Дефинициясыmonarhtyń taqtan resmı túrde bas tartýy.

ДефинициясыXVIII-XIX ǵǵ. sońynda AQSH-taǵy negrlerdiń quldyǵyn joıý qozǵalysy; al Ulybrıtanıaá, Fransıaá jáne birqatar basqa elde otarshyldyqtaǵy quldyqty joıý qozǵalysy.

Дефинициясыmemlekettik (zańnamalyq, atqarýshylyq, sot), sondaı-aq rýhanı (dinı) bıliktiń tolyq monarhtyń qolynda zań júzinde jáne naqty shoǵyrlanatyn monarhıalyq basqarý formasynyń bir túri. Qazirgi tańda dúnıejúzinde 8 absolúttik monarhıa saqtalǵan olar: Bahreın, Brýneı, Vatıkan, Katar, Kýveıt, BAÁ, Oman, Saýd Aravıaásy. Osy elderdiń keıbireýinde konstıtýsıalyq monarhıaǵa ótý boıynsha alǵashqy qadamdar jasalǵan. Absolúttik monarhıada monarh atqarý bıligin úkimetpen birge, al zań shyǵarý bıligin ártúrli zań jóninde keńes beretin organdardyń (saılanatyn nemese taǵaıyndalatyn) kómegimen júzege asyrady.

Дефинициясыsozylmaly maskúnemdik pen nashaqorlyqtyń negizgi belgileriniń biri. Alkogóldi (nashaqorlyq zattardy) qabyldaýdy shuǵyl túrde toqtatý nemese olardyń mólsherin azaıtý nátıjesinde paıda bolatyn birqatar somatıkalyq jáne psıhologıalyq buzylýshylyqtarmen (dirildeý, terleý, júrektiń tez qaǵýy, uıqynyń buzylýy jáne t.b.) sıpattalady.

Дефинициясыazamattyq quqyq ǵylymynda jaramdylyǵy mámile negizine – maqsatyna táýeldi bolmaıtyn mámile quqyǵy. Kaýzaldy mámileler abstraktili mámilelerge qarama-qarsy.

Дефинициясыsaqtandyrylǵan kemeler men júkter boıynsha zalaldyń sebepterin, sıpaty men kólemin anyqtaýmen aınalysatyn tulǵa nemese fırma. Apattyq komısardyń aty-jóni men koordınattary saqtandyrý sertıfıkatynda nemese polıste kórsetiledi. Saqtandyrý jaǵdaıy oryn alǵan kezde saqtanýshy apattyq komısarǵa júginýge mindetti. Apattyq komısardyń qyzmetteri óte aýqymdy jáne saqtandyrýshynyń nusqaýlarymen aıqyndalady. Apattyq komısar apattyq sertıfıkat jasaıdy, onda zalaldyń sıpaty, kólemi men sebebi rastalady, sonyń negizinde saqtandyrýshy saqtanýshynyń talap-tilekterin tóleý nemese odan bas tartý týraly sheshim qabyldaıdy.

Дефинициясыstıhıaályq apatpen kúresý úshin nemese qandaı da bir mańyzdy memlekettik tapsyrmalardy oryndaý úshin azamattyq nemese áskerı bılikterdiń qaraýyna tartý kúshin, avtomobıl nemese jegin kólik berý mindeti. Soǵys kezinde áskerı bılik engizýi múmkin.

Дефинициясыjoǵarǵy bılik bir adamǵa sheksiz tıesili bolatyn basqarý júıesi.

Дефинициясыádebı shyǵarmanyń kólemin ólsheıtin birlik, ol 40 myń baspa tańbaǵa nemese 700 jol óleń materıalyna nemese basylǵan 3 myń sm2 grafıkalyq materıalǵa teń.

ДефинициясыQR jáne basqa da birqatar elderdegi keshendi, mamandandyrylǵan quqyq salasy, aýylsharýashylyq qyzmeti salasynda paıda bolatyn agrarlyq (jer, múliktik, eńbek, uıymdastyrý-basqarý), qoǵamdyq qarym-qatynastardy retteıtin quqyqtyq normalar júıesi.

Дефинициясыhalyqaralyq quqyqta naqty bir jaǵdaıda agresıa aktisiniń bolýyn anyqtaý kezinde BUU Qaýipsizdik keńesi eskeretin krıterıılerdiń biri. Agresıa aktisin belgileı otyryp, Qaýipsizdik keńesi memlekettiń bastapqyda jasaǵan is-áreketterinde agresıashyl sıpattaǵy nıeti, mysaly, kúshti qoldaný arqyly aýmaqty aneksıalaýǵa umtylýy, basqa memlekettiń aýmaǵyn áskerı túrde basyp alýy jáne t.b. boldy ma degen suraqty anyqtaıdy.

Дефинициясыhalyqaralyq quqyqta qandaı da bir memlekettiń turaqty qarýly kúshteriniń quramyn enbeıtin nemese belgili bir memleket uıymdastyrsa ne onyń atynan nemese onyń tapsyrmasy boıynsha áreket etetin, biraq olarǵa tıisti ekendigin jasyratyn qarýly tonaýshylar toby, toptar, turaqty kúshter nemese jalshylar jasaıtyn agresıa.

Дефинициясыhalyqaralyq quqyqta memlekettiń turaqty qarýly kúshteri júzege asyratyn agresıa. BUU Bas Assambleıasynyń 1974 j. 14 jeltoqsanda qabyldanǵan «Agresıany anyqtaý» degen 3-bapqa sáıkes, soǵys jarıalaýǵa táýelsiz, agresıa aktileri retinde mynadaı tikeleı agresıalar qarastyrylady: a) memlekettiń qarýly kúshteriniń basqa memlekettiń aýmaǵyna basyp kirýi nemese shabýyl jasaýy ne bolmasa ýaqytsha sıpaty qandaı bolsa da, osyndaı basyp kirýdiń nemese shabýyl jasaýdyń nátıjesi bolyp tabylatyn kez kelgen áskerı basqynshylyq ne bolmasa kúsh qoldaný arqyly basqa memlekettiń aýmaǵyna nemese onyń bir bóligine aneksıa jasaý; b) memlekettiń qarýly kúshterimen ózge memlekettiń aýmaǵyn bombalaý nemese memlekettiń ózge memleket aýmaǵyna qarsy kez kelgen qarýdy qoldanýy; v) basqa memlekettiń qarýly kúshterimen memlekettiń aılaqtaryn nemese jaǵalaýlaryn qorshaý: g) memlekettiń qarýly kúshteriniń basqa memlekettiń qurlyqtaǵy, teńizdegi nemese áýedegi kúshterine ne teńiz jáne áýe flottaryna jasaǵan shabýyly; d) basqa memlekettiń aýmaǵynda ornalasqan bir memlekettiń kelisimde kózdelgen sharttardy buzyp, qabyldaıtyn memleketpen jasalǵan kelisim boıynsha qarýly kúshterdi qoldanýy Keltirilgen tizim tolyq emes. BUU Qaýipsizdik keńesi BUU Jarǵysynyń qaǵıdalaryna sáıkes, basqa aktiler de tikeleı agresıa dep anyqtalýy múmkin.

Дефинициясыhalyqaralyq quqyqta agresıa jasaǵan memleket. Memleket toptarynyń árqaısysy agresıaǵa naqty qatyssa, olardyń bári agresıa retinde áreket ete alady (mysaly, áskerı kómek týraly shartqa baılanysty).

Дефинициясыhalyqaralyq quqyqta memleket ókiliniń halyqaralyq shartqa shartty túrde qol qoıýy, bul memlekettiń ózi úshin mindetti shartpen aldyn ala kelisý nemese onyń mátinimen kelisý tásilin bildiredi. Eger ony memleket rastasa, oǵan túbegeıli qol qoıyldy degen sóz.