| 1. | «ножницы цен» | «baǵa qaıshylyǵy» | «ножницы цен»«baǵa qaıshylyǵy»Ekonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)–Дефинициясы1. Baǵa qaıshylyǵy – satylatyn jáne satyp alynatyn taýarlar baǵalarynyń arasyndaǵy alshaqtyqty kórsetetin uǵym. Syrtqy saýda salasynda ónerkásibi damyǵan elder men damýshy elder taýarlarynyń ekvıvalentsiz aıyrbastalatynyn sıpattaıdy.
2. Etımologıasy: –
3. Ózbek: "narxlar qaychisi"
4. Túrik: makas Krizi
5. Aǵylshyn: scissors crisis, price discrepancy, price scissors
6. Nemis: Scherenkrise, Preisschere
7. Bekitilgen nusqasy: kóterińki baǵalar (2023), qaıshylyqtar (2019)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2017 jylǵy 27 aqpandaǵy № 49-Vİ QRZ ... quqyqqa qaıshylyǵy ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2012 jylǵy 27 sáýirdegi № 15-V Zańy ... normalary arasyndaǵy qaıshylyqtardy ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2018 jylǵy 29 qazandaǵy № 188-Vİ QRZ ... Qaıshylyqtar týyndaǵan jaǵdaıda ...
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 12 naýryzdaǵy № 170-VIII QRZ ... aıqyndalǵan baǵalar ...
10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptama qorytyndysy aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn, termındik tirkes syńarlarynyń bekitilgen nusqasyn qarastyra kele, "baǵa qaıshylyǵy" termınin bekitýdi usynady.
| 0 |
| 2. | анонимное общество | anonım qoǵam | анонимное обществоanonım qoǵamEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)anonım (grek. anṓnumos) – "ataýsyz".Дефинициясы1. Anonım qoǵam – "usynýshynyń" aksıalary bar aksıonerlik qoǵam.
2. Etımologıasy: anonım (grek. anṓnumos) – "ataýsyz".
3. Ózbek: anonim jamiyat
4. Túrik: anonim şirket
5. Aǵylshyn: joint-stock company, public joint-stock company
6. Nemis: Aktiengesellschaft, Konzern
7. Bekitilgen nusqasy: anonımdi ótinish (2018), dástúrli qoǵam (2019)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 4 jeltoqsandaǵy № 236-VIII QRZ ... Anonımdik joldanymdar ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2024 jylǵy 8 shildedegi № 120-VIII QRZ. ... anonımdi joldanymdar ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2022 jylǵy 5 qarashadaǵy № 158-VII QRZ ... anonımdik úgit ...
10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptama qorytyndysy aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn, termındik tirkes syńarlarynyń bekitilgen nusqasyn qarastyra kele, "anonım qoǵam" termınin bekitýdi usynady.
| 0 |
| 3. | база исчисления дохода | tabysty esepteý bazasy | база исчисления доходаtabysty esepteý bazasyEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)baza (lat. basis, gr. βάσις) – "negiz", "irgetas".Дефинициясы1. Tabysty esepteý bazasy – tabysqa baılanysty qandaı da bir kórsetkishti esepteý júrgiziletin soma. Ádette bul termın salyq jáne býhgalterlik esepte kezdesedi.
2. Etımologıasy: baza (lat. basis, gr. βάσις) – "negiz", "irgetas".
3. Ózbek: daromadni hisoblash asosi
4. Túrik: gelir hesaplama temeli
5. Aǵylshyn: income calculation base
6. Nemis: basis für die Berechnung des Einkommens
7. Bekitilgen nusqasy: tabystyq oblıgasıa (2017)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary - Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń 2023 jylǵy 9 maýsymdaǵy № 213 buıryǵy. ... ortasha aılyq tabystyń mólsheri ...
2) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2010 jylǵy 19 naýryzdaǵy № 958 Jarlyǵy. ... salyq salynatyn tabysty 50 %-ǵa azaıtý ...
3) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2013 jylǵy 4 maýsymdaǵy № 579 Jarlyǵy. ... Reıtıńti esepteý bilim berý qyzmetterin usynýdan ...
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń Strategıalyq josparlaý jáne reformalar agenttigi Ulttyq statısıka búrosy Basshysynyń 2024 jylǵy 14 qarashadaǵy № 173 buıryǵy. ... tabysty esepteý ádistemesi ...
5) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2013 jylǵy 3 jeltoqsandaǵy № 149-V Zańy. ... búdjetterdiń shyǵystar bazasyna ...
10. Usynystar: defınısıaásyn, zańnamalyq qujattardaǵy qoldanysyn qarastyra otyryp, "tabysty esepteý bazasy" termınin bekitý usynylady.
| 0 |
| 4. | банко | banko | банкоbankoEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)banko (ıtal. banco) – "oryndyq, ústel".Дефинициясы1. Banko – bank baǵaly qaǵazdardy satyp alatyn ne satatyn baǵasy nemese baǵamy.
2. Etımologıasy: banko (ıtal. banco) – "oryndyq, ústel".
3. Ózbek: banko
4. Túrik: banko
5. Aǵylshyn: banquo
6. Nemis: Geldkurs
7. Bekitilgen nusqasy: –
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: –
10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptama qorytyndysy aýdarmalardy qarastyra kele, "banko" termınin bekitýdi usynady.
| 0 |
| 5. | бланковая надпись | blanktegi jazba | бланковая надписьblanktegi jazbaEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)blank (fr. blanc) - "aq qaǵaz", "bos paraq".Дефинициясы1. Blanktegi jazba – veksel ıesiniń vekseldiń syrtyna jańa ıesiniń aty-jónin kórsetpeı jazǵan jazýy. Ol vekseldi kórsetken kez kelgen adamǵa veksel bergen adamnan vekselde kórsetilgen aqshanyń somasyn tóletýge quqyq beredi.
2. Etımologıasy: blank (fr. blanc) - "aq qaǵaz", "bos paraq".
3. Ózbek: blanka yozuvi
4. Túrik: blank yazısı
5. Aǵylshyn: blank inscription
6. Nemis: briefkopf
7. Bekitilgen nusqasy: blank (2018)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2002 jylǵy 4 aqpan N 292-İİ. ... Blankisine sáıkes keletin blankide usynylǵan jaǵdaıda ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2005 jylǵy 12 sáýirdegi N 37 Zańy. ... blankileriniń ózara kelisilgen sanyn bir-birine beredi ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2012 jylǵy 17 aqpandaǵy № 563-IV Zańy. ... dybystyq jazbasyn ǵana bildiredi ...
10. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tilderdegi aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn eskere otyryp, "blanktegi jazba" termınin bekitýge usynamyz.
| 0 |
| 6. | вексельный курс | veksel baǵamy | вексельный курсveksel baǵamyEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)veksel (nem. Wechsel) - «aıyrbastaý», «almasý», «aıyrbas qujaty».Дефинициясы1. Veksel baǵamy – shetel vekseliniń jergilikti valútaǵa shaqqandaǵy baǵasy.
2. Etımologıasy: veksel (nem. Wechsel) - «aıyrbastaý», «almasý», «aıyrbas qujaty».
3. Ózbek: veksel kursi
4. Túrik: veksel kursu
5. Aǵylshyn: exchange rate
6. Nemis: wechselkurs
7. Bekitilgen nusqasy: yńǵaılaspaly veksel (2018), spottyq aıyrbas baǵamy (2022)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń 1997 jylǵy 28 sáýirdegi N 97 Zańy. ... Aýdarym jáne jaı vekselder ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 1999 jylǵy 16 shildedegi N 436 Zańy. ... belgilengen resmı baǵamy ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2002 jylǵy 23 qarashadaǵy N 358 Zańy. ... valúta aıyrbastaýdyń naryqtyq baǵamy ...
10. Usynystar: bekitilgen termınderdi, basqa tildegi aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn eskere otyryp, "veksel baǵamy" termınin bekitýdi usynamyz.
| 0 |
| 7. | виремент | vırement | вирементvırementEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)vırement (fr. virement) – "aýdarý", "aınaldyrý". Дефинициясы1. Vırement – bankiniń somany bir tulǵanyń aǵymdaǵy esepshotynan ekinshi tulǵanyń aǵymdaǵy esepshotyna aýdarý operasıasy.
2. Etımologıasy: vırement (fr. virement) – "aýdarý", "aınaldyrý".
3. Ózbek: pul oʻtkazmasi
4. Túrik: para transferi
5. Aǵylshyn: bank transfer
6. Nemis: Überweisung
7. Bekitilgen nusqasy: kredıttik aýdarym (2017), aýdarym (qarjy.) (2010), transferttik baǵa, aýdarym baǵasy(syrtqy ekon.qyzmet) (2006), aýdarma, aýdarym (bank isi) (2006), qarjy bólý, aýdarym (mem. satyp alý) (1999)
8. Qoldaný salasy: İs júrgizý jáne muraǵat isi, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: –
10. Usynystar: bank salasynda qoldanylatyn bul termın "bank aýdarymy" termınine maǵynasy jaǵynan uqsas. Bul termın túrik, ózbek, aǵylshyn jáne nemis tilderinde "bank aýdarmasy" dep bergen. Sol úshin "vırement" termıniniń ornyna "aýdarym" nemese "kredıttik aýdarym" degen tirkes usynylady. Bul sóz termın retinde zańnamada kezdespeıdi. Mamandardyń talqylaýy qajet.
| 0 |
| 8. | встречная закупка | qarymta satypalym | встречная закупкаqarymta satypalymEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)–Дефинициясы1. Qarymta satyp alý – eksporttyń quny sheginde ımporttaýshydan taýar massasyn satyp alý boıynsha eksporttaýshynyń qarsy mindettemelerin kózdeıtin qarsy saýda nysany
2. Etımologıasy: –
3. Ózbek: muqobil xarid
4. Túrik: karşı satın alma
5. Aǵylshyn: turn-in buying
6. Nemis: Gegenkauf
7. Bekitilgen nusqasy: satypalym (2024), ústeme tekserý (2020)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2022 jylǵy 20 mamyrdaǵy № 898 Jarlyǵy. ... operatordan satyp alý;..
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2024 jylǵy 1 shildedegi № 106-VIII QRZ. ... satyp alýǵa baılanysty qatynastarǵa ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2014 jylǵy 14 qazandaǵy № 240-V QRZ. ... Qarymta sharalar ýaqytsha sıpatqa ıe ...
10. Usynystar: defınısıaásyn, bekitilgen termın nusqalaryn eskere otyryp, "qarymta satypalym" termınin bekitý usynylady.
| 0 |
| 9. | дамно | damno | дамноdamnoEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)damno (lat. damnum) - «zıan, shyǵyn, zalal».Дефинициясы1. Damno – bankiniń klıentter vekselderin ınkassoǵa esepke qabyldaǵany úshin olardan alatyn aıryqsha aqysy (komısıadan, paıyzdardan jáne poshta shyǵyndarynan tys); baǵaly qaǵazdardy naqty baǵasynan tómen satqanda olardyń baǵamynan keletin shyǵyn.
2. Etımologıasy: damno (lat. damnum) - «zıan, shyǵyn, zalal».
3. Ózbek: damno
4. Túrik: damno
5. Aǵylshyn: damno
6. Nemis: dam
7. Bekitilgen nusqasy: –
8. Qoldaný salasy: Zańtaný, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: –
10. Usynystar: basqa tilderdegi aýdarmasyn eskere otyryp, "damno" dep bekitýdi usynamyz.
| 0 |
| 10. | девизная политика | devız saıasaty, uran saıasaty | девизная политикаdevız saıasaty, uran saıasatyEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)devız (lat. divisa) - «bólingen nárse», «belgi», «tańba».Дефинициясы1. Devız saıasaty – ortalyq bankilerdiń shetel valútasyn satyp alý nemese satý (tratta, chek nemese tólem talap devızi túrlerinde) arqyly ulttyq valútanyń baǵamyn retteýge baǵyttalǵan saıasaty.
2. Etımologıasy: devız (lat. divisa) - «bólingen nárse», «belgi», «tańba».
3. Ózbek: deviz siyosati
4. Túrik: deviz politikası
5. Aǵylshyn: surrency policy
6. Nemis: motto-Politik
7. Bekitilgen nusqasy: olımpıalyq uran (2019), ekosaıasat (2022), devız (syrtqy ekon.qyzmet) (2006)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2003 jylǵy 4 shildedegi N 471-II Zańy. ... uranyn, týyn, ánuranyn ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2017 jylǵy 11 mamyrdaǵy № 65-Vİ QRZ. ... devızge, týǵa jáne ózge de ulttyq paralımpıadalyq nyshanǵa ...
10. Usynystar: bekitilgen termınderdi, zańnamadaǵy qoldanysyn eskere otyryp, "devız" termınin qazaqshalap, "uran saıasaty" dep bekitýdi usynamyz.
| 0 |
| 11. | дифференциальный таможенный тариф | saralanǵan keden tarıfi | дифференциальный таможенный тарифsaralanǵan keden tarıfiEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)tarıf - (fr. tarif; arab. ta'rıf) - túsindirme, anyqtamaДефинициясы1. Saralanǵan keden tarıfi – bir túrli taýarǵa nemese ónimge onyń qaı elden ákelingendigine, keden shekarasyna, kemeniń qaı ulttiki ekenine jáne t.b. baılanysty keden alymynyń ár túrli mólsherleme boıynsha alynýy.
2. Etımologıasy: tarıf - (fr. tarif; arab. ta'rıf) - túsindirme, anyqtama
3. Ózbek: differensial bojxona tarifi
4. Túrik: diferansiyel gümrük tarifi
5. Aǵylshyn: differential customs tariff
6. Nemis: Differenzzolltarif
7. Bekitilgen nusqasy: keden (1992)
8. Qoldaný salasy: Kólik jáne qatynas joldary, Statısıka, standarttaý jáne zıatkerlik menshik, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1. Qazaqstan Respýblıkasynyń 2003 jylǵy 5 sáýirdegi N 401 Kodeksi: "... keden isi máseleleri ...";
2. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2023 jylǵy 1 shildedegi № 252 buıryǵy: "... saralanǵan grafık – saýda-sattyqqa qatysýshylardyń ótinimderinde málimdelgen baǵalar boıynsha ótinimderiniń bir tártipke keltirilgen tizimi...";
3. Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń 2020 jylǵy 29 shildedegi № 103-ó ókimi: "... ımport kezinde keden bajdarynyń, salyqtardyń jáne ózge de alymdardyń mólsherlemelerin ...".
10. Usynystar: lınvıstıkalyq saraptama kórsetkendeı, dıfferensıaá sózin túrik, ózbek jine basqa tilder materıaldyq kirme retinde qabyldaǵan, biraq QR zańnamalarynda "saralanǵan" sózi termındik tirkesterdiń quramynda osy sózdiń balamasy retinde kezdesedi. Sondyqtan "saralanǵan keden tarıfi" degen nusqany bekitý usynylady.
| 0 |
| 12. | европатент | eýropatent | европатентeýropatentEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)patent (lat. patens) – "ashyq, aıqyn".Дефинициясы1. Eýropatent – bul Eýropalyq patenttik vedomstvo (EPO) arqyly beriletin patent; ol bir ǵana ótinim berý arqyly birneshe eýropalyq memleketterde ónertabysty qorǵaýǵa múmkindik beretin aımaqtyq patent túri.
2. Etımologıasy: patent (lat. patens) – "ashyq, aıqyn".
3. Ózbek: yevropa patenti
4. Túrik: avrupa patentli
5. Aǵylshyn: european patent
6. Nemis: Europäisches Patent
7. Bekitilgen nusqasy: eýropalyq asqana (2024), patenttik málimetter (2024)
8. Qoldaný salasy: Zańtaný, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2001 jylǵy 16 qarasha N 257-İİ ...Halyqaralyq patenttik jikteme ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 1999 jylǵy 13 shildedegi N 422 Zańy ... patent ıesiniń ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2022 jylǵy 20 maýsymdaǵy № 128-VII QRZ ... Patenttiń qoldanylý merzimin ...
10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptama qorytyndysy aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn, termındik tirkes syńarlarynyń bekitilgen nusqasyn qarastyra kele, "eýropatent" termınin bekitýdi usynady.
| 0 |
| 13. | иммобилизация капитала | kapıtaldy shashyratý | иммобилизация капиталаkapıtaldy shashyratýEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)kapıtal (lat. capitalis) – "negizgi".Дефинициясы1. Kapıtaldy shashyratý – aksıonerlik kompanıa (qoǵam) kapıtalynyń jeke (jekemenshiktegi) kásipkerlerdiń kapıtalyna aınalýy: aınalmaly qarajatty az qozǵalatyn qundylyqtarǵa (bırjada onsha baǵalanbaıtyn paıyzdy qaǵazdar, t.b.) ornalastyrý.
2. Etımologıasy: kapıtal (lat. capitalis) – "negizgi".
3. Ózbek: kapitalni immobilizatsiya qilish
4. Túrik: sermaye immobilizasyonu
5. Aǵylshyn: immobilization of capital
6. Nemis: Brachliegen von Kapital
7. Bekitilgen nusqasy: ımmobılızasıaálanǵan preparattar (2021), qarajatty ımmobılızasıaálaý (2017)
8. Qoldaný salasy: İs júrgizý jáne muraǵat isi, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2016 jylǵy 24 aqpandaǵy № 461-V QRZ ... shashyratýǵa nemese tozańdatýǵa arnalǵan ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 9 qańtardaǵy № 152-VIII QRZ ... shashyratý qýaty ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2004 jylǵy 3 aqpandaǵy N 525 Zańy ... shashyratýǵa nemese tozańdatýǵa arnalǵan ...
10. Usynystar: zańnamadaǵy qoldanysy, ózbek, túrik, aǵylshyn jáne nemis tilderindegi aýdarmalar eskerilip, "kapıtaldy shashyratý" nusqasy usynylady.
| 0 |
| 14. | консолидированные продажи | jınaqtalǵan satylymdar, shoǵyrlandyrylǵan satý | консолидированные продажиjınaqtalǵan satylymdar, shoǵyrlandyrylǵan satýEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)konsolıd (lat. consolidare) – "bekitý, biriktirý".Дефинициясы1. Jınaqtalǵan satylymdar – bas kompanıa kásiporyndarynyń, olardyń seriktes jáne assosıaálanǵan fırmalarynyń taýarlary men qyzmetin olardan ózara almasqan (top ishindegi) taýarlaryn shegerip tastaǵannan keıingi satylymdar.
2. Etımologıasy: konsolıd (lat. consolidare) – "bekitý, biriktirý".
3. Ózbek: konsolidatsiyalashgan savdo
4. Túrik: konsolide satışlar
5. Aǵylshyn: consolidated revenue
6. Nemis: konsolidierter Umsatz
7. Bekitilgen nusqasy: jınaqtalǵan sý alymdary men aıdamdary kartasy (2024), jınaqtalǵan jıilik (2023), ústeme aqymen satý (2022)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2024 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy № 147-VIII QRZ ... ishki satylymdaryna ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2018 jylǵy 28 aqpandaǵy № 141-Vİ QRZ ... buıymdardyń satylymyna ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy. 2002 jylǵy 29 jeltoqsan N 369-İİ ... jınaqtalǵan qarajattarymen ...
10. Usynystar: termınniń ózbek, túrik, aǵylshyn jáne nemis tilderindegi aýdarmalary eskerilip, defınısıaásyna mán bere "jınaqtalǵan satylymdar" termıni usynysylady.
| 0 |
| 15. | коэффициент покрытия | jabý koefısıenti | коэффициент покрытияjabý koefısıentiEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)koefısıent (lat. co(cum)+efficients ) – "birge+óndiretin". Дефинициясы1. Jabý koefısıenti – resýrstardyń, obektilerdiń nemese qyzmetterdiń qajetti kólemge qatysty qandaı úlesin óteıtinin kórsetetin kórsetkish.
2. Etımologıasy: koefısıent (lat. co(cum)+efficients ) – "birge+óndiretin".
3. Ózbek: qoplash koeffitsiyenti
4. Túrik: karşılama oranı
5. Aǵylshyn: coverage ratio
6. Nemis: Deckungsgrad
7. Bekitilgen nusqasy: ylǵal jabý (2022), jabý (2016), zeınetkerlik júkteme koefısıenti (2025)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń m.a. 2024 jylǵy 26 tamyzdaǵy № 330 buıryǵy ... sany 0,4 koefısıentin ...
2) Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne komýnıkasıa mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2011 jylǵy 12 mamyrdaǵy № 273 buıryǵy ... Pisirý jikteri jabýly ...
3) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2015 jylǵy 19 jeltoqsandaǵy № 240 qaýlysy ... sıpattaıtyn koefısıentterin ...
10. Usynystar: zańnamadaǵy qoldanysy, basqa tilderdegi aýdarmalary men defınısıaásyna qarap, "jabý koefısıenti" termıni usynylady.
| 0 |
| 16. | медиабайер | medıabaıer, medıa-satyp alýshy | медиабайерmedıabaıer, medıa-satyp alýshyEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)medıabaıer (aǵyl. media buyer) – "medıa, BAQ+satyp alýshy".Дефинициясы1. Medıabaıer – buqaralyq aqparat quraldaryndaǵy jarnamalyq alańdardy satyp alýshy: jarnamalyq ónimdi aqparat alańdarynda – teledıdarda, radıoda, t.b. ornalastyrýshy maman. Marketıń pen jarnama ekonomıkasy aıasyndaǵy qoldanylatyn kásibı uǵym.
2. Etımologıasy: medıabaıer (aǵyl. media buyer) – "medıa, BAQ+satyp alýshy".
3. Ózbek: mediabayer, media xaridori
4. Túrik: medya bayeri, medya alıcısı, medya satıcısı
5. Aǵylshyn: media buyer
6. Nemis: Medienkäufer
7. Bekitilgen nusqasy: medıa (2023)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: –
10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptama qorytyndysy aýdarmalardy, termındik tirkes syńarlarynyń bekitilgen nusqasyn qarastyra kele, "medıa-satyp alýshy" termınin bekitýdi usynady.
| 0 |
| 17. | мировые деньги | álemdik aqsha, dúnıejúzilik aqsha | мировые деньгиálemdik aqsha, dúnıejúzilik aqshaEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)–Дефинициясы1. Álemdik aqsha, dúnıejúzilik aqsha – halyqaralyq esep aıyrysýlarda paıdalanylatyn tólem qarajattary. Taýar óndirisi damyp, taýar aıyrbasynyń ulttyq shekaradan shyǵýy álemdik aqsha sıaqty aqshanyń jańa fýnksıasynyń dúnıege kelýiniń alǵysharty boldy. Álemdik aqsha eń aldymen tólem jáne satyp alý qarjysy.
2. Etımologıasy: –
3. Ózbek: jahon puli
4. Túrik: dünya parası
5. Aǵylshyn: world money, international money
6. Nemis: Weltgeld
7. Bekitilgen nusqasy: álemdik naryq (2024), álemdik tártip (2024), aqshaǵa suranys (2017)
8. Qoldaný salasy: Statısıka, standarttaý jáne zıatkerlik menshik, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 24 maýsymdaǵy № 197-VIII QRZ ... álemdik qarjylyq ...
2) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2025 jylǵy 28 sáýirdegi № 285 qaýlysy ... álemdik ekonomıkanyń ...
3) Almaty qalasy ákimdiginiń 2025 jylǵy 11 qyrkúıektegi № 3/626 qaýlysy ... aqsha qarajatyn ...
10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptama qorytyndysy aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn, termındik tirkes syńarlarynyń bekitilgen nusqasyn qarastyra kele, "álemdik aqsha" nemese "dúnıejúzilik aqsha" termınin bekitýdi usynady.
| 0 |
| 18. | патентная чистота | patenttik tazalyq | патентная чистотаpatenttik tazalyqEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)patent (lat. patent) – "ashyq, málim, qoljetimdi".Дефинициясы1. Patenttik tazalyq – osy elde qoldanylatyn erekshe quqyqtaǵy qorǵaý qujattaryn burmalamastan paıdalanylýyna bolatyndyǵyn kórsetetin tehnıka nysanynyń zańdy qasıeti.
2. Etımologıasy: patent (lat. patent) – "ashyq, málim, qoljetimdi".
3. Ózbek: patent tozaligi
4. Túrik: patent saflığı
5. Aǵylshyn: patent clearance, novelty
6. Nemis: Patentreinheit
7. Bekitilgen nusqasy: patent (1981)
8. Qoldaný salasy: Kólik jáne qatynas joldary, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1. Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstriniń 2004 jylǵy 9 sáýirdegi N 97, Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrıaá jáne saýda mınıstriniń 2004 jylǵy 6 sáýirdegi N 80 birlesken buıryǵy: "tehnologıalardyń patenttik tazalyǵyna saraptama júrgizý jónindegi erejeni bekitý týraly";
2. Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2010 jylǵy 3 shildedegi N 433 Buıryǵy: "... sózderden keıin «patenttik» degen sózben tolyqtyrylsyn";
3. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2011 jylǵy 6 maýsymdaǵy № 635 Qaýlysy: "... patenttik quqyqtardy jáne osy aqparatqa qatysy bar...".
10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptamaǵa súıene otyryp, "patent tazalyǵy" degen nusqany bekitýdi usynamyz.
| 0 |
| 19. | паушальная скидка | paýshaldyq jeńildik | паушальная скидкаpaýshaldyq jeńildikEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)paýshal (fr. roche) - "sómke, "qap".Дефинициясы1. Paýshaldyq jeńildik – jalpy jeńildik, ol somanyń paıyzymen kórsetiledi jáne absolútti sıfrlyq mándi bildiredi.
2. Etımologıasy: paýshal (fr. roche) - "sómke, "qap".
3. Ózbek: paushal chegirma
4. Túrik: paushal indirim
5. Aǵylshyn: lump sum discount
6. Nemis: Pauschalrabatt
7. Bekitilgen nusqasy: sandyq jeńildik (2021)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1. Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 1999 jylǵy 23 maýsym N 397-I ... paýshaldy járdemaqy ...
2. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Qaýlysy 1999 jylǵy 9 sáýir N 393 ... paýshaldy járdemaqy beredi ...
3. Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2020 jylǵy 20 aqpandaǵy № 304-Vİ QRZ. ... kózdelgen jeńildikterdi alýǵa baǵyttalǵan ...
10. Usynystar: defınısıaásyn, zańnamalyq qujattardaǵy qoldanysyn qarastyra otyryp, "paýshaldyq jeńildik" termınin bekitý usynylady.
| 0 |
| 20. | паушальная цена | paýshaldyq baǵa, tutas baǵa, paýshal baǵa | паушальная ценаpaýshaldyq baǵa, tutas baǵa, paýshal baǵaEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)paýshal (nem. pauchal) – "tolyǵymen", "barlyǵy". Дефинициясы1. Paýshaldyq baǵa, tutas baǵa, paýshal baǵa – taýardyń sorttyq, sapalyq t.b. aıyrmashylyǵyna qaramastan olardyń jalpy sanyna qoıylatyn baǵa.
2. Etımologıasy: paýshal (nem. pauchal) – "tolyǵymen", "barlyǵy".
3. Ózbek: paushal narx
4. Túrik: götürü bedel
5. Aǵylshyn: raushal price
6. Nemis: Pauschalpreis
7. Bekitilgen nusqasy: –
8. Qoldaný salasy: Fılosofıa jáne saıasattaný, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1. Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 1999 jylǵy 23 maýsym N 397-I ... paýshaldy járdemaqy ...
2. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Qaýlysy 1999 jylǵy 9 sáýir N 393 ... paýshaldy járdemaqy beredi ...
3. Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstriniń 2018 jylǵy 26 sáýirdegi № 487 buıryǵy ... baǵalaý qyzmeti týraly ....
10. Usynystar: termınniń baǵynyńqy syńary "paýshalnyı platej - tutas tólem" (fılosofıa jáne saıasattaný) retinde kezdesedi, zańnamada tirkesti termınderdiń quramynda bar. Túrki tilderiniń jáne qazaq tiliniń zańdylyǵyn eskere kele "tutas baǵa" nemese "paýshal baǵa" degen nusqalardy qarastyryp bekitý usynylady.
| 0 |
| 21. | периодичность | kezeńdilik | периодичностьkezeńdilikEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)perıod (grek. periodos) – «aınalym, belgili bir ýaqyt aralyǵy, sıkl».Дефинициясы1. Kezeńdilik – qandaı da bir qubylystyń, oqıǵanyń nemese prosestiń belgili bir ýaqyt aralyǵynda qaıtalanýy nemese júıeli túrde kezeńderge bólinýi.
2. Etımologıasy: perıod (grek. periodos) – «aınalym, belgili bir ýaqyt aralyǵy, sıkl».
3. Ózbek: davriylik
4. Túrik: periyodiklik
5. Aǵylshyn: periodicity
6. Nemis: Periodizität
7. Bekitilgen nusqasy: oralymdyq (hım.) (2006), nysannyń kezeńdiligi (stat.) (2014)
8. Qoldaný salasy: Bıologıa, Matematıka, Statısıka, standarttaý jáne zıatkerlik menshik, Fızıka jáne astronomıa, Hımıa, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2025 jylǵy 15 naýryzdaǵy № 171-VII Búdjet kodeksi. ... kezeńdiligi ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2026 jylǵy 16 qańtardaǵy № 258-VIII QRZ Zańy. ... kezeńdiligi ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2026 jylǵy 16 qańtardaǵy № 259-VIII QRZ. ... tártippen jáne kezeńdilikpen ...
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 16 shildedegi № 212-VIII QRZ. ... kórsetilgen kezeńdilikpen turaqty esepter ...
5) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2024 jylǵy 6 sáýirdegi № 71-VIII QRZ. ... jıi emes kezeńdilikpen júrgiziledi ...
10. Usynystar: «kezeńdilik» nusqasyn «perıodıchnost termıniniń negizgi balamasy retinde bekitýdi usynamyz. Bul ataý belgili bir úderistiń nemese qubylystyń belgili bir ýaqyt ne kezeń aralyǵynan keıin qaıtalaný qasıetin dál bildiredi jáne qazaq tiliniń sózjasam normasyna sáıkes jasalǵan.
| 0 |
| 22. | подбор | tańdap alý, suryptaý, tańdaý, iriktep alý, irikteý | подборtańdap alý, suryptaý, tańdaý, iriktep alý, irikteýEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)–Дефинициясы1. Tańdap alý – belgili bir talaptarǵa, ólshemderge nemese qajettilikke sáıkes keletin nusqalardy taýyp, tańdaý prosesi (munda bastysy – sáıkes keletinin tabý).
2. Etımologıasy: –
3. Ózbek: tanlab olish
4. Túrik: seçme, seçip alma
5. Aǵylshyn: selection, selection of
6. Nemis: Auswahl
7. Bekitilgen nusqasy: dopty alý (basketbol) (2025), kadrlardy irikteý (2016)
8. Qoldaný salasy: Aýyl sharýashylyǵy, Dene tárbıesi jáne sport, Statısıka, standarttaý jáne zıatkerlik menshik, İs júrgizý jáne muraǵat isi, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2011 jylǵy 30 qarashadaǵy № 504-IV Zańy. ... Eleýish nemese elek arqyly ótkizý, suryptaý, jikteý, irikteý, tańdaý (Proseıvanıe cherez sıto ılı resheto, sortırovka, klassıfısırovanıe, otbor, podbor) ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2024 jylǵy 1 shildedegi № 103-VIII QRZ Zańy. ... irikteý ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2025 jylǵy 10 aqpandaǵy № 163-VIII QRZ Zańy. ... irikteý ...
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2000 jylǵy 14 jeltoqsan N 119-II. ... qajetti eńbekshilerdi tańdap alýǵa kómektesedi ...
5) Qazaqstan Respýblıkasynyń 1998 jylǵy 9 qarashadaǵy N 286-I Zańy. ... tańdap alýyn ...
10. Usynystar: «tańdap alý» nusqasyn «podbor» termıniniń negizgi balamasy retinde bekitýdi usynamyz. Sebebi bul ataý belgili bir talaptar men ólshemsharttarǵa sáıkes qajetti obektilerdi nemese resýrstardy tańdaý áreketin tabıǵı ári túsinikti túrde bildiredi. «İrikteý» nusqasy maǵynalyq jaǵynan jaqyn bolǵanymen, onyń «otbor» termıniniń balamasy retinde qoldanylý múmkindigine baılanysty podbor jáne otbor uǵymdaryn bir-birinen ajyratý qajet. Osyǵan baılanysty termınologıalyq júıelilikti saqtaý maqsatynda «podbor – tańdap alý» sáıkestigin bekitýdi usynamyz.
| 0 |
| 23. | принудительное отчуждение патента | patentti yqtıarsyz ıesizdendirý | принудительное отчуждение патентаpatentti yqtıarsyz ıesizdendirýEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)patent (lat. patens) – "ashyq", "anyq". Дефинициясы1. Patentti yqtıarsyz ıesizdendirý – zańda kózdelgen jaǵdaılardy saqtaı otyryp jáne qalyptasqan daǵdy boıynsha ústemeaqy tólep, memlekettiń patent ıesinen patentti yqtıarsyz satyp alýy.
2. Etımologıasy: patent (lat. patens) – "ashyq", "anyq".
3. Ózbek: majburiy litsenziyalash
4. Túrik: patentin zorla devredilmesi
5. Aǵylshyn: forced alienation of a patent
6. Nemis: Zwangslizenz
7. Bekitilgen nusqasy: patenttik málimetter (2024), zıatkerlik menshik patenti (2022), konsýldyq patent (2018), yqtıarsyz alyp qoıý (2018)
8. Qoldaný salasy: İs júrgizý jáne muraǵat isi, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2011 jylǵy 2 mamyrdaǵy № 430-IV Zańy ... patent boıynsha ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 1999 jylǵy 20 mamyr N 387-İ№ ... yqtıarsyz oryndaýdyń ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 17 qarashadaǵy № 231-VIII QRZ ... ıesizdendirýdi menshik ıesi ...
10. Usynystar: zańnamadaǵy qoldanysy men nemis, aǵylshyn, túrik, ózbek tilderindegi aýdarmalaryn salystyra kele, qazaq tilinde "patentti yqtıarsyz ıesizdendirý" nusqasy usynylady.
| 0 |
| 24. | принудительный курс | yqtıarsyz baǵam | принудительный курсyqtıarsyz baǵamEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)kýrs (lat. cursus) - júgiris, qozǵalysДефинициясы1. Yqtıarsyz baǵam – bir eldiń valútasyn basqa eldiń valútasymen aıyrbastaýǵa shek qoıylǵan jaǵdaıda memleketter engizetin aıqyndalǵan resmı baǵam; valútalyq operasıalardyń barlyǵyn nemese belgili bir bóligin júrgizgende mindetti túrde qoldanylady.
2. Etımologıasy: kýrs (lat. cursus) - júgiris, qozǵalys
3. Ózbek: majburiy kurs
4. Túrik: zorunlu kurs
5. Aǵylshyn: forced exchange rate
6. Nemis: Pflichtkurs
7. Bekitilgen nusqasy: baǵam, baǵyt (ekon.) (2004), valútalyq baǵam (mem. satyp alý) (1999), baǵam (is júrgizý) (1995), aıyrbas baǵamy (2022), oq atý kýrsy (2024)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1. Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2023 jylǵy 9 qańtardaǵy № 4 buıryǵy: "... bilim alýshylardy kelesi kýrsqa aýystyrý júzege asyrylady";
2. Qazaqstan Respýblıkasy Zańy 1998 jylǵy 9 qarasha N 292-I. ... Bul jaǵdaılarda yqtıarsyzdyq túrdegi sharalar ...
3. Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2014 jylǵy 11 akpandaǵy № 18 qaýlysy: " shetel valútasyn teńgege satyp alý baǵamynyń satý baǵamynan aýytqý ...".
10. Usynystar: "kýrs" termıni birde "baǵam", birde "kýrs" retinde bekitilgen, degenmen ekonımıka salasynyń basqa da kúrdeli termınderiniń quramynda "aıyrbas baǵamy", "valútalyq baǵam" retinde qoldanylady. Saraptama negizinde "yqtıarsyz baǵam" termınin bekitýge usynamyz.
| 0 |
| 25. | резервный фонд | rezervtik qor, saqtyq qory | резервный фондrezervtik qor, saqtyq qoryEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)rezerv (fr. réserve; lat. reservo) – "jınaqtaımyn, saqtaımyn", fond (lat. fundus) – "túbi, negizi".Дефинициясы1. Rezervtik qor – altyn aqshanyń, asyl metaldar quımalarynyń, qymbat tastardyń jáne t. b. memlekettik qory. Aqsha júıesi men nesıe operasıalarynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge arnalady.
2. Etımologıasy: rezerv (fr. réserve; lat. reservo) – "jınaqtaımyn, saqtaımyn", fond (lat. fundus) – "túbi, negizi".
3. Ózbek: zaxira fondi
4. Túrik: rezerv fonu
5. Aǵylshyn: reserve fund, emergency funds
6. Nemis: Reservefonds
7. Bekitilgen nusqasy: qor (2020), rezerv (2020), mindetti saqtyq qorlar (2017)
8. Qoldaný salasy: Aýyl sharýashylyǵy, Áskerı is, Zańtaný, Informatıka jáne esepteýish tehnıka, Mádenıet jáne óner, Statısıka, standarttaý jáne zıatkerlik menshik, Ekonomıka jáne qarjy, Energetıka
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1. "Rezervtik qordy qalyptastyrý jáne paıdalaný qaǵıdalaryn bekitý týraly" Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń m.a. 2016 jylǵy 29 shildedegi № 361 buıryǵy: "Rezervtik qordy qalyptastyrý jáne paıdalaný qaǵıdalary";
2. Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi Basqarmasynyń 2023 jylǵy 7 maýsymdaǵy № 52 qaýlysy: "Rezervtik qorlardy qalyptastyrýdy jáne ...;
3. Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2021 jylǵy 19 naýryzdaǵy № 89 buıryǵy: "Astyqtyń rezervtik qoryn basqarý jónindegi qaǵıdalardy bekitý týraly";
4. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Qaýlysy 1998 jylǵy 30 jeltoqsan N 1366: "Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń rezervtik qorynan qarajat bólý týraly ...".
5. Qazaqstan Respýblıkasynyń Sıfrlyq damý, ınovasıalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstriniń m.a. 2023 jylǵy 27 sáýirdegi № 83/NQ buıryǵy: "Elektrondyq aqparattyq resýrstardyń rezervtik kóshirmelerin elektrondyq aqparattyq resýrstardy saqtaýdyń biryńǵaı ulttyq ...".
10. Usynystar: zańnamadaǵy qoldanysynda "rezervtik qor" termıni jıi kezdesedi, alaıda "rezervy obázatelnye" degen termın "mindetti saqtyq qorlar" dep 2017 jyly bekitilgen. Qazaq termınjasam júıesinde birizdilik bolý úshin "saqtyq qorlary" degen termındi bekitý usynylady.
| 0 |
| 26. | сводный бюджет | jınaqtalǵan búdjet, jıyntyq búdjet (2016) | сводный бюджетjınaqtalǵan búdjet, jıyntyq búdjet (2016)Ekonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)búdjet (eski fr. bougette) – "kishkentaı sómke, ámıan, aqsha sómkesi".Дефинициясы1. Jınaqtalǵan búdjet, jıyntyq búdjet (2016) – birneshe derekkózden, qujattan nemese málimetten alynǵan aqparatty biriktirý jáne júıeleý arqyly jasalǵan ortaq qujat ne kórsetkish.
2. Etımologıasy: búdjet (eski fr. bougette) – "kishkentaı sómke, ámıan, aqsha sómkesi".
3. Ózbek: yig‘ma budjet
4. Túrik: birleştirilmiş bütçe
5. Aǵylshyn: consolidated budget
6. Nemis: konsolidierter Haushalt
7. Bekitilgen nusqasy: jıyntyq búdjet (2016)
8. Qoldaný salasy: İs júrgizý jáne muraǵat isi, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2025 jylǵy 18 shildedegi № 214-VIII QRZ Salyq kodeksi. ... jıyntyq ...
2) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2003 jylǵy 30 mamyrdaǵy N 499 qaýlysy. ... jınaqtalǵan memlekettik jáne memleket kepildik bergen boryshtyń ...
3) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2003 jylǵy 30 mamyrdaǵy N 499 qaýlysy. ... jıyntyq búdjet ...
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 1999 jylǵy 26 shilde N 463-I. ... jıyntyqtalǵan oblystyń búdjeti ...
5) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Qaýlysy 1999 jylǵy 4 qarasha N 1653. ... jıyntyq búdjetine ...
10. Usynystar: «jınaqtalǵan búdjet» nusqasyn «svodnyı búdjet» termıniniń negizgi balamasy retinde bekitýdi usynamyz. Buǵan deıin «svodnyı búdjet – jıyntyq búdjet» sáıkestigi Qazaqstannyń búdjet zańnamasynda jáne termınologıalyq sózdikterde qoldanylǵanymen, «jıyntyq» termıni sýmmarnyı uǵymynyń balamasy retinde de ornyqqan. Osyǵan baılanysty svodnyı jáne sýmmarnyı uǵymdaryn bir-birinen ajyratý, olardyń qazaqsha balamalarynyń termınologıalyq júıedegi maǵynalyq shekarasyn saqtaý jáne bir termınniń eki túrli uǵymǵa qatar qoldanylýyna jol bermeý maqsatynda «sýmmarnyı – jıyntyq», «svodnyı – jınaqtalǵan» sáıkestikterin bekitýdi usynamyz. «Jınaqtalǵan búdjet» ataýy birneshe quramdas búdjetti biriktirip, olardyń kórsetkishterin birtutas túrde usyný mánin de dál beredi.
| 0 |
| 27. | сквозная нумерация | qatarynan nómirleý, úzdiksiz nómirleý | сквозная нумерацияqatarynan nómirleý, úzdiksiz nómirleýEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)nýmerasıaá (lat. numeratio) – "san, nómir".Дефинициясы1. Qatarynan nómirleý, úzdiksiz nómirleý – qujattyń nemese tizimniń barlyq bólikterine nómirdi qaıta bastamaı, retimen birizdi túrde berý.
2. Etımologıasy: nýmerasıaá (lat. numeratio) – "san, nómir".
3. Ózbek: uzluksiz raqamlash
4. Túrik: ardışık numaralandırma
5. Aǵylshyn: consecutive numbering, continuous numbering
6. Nemis: fortlaufende Nummerierung
7. Bekitilgen nusqasy: valútalyq ótpeli sesıa (2020), nómirleý (2016)
8. Qoldaný salasy: Informatıka jáne esepteýish tehnıka, İs júrgizý jáne muraǵat isi, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasy Ónerkásip jáne qurylys mınıstriniń 2026 jylǵy 29 maýsymdaǵy № 338 buıryǵy. ... arab sıfrlarymen tolassyz nómirleý ...
2) Qazaqstan Respýblıkasy Ónerkásip jáne qurylys mınıstriniń m.a. 2026 jylǵy 10 sáýirdegi № 157 buıryǵy. ... Esepter betterin nómirleý - ár kitaptyń sheginde ótpeli jáne derbes. (Nýmerasıaá stranıs ochchetov - skvoznaıa ı samostoıatelnaıa v predelah kajdoı knıgı.) ...
3) Qazaqstan Respýblıkasy Ónerkásip jáne qurylys mınıstriniń 2025 jylǵy 26 qyrkúıektegi № 395 buıryǵy. ... arab sıfrlarymen tolassyz nómirleý ...
10. Usynystar: «qatarynan nómirleý» nusqasyn «skvoznaıa nýmerasıaá» termıniniń negizgi balamasy retinde bekitýdi usynamyz. Sebebi «qatarynan» sózi nómirlerdiń birinen keıin biri retimen berilýin naqty bildiredi jáne skvoznoı uǵymyndaǵy birizdilik mánin tabıǵı jetkizedi. «Úzdiksiz nómirleý» nusqasy da maǵynalyq turǵydan jaqyn bolǵanymen, úzdiksiz sózi nómirleý úderisiniń toqtaýsyz júrýin basym kórsetedi, al skvoznaıa nýmerasıaá uǵymynyń negizgi belgisi – nómirlerdiń ortaq retpen birinen keıin biri jalǵasýy. Sondyqtan termınologıalyq dáldigi men qazaq tilindegi qoldanys tabıǵılyǵyn eskere otyryp, «qatarynan nómirleý» nusqasyn bekitýdi usynamyz.
| 0 |
| 28. | скользящие цены | jyljymaly baǵalar | скользящие ценыjyljymaly baǵalarEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)–Дефинициясы1. Jyljymaly baǵalar – sharttyń onda belgilengen jaǵdaıda baılanysty keleshekte beriletin taýardyń baǵasyn anyqtaý kózdelgen jaǵdaıy.
2. Etımologıasy: –
3. Ózbek: sirg'aluvchi narxlar
4. Túrik: kayan fiyatlar
5. Aǵylshyn: escalating prices, escalation prices
6. Nemis: gleitende Preise
7. Bekitilgen nusqasy: jyljymaly bastoǵan (2024), hırýrgıalyq jyljymaly gospıtál (2024), basqarymdy baǵalar (2017), ıkemdi baǵalar (2021)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2012 jylǵy 5 shildedegi № 29-V Zańy ... Jyljymaly jabdyqqa ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2016 jylǵy 9 sáýirdegi № 493-V QRZ ... jyljymaly múlkimen ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2004 jylǵy 9 jeltoqsandaǵy N 9 Zańy ... tarıfterde (baǵalarda, alymdar stavkalarynda) ...
10. Usynystar: termınniń aǵylshyn, nemis, túrik jáne ózbek tilderindegi aýdarmalaryna, defınısıaásy men zańnamadaǵy qoldanysyn eskere kele, "jyljymaly baǵalar" nusqasy usynylady.
| 0 |
| 29. | справочная цена | anyqtama baǵa, anyqtaýysh baǵa (1971) | справочная ценаanyqtama baǵa, anyqtaýysh baǵa (1971)Ekonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)–Дефинициясы1. Anyqtama baǵalar – kóterme saýdadaǵy ártúrli taýarlardyń arnaýly anyqtama basylymdar men preıskýranttarda, sondaı-aq merzimdi basylymdarda jarıalanyp turatyn baǵalary. Olar mashınalar men jabdyqtardyń keıbir naryǵynda qoldanylyp, nomınal sıpatta bolady, ıaǵnı satylǵan naqty zattardyń baǵasyn kórsetpeıdi, satýshylar baǵasynyń deńgeıin sıpattaıdy.
2. Etımologıasy: –
3. Ózbek: ma’lumotnoma narxlari
4. Túrik: referans fiyatları
5. Aǵylshyn: reference prices
6. Nemis: Auskunftspreise
7. Bekitilgen nusqasy: anyqtaýysh baǵa (1971)
8. Qoldaný salasy: Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2012 jylǵy 10 shildedegi № 34-V Zańy ... baǵalaryn ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 19 naýryzdaǵy № 257-IV Zańy. ... baǵalardy tirkeý ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2019 jylǵy 7 mamyrdaǵy № 253-Vİ QRZ. ... Jalpy anyqtamalar ...
10. Usynystar: lıngvısıkalyq saraptama qorytyndysy aýdarmalardy, zańnamadaǵy qoldanysyn, termındik tirkes syńarlarynyń bekitilgen nusqasyn qarastyra kele, "anyqtaýysh baǵa" termınin bekitýdi usynady.
| 0 |
| 30. | суммарный прибыль | jıyntyq kiris | суммарный прибыльjıyntyq kirisEkonomıka jáne qarjy salasynyń termınderi (QR UEM)–Дефинициясы1. Jıyntyq kiris – jekelegen kórsetkishterdi, shamalardy nemese bólikterdi qosý nátıjesinde alynǵan jalpy kórsetkish.
2. Etımologıasy: –
3. Ózbek: jami daromad
4. Túrik: toplam gelir
5. Aǵylshyn: total income
6. Nemis: Gesamteinkommen
7. Bekitilgen nusqasy: týylýdyń jıyntyq koefısıenti (2025)
8. Qoldaný salasy: Statısıka, standarttaý jáne zıatkerlik menshik, İs júrgizý jáne muraǵat isi, Ekonomıka jáne qarjy, Energetıka
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 30 maýsymdaǵy № 199-VIII QRZ. ... ınvestısıalardyń jıyntyq mólsheri ...
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń 2026 jylǵy 9 aqpandaǵy № 261-VIII Zańy. ... jıyntyq ...
3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 28 sáýirdegi № 186-VIII QRZ. ... jıyntyq menshikti kapıtaly ...
4) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2023 jylǵy 19 sáýirdegi № 223-VII QRZ. ... satýdan túsken jıyntyq kirisi ...
5) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2021 jylǵy 30 maýsymdaǵy № 59-VII QRZ. ... jalpy jıyntyq mólsheri ...
10. Usynystar: «jıyntyq kiris» nusqasyn «sýmmarnaıa prıbyl» termıniniń negizgi balamasy retinde bekitýdi usynamyz. Bul nusqada «jıyntyq» sózi sýmmarnyı uǵymynyń jalpy, jınaqtalǵan mánin, al «kiris» sózi prıbyl uǵymynyń ekonomıkalyq mazmunyn beredi. Termın yqsham ári qazaq tiliniń termınjasam normasyna sáıkes jasalǵan.
| 0 |
