Внимание! Чтобы оставить сообщение, надо войти в сайт.
Эксперты
Сіздердің назарларыңызды «экссудат" терминіне аударғым келеді. Қарапайым халыққа ұғынықсыз бұл сөздің қазақша аудармасын медицина қызметкерлерінің өзі де түсінбейді. Ең алдымен бұл сөздің анықтамасына назар аударайық. Экссудат - ағзаның кез келген Толығырақ ...бөлігінде қабыну процесі кезінде бөлінетін сұйықтық не қанды бөлініс. Оны "жалқық» деп атаған екен. Оңтүстік-шығыста қолданылатын бұл диалект сөздің терминнің баламасы ретінде қолданылуы орынсыз деген пікірдемін. Қанды бөлініс, сұйықтық деп аударуға әбден болатын еді.
| # | Вариант на русском | Казахский вариант | Рейтинг |
|---|---|---|---|
| 1. | экссудат | жалқық/қанды бөлініс, сұйықтық |
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Қазіргі кезеңде ұлт тілінде термин жасаудың жанданып жатқаны белгілі. Қазақ тілін ғылым тіліне айналдыруды көздесек, әр сала терминдеріне қазақша балама тауып қана қоймай, сол сала қызметкерлері мен жалпақ жұртқа ұғынықты, Толығырақ ...терминнің мәнін анық ашатын атау ұсынғанымыз абзал. Сондай-ақ, бірнеше нұсқалылық деген мәселеден де арылуымыз қажет. Бір термин, бір балама нұсқасы болуы шар. Мәселен, медицинадағы симптом сөзін алайық. Медициналық жетекші кітаптарды ашып қарасақ, әйгілінім деп аударылғанын көреміз. Дұрысы, «ауру белгісі" болуы қажет деп ойлаймын. Себебі, "сыртқы белгі» десек, ал сөздіктерде солай берілген, аурудың ішкі белгісі де болатыны ескерілмей қалады.
| # | Вариант на русском | Казахский вариант | Рейтинг |
|---|---|---|---|
| 1. | симптом | ауру белгісі |
Осы терминнің қазақша атауы «симптом» деп бекітілген екен. Бекітілген қазақша атауы мен медицина категориясындағы нұсқасына сәйкес «Симптом» деп қалдырған жөн. Элиминациялаушы симптом – элиминирующий симптом (2022 жылы бекітілген термин), психикалық Толығырақ ...симптомдар – психические симптомы (2022 жылы бекітілген термин).
Симптом (lat: simptom, грек. symptōma) з а т. м е д. Аурудың не бір құбылыстық сыртқы белгісі, нышаны. Азия обасының с и м п т о м ы ертедегі санскриттік кітаптарда өте айқын жазылған (Жұқпалы. ауру). – Көрдіңіз ғой, неврологиялық орталықта да, шеткері нервте де нормадан ауытқыған с и м п т о м жоқ (Е.Оразақов, Дәрігер.). Қазақ әдеби тілінің сөздігі. Он бес томдық. 13-том / Құраст. А. Фазылжанова, Н. Оңғарбаева, Қ. Ғабитханұлы және т.б. - Алматы, 2011. - 752 б.
Симптом (lat: Sımptom) – Аурудың белгісі. Орысша-қазақша ветеринарлық сөздік / Джанабеков К., Джанабекова Г.К. – Алматы, «Сөздік-Словарь», 2013, - 288 бет.
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Экссудат – экссудат, жалқақ, ісіну сұйықтығы. Қазақша атауы болғанымен, медицина саласының мамандарымен ақылдасқан жөн.
Жалқақ (lat: Jalqaq) – з а т. с ө й л. Жалқаяқ (көлкілдеп тұратын сұйқылтым жалқылдаған нәрсе). Толығырақ ...Жамбасымдағы жараның ішін жалқақ ірің кеулеп, ыстығым күрт көтеріліп кетті де, басымды көтере алмай төсек тартып тағы да жатып қалдым (З.Жәкенов, Қайта айналып.). Дерттің көзі жарылып кеткен соқыр ішек боп шықты. Іш қуысы тола жалқақ ірің (С.Ғаббасов, Өскен ұя).
Қинала бастағанын анық сезді.
Көзінің үстін тағы сүртті.
Тер емес, қан жұққандай болды,
Жылымшы жалқақ бірдеме (Д.Досжанов, Жусан.).
Қазақ әдеби тілінің сөздігі. Он бес томдық. 5-том. / Құраст.: Б.Әбілқасымов, С.Бизақов, Ә.Жүнісбеков және т.б. – Алматы, 2011. -752 б.
Экссудаттар. Амбулаториялық жағдайлардағы мамандандырылған медициналық көмек көрсету қағидаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 27 сәуірдегі № ҚР ДСМ-37 бұйрығы; Амбулаториялық жағдайлардағы мамандандырылған медициналық көмекке енгізілген диагностикалық көрсетілетін қызметтердің, оның ішінде зертханалық диагностиканың тізбесін бекіту туралы Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 30 қарашадағы №ҚР ДСМ-221/2020 бұйрығы.