Жаяу өтпе
Жерасты жаяу өтпесі
Жерүсті жаяу өтпесі
Осы үшеуі орыс тілінен тікелей аударылған. Айтылуы ұзақ болғандықтан ешкім қолданбайды. (халық пешеход, надземка, подземка деп айтады).
Оның орнына ұсынысым мынандай:
Өткел
Аст өткел
Үст өткел
Аст пен Толығырақ ...үст өлі түбір болса да жаңғыртуға болады деп ойлаймын.
Usynys jarıalap, qazaq tildi termınologıaǵa alańdaýshylyq bildirgenińiz quptarlyq is. Qazaq tilinde balamasy joq termınderdiń sátti nusqasyn usynsańyz, tipti jaqsy. Alaıda jargon sózderdi bekite bersek, tilimizdiń jaıy ne bolmaq? Siz qozǵap Tolyǵyraq ...otyrǵan termınder zańnamada bar. Tómende mátinnen úzindi keltirip ótsek:
Qazaqstan Respýblıkasynyń İshki ister mınıstri 2023 jylǵy 30 maýsymdaǵy № 534 buıryǵymen bekitilgen Jol júrisi qaǵıdalarynyń 1-taraýynda:
20. Jaıaý júrginshiler ótkeli – júrý bóliginiń 5.16.1, 5.16.2 osy Qaǵıdalardyń 1-qosymshasyna sáıkes belgilerimen jáne (nemese) 1.14.1 - 1.1.14.3 osy Qaǵıdalardyń 2-qosymshasyna sáıkes tańbalarymen belgilengen jáne jaıaý júrginshilerdiń joldan ótýi úshin bólingen joldyń júrý bóliginiń ýchaskesi. Tańba bolmaǵan jaǵdaıda, jaıaý júrginshi ótkeliniń eni jol osi boıynan osy Qaǵıdalardyń 1-qosymshasyna sáıkes 5.16.1 jáne 5.16.2 belgileriniń arasyndaǵy ara-qashyqtyqpen aıqyndalady;
20. Peshehodnyı perehod – ýchastok proezjeı chastı dorogı, oboznachennyı znakamı 5.16.1, 5.16.2 soglasno prılojenıýú 1 k nastoıashım Pravılam ı (ılı) razmetkoı 1.14.1 - 1.14.3 soglasno prılojenıýú 2 k nastoıashım Pravılam ı vydelennyı dlá dvıjenıaá peshehodov cherez dorogý. Prı otsýtstvıı razmetkı shırına peshehodnogo perehoda opredeláetsá rasstoıanıem mejdý znakamı 5.16.1 ı 5.16.2 soglasno prılojenıýú 1 k nastoıashım Pravılam po osı dorogı;
3-taraý. Jaıaý júrginshilerdiń mindetteri
15. Jaıaý júrginshiler kólik júretin bólikti jaıaý júrginshilerge arnalǵan, onyń ishinde jerasty jáne jerústi ótkelderimen, al olar bolmaǵanda kórý sheginde - qıylystarda trotýarlar jáne jol jıegi syzyǵy boıymen kesip ótedi.
15. Peshehody peresekaıýt proezjýıý chastdorogı po peshehodnym perehodam, v tom chısle po podzemnym ı nadzemnym, a prı ıh otsýtstvıı v predelah vıdımostı – na perekrestkah po lınıı trotýarov ılı obochın.
Al «ast» sózine kelsek, ol M. Qashqarıdiń Túrik sózdiginiń 1-tomynda (Aýdarǵan A.Egeýbaı) soqpaq, tarkóshe (shigilshe) degen maǵynada kezdesedi.
«Asty» deseńiz:
1) Zattyń ústine qarama-qarsy jaǵy, beti.
2) Belesti jerdiń baýraıy, arǵy jaq betiniń tómengi tusy.
3) Jańbyr, burshaq, tútin, oq, shań, boran, jel taqilettes zattardyń mańy, arasy, ishi.
4) İshi, ishki jaǵy.
5) Mingen kóligi (at, máshıne týraly).
«Ústi» degen sózdiń birneshe maǵynasy bar:
1) Bir zattyń astyna qarama-qarsy jaǵy, ústińgi beti, joǵarǵy jaǵy.
2) Adamnyń ústi-basy, tula-boıy; dene.
3) Ýaqıǵanyń dál mezgili, bolyp jatqan ýaqyty.
4) Tarap, jaq
5) Bir nársemen qatar ekinshi nárseni qabattastyra qoldaný.
Qarlyǵash Jastilekqyzy siz úshin sátti nusqa ne? Tek resmı qujattarda qoldanylsa jetkilikti me? Halyq peshehod, nadzemka, podzemka deı bersin biraq qujatta ádemi kórinsin be? Qujatta da aýyz-eki sóıleýde de keń Tolyǵyraq ...qoldanystaǵy sózder men úshin sátti nusqa. Men usynǵan sózder jargon ekenin qalaı anyqtadyńyz?
Qansha til janashyry bolsam da jaıaý júrginshiler ótkeli, jerústi jaıaý ótkeli dep aıtý maǵan qıynǵa soǵady. Bekitilgen sózder halyqtyń arasynda taralmasa aýdarma sátti dep aıtý qanshalyqty durys?
Басқа пікірлерді көрсету