Әділет министрінің 2004 жылғы 9 сәуірдегі N 97, Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрінің 2004 жылғы 6 сәуірдегі N 80 бірлескен бұйрығы: "технологиялардың патенттік тазалығына сараптама жүргізу жөніндегі ережені бекіту туралы";
2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2010 жылғы 3 шілдедегі N 433 Бұйрығы: "... сөздерден кейін «патенттік» деген сөзбен толықтырылсын";
3. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 6 маусымдағы № 635 Қаулысы: "... патенттік құқықтарды және осы ақпаратқа қатысы бар...".
10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптамаға сүйене отырып, "патент тазалығы" деген нұсқаны бекітуді ұсынамыз.
| 0 |
| 19. | паушальная скидка | паушалдық жеңілдік | паушальная скидкапаушалдық жеңілдікЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)паушал (фр. рoche) - "сөмке, "қап".Дефинициясы1. Паушалдық жеңілдік – жалпы жеңілдік, ол соманың пайызымен көрсетіледі және абсолютті цифрлық мәнді білдіреді.
2. Этимологиясы: паушал (фр. рoche) - "сөмке, "қап".
3. Өзбек: paushal chegirma
4. Түрік: paushal indirim
5. Ағылшын: lump sum discount
6. Неміс: Pauschalrabatt
7. Бекітілген нұсқасы: сандық жеңілдік (2021)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1. Қазақстан Республикасының Заңы 1999 жылғы 23 маусым N 397-I ... паушалды жәрдемақы ...
2. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаулысы 1999 жылғы 9 сәуір N 393 ... паушалды жәрдемақы береді ...
3. Қазақстан Республикасының Заңы 2020 жылғы 20 ақпандағы № 304-VІ ҚРЗ. ... көзделген жеңілдіктерді алуға бағытталған ...
10. Ұсыныстар: дефинициясын, заңнамалық құжаттардағы қолданысын қарастыра отырып, "паушалдық жеңілдік" терминін бекіту ұсынылады.
| 0 |
| 20. | паушальная цена | паушалдық баға, тұтас баға, паушал баға | паушальная ценапаушалдық баға, тұтас баға, паушал бағаЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)паушал (нем. pauchal) – "толығымен", "барлығы". Дефинициясы1. Паушалдық баға, тұтас баға, паушал баға – тауардың сорттық, сапалық т.б. айырмашылығына қарамастан олардың жалпы санына қойылатын баға.
2. Этимологиясы: паушал (нем. pauchal) – "толығымен", "барлығы".
3. Өзбек: paushal narx
4. Түрік: götürü bedel
5. Ағылшын: рaushal price
6. Неміс: Pauschalpreis
7. Бекітілген нұсқасы: –
8. Қолдану саласы: Философия және саясаттану, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1. Қазақстан Республикасының Заңы 1999 жылғы 23 маусым N 397-I ... паушалды жәрдемақы ...
2. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаулысы 1999 жылғы 9 сәуір N 393 ... паушалды жәрдемақы береді ...
3. Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 26 сәуірдегі № 487 бұйрығы ... бағалау қызметі туралы ....
10. Ұсыныстар: терминнің бағыныңқы сыңары "паушальный платеж - тұтас төлем" (философия және саясаттану) ретінде кездеседі, заңнамада тіркесті терминдердің құрамында бар. Түркі тілдерінің және қазақ тілінің заңдылығын ескере келе "тұтас баға" немесе "паушал баға" деген нұсқаларды қарастырып бекіту ұсынылады.
| 0 |
| 21. | периодичность | кезеңділік | периодичностькезеңділікЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)период (грек. periodos) – «айналым, белгілі бір уақыт аралығы, цикл».Дефинициясы1. Кезеңділік – қандай да бір құбылыстың, оқиғаның немесе процестің белгілі бір уақыт аралығында қайталануы немесе жүйелі түрде кезеңдерге бөлінуі.
2. Этимологиясы: период (грек. periodos) – «айналым, белгілі бір уақыт аралығы, цикл».
3. Өзбек: davriylik
4. Түрік: periyodiklik
5. Ағылшын: periodicity
6. Неміс: Periodizität
7. Бекітілген нұсқасы: оралымдық (хим.) (2006), нысанның кезеңділігі (стат.) (2014)
8. Қолдану саласы: Биология, Математика, Статистика, стандарттау және зияткерлік меншік, Физика және астрономия, Химия, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының 2025 жылғы 15 наурыздағы № 171-VII Бюджет кодексі. ... кезеңділігі ...
2) Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 16 қаңтардағы № 258-VIII ҚРЗ Заңы. ... кезеңділігі ...
3) Қазақстан Республикасының Заңы 2026 жылғы 16 қаңтардағы № 259-VIII ҚРЗ. ... тәртіппен және кезеңділікпен ...
4) Қазақстан Республикасының Заңы 2025 жылғы 16 шiлдедегi № 212-VIII ҚРЗ. ... көрсетілген кезеңділікпен тұрақты есептер ...
5) Қазақстан Республикасының Заңы 2024 жылғы 6 сәуірдегі № 71-VIII ҚРЗ. ... жиі емес кезеңділікпен жүргізіледі ...
10. Ұсыныстар: «кезеңділік» нұсқасын «периодичность» терминінің негізгі баламасы ретінде бекітуді ұсынамыз. Бұл атау белгілі бір үдерістің немесе құбылыстың белгілі бір уақыт не кезең аралығынан кейін қайталану қасиетін дәл білдіреді және қазақ тілінің сөзжасам нормасына сәйкес жасалған.
| 0 |
| 22. | подбор | таңдап алу, сұрыптау, таңдау, іріктеп алу, іріктеу | подбортаңдап алу, сұрыптау, таңдау, іріктеп алу, іріктеуЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)–Дефинициясы1. Таңдап алу – белгілі бір талаптарға, өлшемдерге немесе қажеттілікке сәйкес келетін нұсқаларды тауып, таңдау процесі (мұнда бастысы – сәйкес келетінін табу).
2. Этимологиясы: –
3. Өзбек: tanlab olish
4. Түрік: seçme, seçip alma
5. Ағылшын: selection, selection of
6. Неміс: Auswahl
7. Бекітілген нұсқасы: допты алу (баскетбол) (2025), кадрларды іріктеу (2016)
8. Қолдану саласы: Ауыл шаруашылығы, Дене тәрбиесі және спорт, Статистика, стандарттау және зияткерлік меншік, Іс жүргізу және мұрағат ісі, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 30 қарашадағы № 504-IV Заңы. ... Елеуіш немесе елек арқылы өткізу, сұрыптау, жіктеу, іріктеу, таңдау (Просеивание через сито или решето, сортировка, классифицирование, отбор, подбор) ...
2) Қазақстан Республикасының 2024 жылғы 1 шілдедегі № 103-VIII ҚРЗ Заңы. ... іріктеу ...
3) Қазақстан Республикасының 2025 жылғы 10 ақпандағы № 163-VIII ҚРЗ Заңы. ... іріктеу ...
4) Қазақстан Республикасының Заңы 2000 жылғы 14 желтоқсан N 119-II. ... қажеттi еңбекшiлердi таңдап алуға көмектеседі ...
5) Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 9 қарашадағы N 286-I Заңы. ... таңдап алуын ...
10. Ұсыныстар: «таңдап алу» нұсқасын «подбор» терминінің негізгі баламасы ретінде бекітуді ұсынамыз. Себебі бұл атау белгілі бір талаптар мен өлшемшарттарға сәйкес қажетті объектілерді немесе ресурстарды таңдау әрекетін табиғи әрі түсінікті түрде білдіреді. «Іріктеу» нұсқасы мағыналық жағынан жақын болғанымен, оның «отбор» терминінің баламасы ретінде қолданылу мүмкіндігіне байланысты подбор және отбор ұғымдарын бір-бірінен ажырату қажет. Осыған байланысты терминологиялық жүйелілікті сақтау мақсатында «подбор – таңдап алу» сәйкестігін бекітуді ұсынамыз.
| 0 |
| 23. | принудительное отчуждение патента | патентті ықтиярсыз иесіздендіру | принудительное отчуждение патентапатентті ықтиярсыз иесіздендіруЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)патент (лат. patens) – "ашық", "анық". Дефинициясы1. Патентті ықтиярсыз иесіздендіру – заңда көзделген жағдайларды сақтай отырып және қалыптасқан дағды бойынша үстемеақы төлеп, мемлекеттің патент иесінен патентті ықтиярсыз сатып алуы.
2. Этимологиясы: патент (лат. patens) – "ашық", "анық".
3. Өзбек: majburiy litsenziyalash
4. Түрік: patentin zorla devredilmesi
5. Ағылшын: forced alienation of a patent
6. Неміс: Zwangslizenz
7. Бекітілген нұсқасы: патенттік мәліметтер (2024), зияткерлік меншік патенті (2022), консулдық патент (2018), ықтиярсыз алып қою (2018)
8. Қолдану саласы: Іс жүргізу және мұрағат ісі, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 2 мамырдағы № 430-IV Заңы ... патент бойынша ...
2) Қазақстан Республикасының Заңы 1999 жылғы 20 мамыр N 387-І№ ... ықтиярсыз орындаудың ...
3) Қазақстан Республикасының Заңы 2025 жылғы 17 қарашадағы № 231-VIII ҚРЗ ... иесіздендіруді меншік иесі ...
10. Ұсыныстар: заңнамадағы қолданысы мен неміс, ағылшын, түрік, өзбек тілдеріндегі аудармаларын салыстыра келе, қазақ тілінде "патентті ықтиярсыз иесіздендіру" нұсқасы ұсынылады.
| 0 |
| 24. | принудительный курс | ықтиярсыз бағам | принудительный курсықтиярсыз бағамЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)курс (лат. cursus) - жүгіріс, қозғалысДефинициясы1. Ықтиярсыз бағам – бір елдің валютасын басқа елдің валютасымен айырбастауға шек қойылған жағдайда мемлекеттер енгізетін айқындалған ресми бағам; валюталық операциялардың барлығын немесе белгілі бір бөлігін жүргізгенде міндетті түрде қолданылады.
2. Этимологиясы: курс (лат. cursus) - жүгіріс, қозғалыс
3. Өзбек: majburiy kurs
4. Түрік: zorunlu kurs
5. Ағылшын: forced exchange rate
6. Неміс: Pflichtkurs
7. Бекітілген нұсқасы: бағам, бағыт (экон.) (2004), валюталық бағам (мем. сатып алу) (1999), бағам (іс жүргізу) (1995), айырбас бағамы (2022), оқ ату курсы (2024)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 9 қаңтардағы № 4 бұйрығы: "... білім алушыларды келесі курсқа ауыстыру жүзеге асырылады";
2. Қазақстан Республикасы Заңы 1998 жылғы 9 қараша N 292-I. ... Бұл жағдайларда ықтиярсыздық түрдегі шаралар ...
3. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2014 жылғы 11 акпандағы № 18 қаулысы: " шетел валютасын теңгеге сатып алу бағамының сату бағамынан ауытқу ...".
10. Ұсыныстар: "курс" термині бірде "бағам", бірде "курс" ретінде бекітілген, дегенмен эконимика саласының басқа да күрделі терминдерінің құрамында "айырбас бағамы", "валюталық бағам" ретінде қолданылады. Сараптама негізінде "ықтиярсыз бағам" терминін бекітуге ұсынамыз.
| 0 |
| 25. | резервный фонд | резервтік қор, сақтық қоры | резервный фондрезервтік қор, сақтық қорыЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)резерв (фр. réserve; лат. reservo) – "жинақтаймын, сақтаймын", фонд (лат. fundus) – "түбі, негізі".Дефинициясы1. Резервтік қор – алтын ақшаның, асыл металдар құймаларының, қымбат тастардың және т. б. мемлекеттік қоры. Ақша жүйесі мен несие операцияларының тұрақтылығын қамтамасыз етуге арналады.
2. Этимологиясы: резерв (фр. réserve; лат. reservo) – "жинақтаймын, сақтаймын", фонд (лат. fundus) – "түбі, негізі".
3. Өзбек: zaxira fondi
4. Түрік: rezerv fonu
5. Ағылшын: reserve fund, emergency funds
6. Неміс: Reservefonds
7. Бекітілген нұсқасы: қор (2020), резерв (2020), міндетті сақтық қорлар (2017)
8. Қолдану саласы: Ауыл шаруашылығы, Әскери іс, Заңтану, Информатика және есептеуіш техника, Мәдениет және өнер, Статистика, стандарттау және зияткерлік меншік, Экономика және қаржы, Энергетика
9. Заңнамадағы қолданысы: 1. "Резервтік қорды қалыптастыру және пайдалану қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің м.а. 2016 жылғы 29 шілдедегі № 361 бұйрығы: "Резервтік қорды қалыптастыру және пайдалану қағидалары";
2. Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі Басқармасының 2023 жылғы 7 маусымдағы № 52 қаулысы: "Резервтік қорларды қалыптастыруды және ...;
3. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2021 жылғы 19 наурыздағы № 89 бұйрығы: "Астықтың резервтік қорын басқару жөніндегі қағидаларды бекіту туралы";
4. Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаулысы 1998 жылғы 30 желтоқсан N 1366: "Қазақстан Республикасы Үкіметінің резервтік қорынан қаражат бөлу туралы ...".
5. Қазақстан Республикасының Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрінің м.а. 2023 жылғы 27 сәуірдегі № 83/НҚ бұйрығы: "Электрондық ақпараттық ресурстардың резервтік көшірмелерін электрондық ақпараттық ресурстарды сақтаудың бірыңғай ұлттық ...".
10. Ұсыныстар: заңнамадағы қолданысында "резервтік қор" термині жиі кездеседі, алайда "резервы обязательные" деген термин "міндетті сақтық қорлар" деп 2017 жылы бекітілген. Қазақ терминжасам жүйесінде бірізділік болу үшін "сақтық қорлары" деген терминді бекіту ұсынылады.
| 0 |
| 26. | сводный бюджет | жинақталған бюджет, жиынтық бюджет (2016) | сводный бюджетжинақталған бюджет, жиынтық бюджет (2016)Экономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)бюджет (ескі фр. bougette) – "кішкентай сөмке, әмиян, ақша сөмкесі".Дефинициясы1. Жинақталған бюджет, жиынтық бюджет (2016) – бірнеше дереккөзден, құжаттан немесе мәліметтен алынған ақпаратты біріктіру және жүйелеу арқылы жасалған ортақ құжат не көрсеткіш.
2. Этимологиясы: бюджет (ескі фр. bougette) – "кішкентай сөмке, әмиян, ақша сөмкесі".
3. Өзбек: yig‘ma budjet
4. Түрік: birleştirilmiş bütçe
5. Ағылшын: consolidated budget
6. Неміс: konsolidierter Haushalt
7. Бекітілген нұсқасы: жиынтық бюджет (2016)
8. Қолдану саласы: Іс жүргізу және мұрағат ісі, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының 2025 жылғы 18 шiлдедегi № 214-VIII ҚРЗ Салық кодексі. ... жиынтық ...
2) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 30 мамырдағы N 499 қаулысы. ... жинақталған мемлекеттік және мемлекет кепiлдiк берген борыштың ...
3) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 30 мамырдағы N 499 қаулысы. ... жиынтық бюджет ...
4) Қазақстан Республикасының Заңы 1999 жылғы 26 шілде N 463-I. ... жиынтықталған облыстың бюджеті ...
5) Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаулысы 1999 жылғы 4 қараша N 1653. ... жиынтық бюджетіне ...
10. Ұсыныстар: «жинақталған бюджет» нұсқасын «сводный бюджет» терминінің негізгі баламасы ретінде бекітуді ұсынамыз. Бұған дейін «сводный бюджет – жиынтық бюджет» сәйкестігі Қазақстанның бюджет заңнамасында және терминологиялық сөздіктерде қолданылғанымен, «жиынтық» термині суммарный ұғымының баламасы ретінде де орныққан. Осыған байланысты сводный және суммарный ұғымдарын бір-бірінен ажырату, олардың қазақша баламаларының терминологиялық жүйедегі мағыналық шекарасын сақтау және бір терминнің екі түрлі ұғымға қатар қолданылуына жол бермеу мақсатында «суммарный – жиынтық», «сводный – жинақталған» сәйкестіктерін бекітуді ұсынамыз. «Жинақталған бюджет» атауы бірнеше құрамдас бюджетті біріктіріп, олардың көрсеткіштерін біртұтас түрде ұсыну мәнін де дәл береді.
| 0 |
| 27. | сквозная нумерация | қатарынан нөмірлеу, үздіксіз нөмірлеу | сквозная нумерацияқатарынан нөмірлеу, үздіксіз нөмірлеуЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)нумерация (лат. numeratio) – "сан, нөмір".Дефинициясы1. Қатарынан нөмірлеу, үздіксіз нөмірлеу – құжаттың немесе тізімнің барлық бөліктеріне нөмірді қайта бастамай, ретімен бірізді түрде беру.
2. Этимологиясы: нумерация (лат. numeratio) – "сан, нөмір".
3. Өзбек: uzluksiz raqamlash
4. Түрік: ardışık numaralandırma
5. Ағылшын: consecutive numbering, continuous numbering
6. Неміс: fortlaufende Nummerierung
7. Бекітілген нұсқасы: валюталық өтпелі сессия (2020), нөмірлеу (2016)
8. Қолдану саласы: Информатика және есептеуіш техника, Іс жүргізу және мұрағат ісі, Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 2026 жылғы 29 маусымдағы № 338 бұйрығы. ... араб цифрларымен толассыз нөмірлеу ...
2) Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің м.а. 2026 жылғы 10 сәуірдегі № 157 бұйрығы. ... Есептер беттерін нөмірлеу - әр кітаптың шегінде өтпелі және дербес. (Нумерация страниц отчетов - сквозная и самостоятельная в пределах каждой книги.) ...
3) Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрінің 2025 жылғы 26 қыркүйектегі № 395 бұйрығы. ... араб цифрларымен толассыз нөмірлеу ...
10. Ұсыныстар: «қатарынан нөмірлеу» нұсқасын «сквозная нумерация» терминінің негізгі баламасы ретінде бекітуді ұсынамыз. Себебі «қатарынан» сөзі нөмірлердің бірінен кейін бірі ретімен берілуін нақты білдіреді және сквозной ұғымындағы бірізділік мәнін табиғи жеткізеді. «Үздіксіз нөмірлеу» нұсқасы да мағыналық тұрғыдан жақын болғанымен, үздіксіз сөзі нөмірлеу үдерісінің тоқтаусыз жүруін басым көрсетеді, ал сквозная нумерация ұғымының негізгі белгісі – нөмірлердің ортақ ретпен бірінен кейін бірі жалғасуы. Сондықтан терминологиялық дәлдігі мен қазақ тіліндегі қолданыс табиғилығын ескере отырып, «қатарынан нөмірлеу» нұсқасын бекітуді ұсынамыз.
| 0 |
| 28. | скользящие цены | жылжымалы бағалар | скользящие ценыжылжымалы бағаларЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)–Дефинициясы1. Жылжымалы бағалар – шарттың онда белгіленген жағдайда байланысты келешекте берілетін тауардың бағасын анықтау көзделген жағдайы.
2. Этимологиясы: –
3. Өзбек: sirg'aluvchi narxlar
4. Түрік: kayan fiyatlar
5. Ағылшын: escalating prices, escalation prices
6. Неміс: gleitende Preise
7. Бекітілген нұсқасы: жылжымалы бастоған (2024), хирургиялық жылжымалы госпиталь (2024), басқарымды бағалар (2017), икемді бағалар (2021)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 5 шілдедегі № 29-V Заңы ... Жылжымалы жабдыққа ...
2) Қазақстан Республикасының Заңы 2016 жылғы 9 сәуірдегі № 493-V ҚРЗ ... жылжымалы мүлкімен ...
3) Қазақстан Республикасының 2004 жылғы 9 желтоқсандағы N 9 Заңы ... тарифтерде (бағаларда, алымдар ставкаларында) ...
10. Ұсыныстар: терминнің ағылшын, неміс, түрік және өзбек тілдеріндегі аудармаларына, дефинициясы мен заңнамадағы қолданысын ескере келе, "жылжымалы бағалар" нұсқасы ұсынылады.
| 0 |
| 29. | справочная цена | анықтама баға, анықтауыш баға (1971) | справочная ценаанықтама баға, анықтауыш баға (1971)Экономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)–Дефинициясы1. Анықтама бағалар – көтерме саудадағы әртүрлі тауарлардың арнаулы анықтама басылымдар мен прейскуранттарда, сондай-ақ мерзімді басылымдарда жарияланып тұратын бағалары. Олар машиналар мен жабдықтардың кейбір нарығында қолданылып, номинал сипатта болады, яғни сатылған нақты заттардың бағасын көрсетпейді, сатушылар бағасының деңгейін сипаттайды.
2. Этимологиясы: –
3. Өзбек: ma’lumotnoma narxlari
4. Түрік: referans fiyatları
5. Ағылшын: reference prices
6. Неміс: Auskunftspreise
7. Бекітілген нұсқасы: анықтауыш баға (1971)
8. Қолдану саласы: Экономика және қаржы
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 10 шілдедегі № 34-V Заңы ... бағаларын ...
2) Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 19 наурыздағы № 257-IV Заңы. ... бағаларды тіркеу ...
3) Қазақстан Республикасының Заңы 2019 жылғы 7 мамырдағы № 253-VІ ҚРЗ. ... Жалпы анықтамалар ...
10. Ұсыныстар: лингвистикалық сараптама қорытындысы аудармаларды, заңнамадағы қолданысын, терминдік тіркес сыңарларының бекітілген нұсқасын қарастыра келе, "анықтауыш баға" терминін бекітуді ұсынады.
| 0 |
| 30. | суммарный прибыль | жиынтық кіріс | суммарный прибыльжиынтық кірісЭкономика және қаржы саласының терминдері (ҚР ҰЭМ)–Дефинициясы1. Жиынтық кіріс – жекелеген көрсеткіштерді, шамаларды немесе бөліктерді қосу нәтижесінде алынған жалпы көрсеткіш.
2. Этимологиясы: –
3. Өзбек: jami daromad
4. Түрік: toplam gelir
5. Ағылшын: total income
6. Неміс: Gesamteinkommen
7. Бекітілген нұсқасы: туылудың жиынтық коэффициенті (2025)
8. Қолдану саласы: Статистика, стандарттау және зияткерлік меншік, Іс жүргізу және мұрағат ісі, Экономика және қаржы, Энергетика
9. Заңнамадағы қолданысы: 1) Қазақстан Республикасының Заңы 2025 жылғы 30 маусымдағы № 199-VIII ҚРЗ. ... инвестициялардың жиынтық мөлшері ...
2) Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 9 ақпандағы № 261-VIII Заңы. ... жиынтық ...
3) Қазақстан Республикасының Заңы 2025 жылғы 28 сәуірдегі № 186-VIII ҚРЗ. ... жиынтық меншікті капиталы ...
4) Қазақстан Республикасының Заңы 2023 жылғы 19 сәуірдегі № 223-VII ҚРЗ. ... сатудан түскен жиынтық кірісі ...
5) Қазақстан Республикасының Заңы 2021 жылғы 30 маусымдағы № 59-VII ҚРЗ. ... жалпы жиынтық мөлшері ...
10. Ұсыныстар: «жиынтық кіріс» нұсқасын «суммарная прибыль» терминінің негізгі баламасы ретінде бекітуді ұсынамыз. Бұл нұсқада «жиынтық» сөзі суммарный ұғымының жалпы, жинақталған мәнін, ал «кіріс» сөзі прибыль ұғымының экономикалық мазмұнын береді. Термин ықшам әрі қазақ тілінің терминжасам нормасына сәйкес жасалған.
| 0 |
