| 1. | аванпост | avanpost | аванпостavanpostÁskerı salaДефинициясы1. Avanpost (fr. avant poste – «aldyńǵy oryndar») – jaýdyń oqys shabýylynan habardar bolý úshin áskerdiń aldynda qoıylǵan kúzet. 2. Ázerbaıjan: avanpost 3. Qyrǵyz: avanpost 4. Ózbek: avant-post 5. Túrik: karakol 6. Aǵylshyn: outpost 7. Ispan: puesto avanzado 8. Nemis: Außenposten 9. Fransýz: avant-post 10. Bekitilgen nusqasy: – 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: – 12. Orys tiline fransýz tilinen (avant poste – «aldyńǵy oryndar») engen «avanpost» sózi qazaq tilinde «avanpost» túrinde qoldanylýy qajet dep sanaımyz. | +9 |
| 2. | авиалайнер | avıalaıner | авиалайнерavıalaınerÁskerı salaДефинициясы1. Avıalaıner (avıa – lat. avis – «qus» + laıner – aǵylshyn. liner) – jolaýshylar men bagajdy tasymaldaýǵa arnalǵan ushý apparaty. 2. Ázerbaıjan: avialayner 3. Qyrǵyz: avıalaıner 4. Ózbek: havo kemasi 5. Túrik: yolcu uçağı 6. Aǵylshyn: airliner 7. Ispan: avión de pasajeros 8. Nemis: Verkehrsflugzeug 9. Fransýz: avion de ligne 10. Bekitilgen nusqasy: avıa – avıa; laıner – laıner 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıalaıner – avıalaıner 12. Orys tiline latyn jáne aǵylshyn tilderinen (avıa – lat. avis – «qus» + laıner – aǵylshyn. liner) engen «avıalaıner» sózi qazaq tilinde «avıalaıner» túrinde qoldanylýy qajet dep sanaımyz. | +9 |
| 3. | авианосец | avıatasymaldaǵysh | авианосецavıatasymaldaǵyshÁskerı salaДефинициясы1. Avıatasymaldaǵysh (avıa – lat. avis – «qus») – ashyq teńizde áreket etetin avıabaza retinde avıasıalyq toptarǵa qyzmet kórsetý jáne ornalastyrý úshin beıimdelgen jaýyngerlik kemelerdiń klasy. 2. Ázerbaıjan: táyyará daşıyıcısı 3. Qyrǵyz: avıanoses 4. Ózbek: samolyot tashuvchisi 5. Túrik: uçak gemisi 6. Aǵylshyn: aircraft carrier 7. Ispan: portaaviones 8. Nemis: Flugzeugträger 9. Fransýz: le porte-avions 10. Bekitilgen nusqasy: avıa – avıa 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıanoses – avıatasymaldaǵysh 12. Orys tiline aldyńǵy syńary latyn tilinen (avis – «qus») engen «avıanoses» sózi qazaq tilinde «avıatasymaldaǵysh» túrinde qoldanylýy qajet dep sanaımyz. | +9 |
| 4. | авианосное оперативное соединение | jedel avıatasymaldaǵysh qurama | авианосное оперативное соединениеjedel avıatasymaldaǵysh quramaÁskerı salaДефинициясы1. Jedel avıatasymaldaǵysh qurama (avıa – lat. avis – «qus»; operasıa – lat. operatio «is-áreket», «qımyl») – qarsylastyń áskerı-teńiz kúshterin joıý, jaǵalaý obektileri boıynsha soqqy jasaý, muhıt komýnıkasıalaryn jasyrý, jedel jáne strategıalyq teńiz desanttaryn túsirýdi qamtamasyz etý úshin operasıalardy josparlaý kezinde qurylatyn kemeler toby. 2. Ázerbaıjan: avianoslu operativ birláşmá 3. Qyrǵyz: avıa arkylýý ykcham týtashýý 4. Ózbek: aviatsiya operatsion aloqasi 5. Túrik: uçak gemisi operasyonel bağlantı 6. Aǵylshyn: carrier task force 7. Ispan: conexión operativa de portaaviones 8. Nemis: Flugzeugträger operative Verbindung 9. Fransýz: liaison opérationnelle de porte-avions 10. Bekitilgen nusqasy: avıa – avıa; operatıvnoe – operatıvti, jedel; soedınenıe – qurama, jalǵanym, qosylys 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: operatıvnoe vremá – operatıvtik ýaqyt; soedınenıe – qosylý; qurama 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıa» sózimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tiline latyn tilinen engen (operasıa – lat. operatio «is-áreket», «qımyl») «operatıvnyı» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «operatıvti», «jádel» sózderi bekitilgen, zańnamada «operatıvti», «jádel» sózderimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tilindegi «soedınenıe» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «qurama», «jalǵanym», «qosylys» sózderi bekitilgen. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıanosnoe operatıvnoe soedınenıe» sóz tirkesi qazaq tiline «jedel avıatasymaldaǵysh qurama» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 5. | авианосное ударное соединение | avıatasymaldaǵyshpen soqqy berý quramasy | авианосное ударное соединениеavıatasymaldaǵyshpen soqqy berý quramasyÁskerı salaДефинициясы1.Avıatasymaldaǵyshpen soqqy berý quramasy (avıa – lat. avis – «qus») – jaýyngerlik is-qımyldar aýmaǵyndaǵy, teńizdegi jáne bazadaǵy jaý kemeleri men avıasıasyn joıýǵa, jaǵalaýdaǵy jerústi obektilerin zaqymdaýǵa, teńiz mańyndaǵy baǵyttardaǵy áskerlerdi tikeleı avıasıalyq qoldaýǵa jáne teńiz desanttyq operasıalaryn qamtamasyz etýge, óziniń teńiz jáne muhıt komýnıkasıalaryn qorǵaýǵa jáne qarsylastyń teńiz tasymaldaryn buzýǵa arnalǵan qurylym. 2. Ázerbaıjan: táyyará zárbási 3. Qyrǵyz: avıaardyk sokký ýrýýchý bırıkme 4. Ózbek: havo zarba aloqasi 5. Túrik: uçak gemisi şok bağlantısı 6. Aǵylshyn: carrier strike force 7. Ispan: conexión de choque de portaaviones 8. Nemis: Flugzeugträger stoßverbindung 9. Fransýz: avıanosnoe choc connexion 10. Bekitilgen nusqasy: avıa – avıa; ýdar – soqqy; soedınenıe – qurama; jalǵanym, qosylys 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıa – avıa; ýdarnoe vozdeıstvıe – soqqy áseri, soedınenıe – qurama; qosylý 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıa» sózimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tilindegi «soedınenıe» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «qurama», «jalǵanym», «qosylys» sózderi bekitilgen. Sonymen qatar orys tilindegi «ýdar» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «soqqy» sózi bekitilgen. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıanosnoe ýdarnoe soedınenıe» sóz tirkesi qazaq tiline «avıatasymaldaǵyshpen soqqy berý quramasy» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 6. | авианосное ударные силы | avıatasymaldaǵyshpen soqqy berý kúshteri | авианосное ударные силыavıatasymaldaǵyshpen soqqy berý kúshteriÁskerı salaДефинициясы1. Avıatasymaldaǵyshpen soqqy berý kúshteri (avıa – lat. avis – «qus») – jabyq sýlarda nemese ashyq muhıttarda, kúndiz-túni, kez kelgen aýa raıy jaǵdaılarynda áreket ete alatyn ıkemdi áskerı-teńiz kúshi. Avıatasymaldaǵyshpn soqqy berý kúshteriniń basty mindeti negizgi shabýyldyq atys qýatyn berý bolyp tabylady,al basqa kemeler qorǵaý men qoldaýdy qamtamasyz etedi. 2. Ázerbaıjan: táyyará zárb qüvválári 3. Qyrǵyz: sokký ýrýýchý kúchtór 4. Ózbek: havo kuchlari 5. Túrik: uçak gemisi şok kuvvetleri 6. Aǵylshyn: carrier strike force 7. Ispan: conexión de choque de portaaviones 8. Nemis: Flugzeugträger stoßverbindung 9. Fransýz: avıanosnoe choc connexion 10. Bekitilgen nusqasy: avıa – avıa; ýdar – soqqy; soedınenıe – qurama; jalǵanym, qosylys; sıla – kúsh 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıa – avıa; ýdarnoe vozdeıstvıe – soqqy áseri, soedınenıe – qurama, sıly – kúshter 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıa» sózimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tilindegi «ýdar» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «soqqy» sózi bekitilgen. Sonymen qatar orys tilindegi «sıla» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «kúsh» sózi bekitilgen. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıanosnoe ýdarnye sıly» sóz tirkesi qazaq tiline «avıatasymaldaǵyshpen soqqy berý kúshteri» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +9 |
| 7. | авиапулемет | avıaoqshashar | авиапулеметavıaoqshasharÁskerı salaДефинициясы1. Avıaoqshashar (avıa – lat. avis – «qus») – ushý apparattarynda (jaýyngerlik ushaqtarda, tikushaqtarda, avtojırlerde jáne t.b.) ornatylatyn pýlemetterdiń túri. 2. Ázerbaıjan: aviauçuş 3. Qyrǵyz: avıapýlemet 4. Ózbek: havo qatnovi 5. Túrik: uçak bileti 6. Aǵylshyn: aviaperelet 7. Ispan: aviapulemet 8. Nemis: Flugzeugabsturz 9. Fransýz: vol aérien 10. Bekitilgen nusqasy: avıa – avıa 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıa – avıa; pýlemet – pýlemet 12. Bekitilgen termınder sózdigine súıene otyryp, orys tiline aldyńǵy syńary latyn tilinen (avis – «qus») engen «avıapýlemet» sózi qazaq tiline «avıaoqshashar» sózimen aýdarylýy qajet dep sanaımyz. | -8 |
| 8. | авиационная подготовка | avıasıalyq daıarlyq | авиационная подготовкаavıasıalyq daıarlyqÁskerı salaДефинициясы1. Avıasıalyq daıarlyq (avıa – lat. avis – «qus») – negizgi soqqynyń aldynda, jaýdy zaqymdaý maqsatynda qurlyq áskerleriniń shabýyly bastalar aldyndaǵy avıasıanyń jaýyngerlik is-qımyldary.Avıasıalyq daıarlyq-atys daıyndyǵynyń quramdas bóligi, ádette, artılerıalyq daıyndyqpen birge júrgiziledi. Avıasıalyq daıarlyqtyń uzaqtyǵy qorǵanys jaǵdaıyna, obektilerdiń sıpatyna jáne tartylatyn avıasıa kúshteriniń quramyna baılanysty bolady. Ol áskerlerdiń shabýyly bastalǵan kezde aıaqtalady. 2. Ázerbaıjan: aviasiya hazırlığı 3. Qyrǵyz: avıasıalyk daıardyk 4. Ózbek: aviatsiya tayyorlash 5. Túrik: havacılık eğitimi 6. Aǵylshyn: aviation training 7. Ispan: entrenamiento aéreo 8. Nemis: Flugausbildung 9. Fransýz: formation aéronautique 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); podgotovka – daıarlyq 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnaıa podgotovka – avıasıalyq daıarlyq 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tilindegi «podgotovka» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «daıarlyq» sózi bekitilgen. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizgi ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnaıa podgotovka» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq daıarlyq» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 9. | авиационная поддержка | avıasıalyq qoldaý | авиационная поддержкаavıasıalyq qoldaýÁskerı salaДефинициясы1. Avıasıalyq qoldaý (avıa – lat. avis – «qus») – qurlyqtaǵy ásker birlestikteriniń (quramalarynyń) operasıadaǵy (urystaǵy) maqsattaryna negizdelgen avıasıanyń áskerı qımyldary, shabýyldyq atyspen qoldaýdyń quramdy bóligi. Shabýyldy avıasıalyq qoldaý ásker shabýylǵa kóshkende bastalady. Maıdan (taktıkalyq) jáne armıalyq avasıaá kúshimen júrgiziledi. Birinshi kezekte qarsylastyń ıadrolyk shabýyldaý quraldaryn, alǵa shyqqan jaqyn rezervterin, basqarý pýnktterin, tirek pýnktterin, atys quraldaryn joıady. 2. Ázerbaıjan: aviasiya dásták 3. Qyrǵyz: avıasıalyk koldoo 4. Ózbek: aviatsiya yordami 5. Túrik: havacılık desteği 6. Aǵylshyn: air support 7. Ispan: apoyo aéreo 8. Nemis: Luftunterstützung 9. Fransýz: appui aérien 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir), podderjka – qoldaý 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnaıa – avıasıalyq, podderjka – qoldaý 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tilindegi «podderjka» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «qoldaý» sózi bekitilgen. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizgi ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnaıa podderjka» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq qoldaý» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 10. | авиационная пушка | avıasıalyq zeńbirek | авиационная пушкаavıasıalyq zeńbirekÁskerı salaДефинициясы1. Avıasıalyq zeńbirek (avıa – lat. avis – «qus») – ushý apparattarynda qoldaný úshin beıimdelgen nemese arnaıy jobalanǵan avtomatty zeńbirekter. Avıasıalyq pýshkalardyń basty erekshelikteri olardyń salmaǵy az, joǵary jyldamdyq, jınaqy jáne salystyrmaly túrde shaǵyn kalıbr (45 mm deıin) bolyp tabylady. 2. Ázerbaıjan: aviasiya silahı 3. Qyrǵyz: avıasıalyk jazdyk 4. Ózbek: aviatsiya qurollari 5. Túrik: hava tabancası 6. Aǵylshyn: aircraft cannon 7. Ispan: cañón de aviación 8. Nemis: Flugzeugkanone 9. Fransýz: canon d`aviation 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); pýshka – zeńbirek 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnaıa pýshka – avıasıalyq zeńbirek 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tilindegi «pýshka» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «zeńbirek» sózi bekitilgen. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizgi ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnaıa pýshka» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq zeńbirek» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 11. | авиационная разведка | avıasıalyq barlaý | авиационная разведкаavıasıalyq barlaýÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq barlaý (avıa – lat. avis – «qus») – áýeden, ushý apparattarynyń kómegimen áske asyrylatyn áskerı barlaý túrleriniń biri.Barlaý avıasıasynyń bólimderi, avıasıalyq quramalardyń barlaý bólimsheleri, jaýyngerlik mindetterdi oryndaıtyn barlyq ekıpajdar, sondaı-aq ushqyshsyz ushý apparattary (ushaqtar, avtomatty aerostattar jáne taǵy sol sıaqtylar) áskerı is-qımyldardy sátti oryndaý maqsatynda qarsylas týraly qajetti (obektiler, kúshter men quraldar, jerler jáne taǵy basqalar týraly) derekter alý maqsatynda júzege asyrady. 2. Ázerbaıjan: aviasiya káşfiyyatı 3. Qyrǵyz: avıasıalyk chalgyndoo 4. Ózbek: aviatsiya razvedkasi 5. Túrik: aviatsiya razvedkasi 6. Aǵylshyn: aviation intelligence 7. Ispan: reconocimiento aéreo 8. Nemis: Luft-Intelligenz 9. Fransýz: reconnaissance aérienne 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); razvedka – barlaý 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnaıa razvedka – avıasıalyq barlaý 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tilindegi «razvedka» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «barlaý» sózi bekitilgen. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizgi ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnaıa razvedka» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq barlaý» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +9 |
| 12. | авиационная ракета | avıasıalyq zymyran | авиационная ракетаavıasıalyq zymyranÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq zymyran (avıa – lat. avis – «qus») – ushý apparaty arqyly jer ústindegi, sýdaǵy, áýedegi nysanalardy joıýǵa arnalǵan qarý. Munyń «Áýe Jer», «Áýe Keme», «Áýe – Áýe» dep atalatyn túrleri bar. Avıasıalyq raketa, ádette, bir satyly bolady. Basqarylatyn, basqarylmaıtyn bolyp ekige bólinedi. 2. Ázerbaıjan: aviasiya raketi 3. Qyrǵyz: avıasıalyk raketa 4. Ózbek: aviatsiya raketasi 5. Túrik: uçak roketi 6. Aǵylshyn: aircraft missile 7. Ispan: misil de aviación 8. Nemis: Bordrakete 9. Fransýz: missile aérien 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); raketa – zymyran 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnaıa raketa – avıasıalyq zymyran 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tiline ıtalán tilinen engen (raketa – ıtalán – rocchetta, rocca «urshyq») «raketa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «zymyran» sózi bekitilgen. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizgi ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnaıa raketa» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq zymyran» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +9 |
| 13. | авиационная служба | avıasıalyq qyzmet | авиационная службаavıasıalyq qyzmetÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq qyzmet (avıa – lat. avis – «qus») – áýe kemeleriniń kómegimen adamnyń áýe keńistigin paıdalanýyna jaǵdaılar jasaýǵa baǵyttalǵan qyzmettiń barlyq túri. 2. Ázerbaıjan: aviasiya xidmáti 3. Qyrǵyz: avıasıalyk kyzmat 4. Ózbek: aviatsiya xizmati 5. Túrik: havacılık servisi 6. Aǵylshyn: aviation service 7. Ispan: aviation service 8. Nemis: Aviation Service 9. Fransýz: service aérien 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); slýjba – qyzmet; aýdıtorskaıa deıatelnost– aýdıtorlyq qyzmet, aýdıtorlyq is-qımyl (2006 jylǵy 27 qazan); blagotvorıtelnaıa deıatelnost– qaıyrymdylyq qyzmet (2016 jylǵy 7 jeltoqsan); vrajdebnaıa deıatelnost– dushpandyq áreket (2016 jylǵy 7 jeltoqsan); slýjba – qyzmet (2016 jylǵy 8 jeltoqsan); grajdanskaıa slýjba – azamattyq qyzmet (2016 jylǵy 8 jeltoqsan) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnaıa slýjba bezopasnostı – avıasıalyq qaýipsizdik qyzmeti; avıasıonnaıa deıatelnost– vse vıdy deıatelnostı, napravlennye na sozdanıe ýslovıı ı ıspolzovanıe vozdýshnogo prostranstva chelovekom s pomoshú vozdýshnyh sýdov – avıasıalyq qyzmet – áýe kemeleriniń kómegimen adamnyń áýe keńistigin paıdalanýyna jaǵdaılar jasaýǵa baǵyttalǵan qyzmettiń barlyq túri. 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tilindegi «slýjba» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «qyzmet» sózi bekitilse, zańnamada jáne salalyq termınologıalyq sózdikterde «qyzmet» sózimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tilindegi «deıatelnost sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «qyzmet», «is-qımyl», «áreket» sózderi bekitilse, zańnamada jáne salalyq termınologıalyq sózdikterde «qyzmet», «is-qımyl», «áreket» sózderimen aýdarylǵan. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnaıa slýjba» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq qyzmet» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 14. | авиационная часть | avıasıalyq bólim | авиационная частьavıasıalyq bólimÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq bólim (avıa – lat. avis – «qus») – memlekettik avıasıa áýe kemeleriniń ushýyn uıymdastyrý men oryndaýdy, olardy paıdalanýdy jáne saqtaýdy júzege asyratyn memlekettik mekeme. 2. Ázerbaıjan: aviasiya hissási 3. Qyrǵyz: avıasıalyk bólúk 4. Ózbek: aviatsiya qismi 5. Túrik: havacılık bölümü 6. Aǵylshyn: air unit 7. Ispan: parte de aviación 8. Nemis: Flugzeugteil 9. Fransýz: partie aéronautique 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); chast– bólim, bólik 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnaıa chast– gosýdarstvennoe ýchrejdenıe, osýshestvláúshee organızasıýú ı vypolnenıe poletov vozdýshnyh sýdov gosýdarstvennoı avıasıı, ıh eksplýatasıýú ı hranenıe – avıasıalyq bólim – memlekettik avıasıa áýe kemeleriniń ushýyn uıymdastyrý men oryndaýdy, olardy paıdalanýdy jáne saqtaýdy júzege asyratyn memlekettik mekeme 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tilindegi «chast sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «bólim», «bólik» sózderi bekitilse, zańnamada jáne salalyq termınologıalyq sózdikterde «bólim», «bólik» sózderimen aýdarylǵan. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnaıa chast sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq bólim» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +8 |
| 15. | авиационное вооружение | avıasıalyq qarý-jaraq | авиационное вооружениеavıasıalyq qarý-jaraqÁskerı salaДефинициясы1. Avıasıalyq qarý-jaraq (avıa – lat. avis – «qus») – áýe, jer ústi jáne teńiz maqsattaryn zaqymdaýǵa arnalǵan avıasıalyq ushý apparattaryna ornatylatyn qarý-jaraq túri. Negizinen avıasıalyq zaqymdaý quraldarynan, avıasıalyq qarý-jaraq qondyrǵylarynan, avıasıalyq artılerıalyq qarýdan, avıasıalyq qarý-jaraqty basqarý júıelerinen jáne avıasıalyq kózdeý júıelerinen turady. 2. Ázerbaıjan: aviasiya silah 3. Qyrǵyz: avıasıalyk kýral-jarak 4. Ózbek: aviatsiya qurollari 5. Túrik: havacılık silahları 6. Aǵylshyn: aircraft armament 7. Ispan: armamento aéreo 8. Nemis: Luftwaffe 9. Fransýz: armement aéronautique 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); voorýjenıe – qarý-jaraq, qarýlandyrý, qarýlaný (1971-1981) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnoe voorýjenıe – avıasıalyq qarý-jaraq 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tilindegi «voorýjenıe» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «qarý-jaraq», «qarýlandyrý», «qarýlaný» sózderi bekitilse, zańnamada «qarý-jaraq» sózimen aýdarylǵan. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnoe voorýjenıe» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq qarý-jaraq» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 16. | авиационное наступление | avıasıalyq shabýyldaý | авиационное наступлениеavıasıalyq shabýyldaýÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq shabýyldaý(avıa – lat. avis – «qus») – qurlyqtaǵy ásker birlestikteriniń (quramalarynyń) operasıadaǵy (urystaǵy) maqsattaryna negizdelgen avıasıanyń áskerı qımyldary, shabýyldyq atyspen qoldaýdyń quramdy bóligi. 2. Ázerbaıjan: aviasiya hücumu 3. Qyrǵyz: avıasıalyk chabýýl 4. Ózbek: aviatsiya hujumi 5. Túrik: hava saldırısı 6. Aǵylshyn: air offensive 7. Ispan: ofensiva aérea 8. Nemis: Luftangriff 9. Fransýz: offensive aérienne 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); ataka – ataka, shabýyl (1971-1981); ladı atakovannye – shabýyldanǵan ladıalar (2019 jylǵy 6 jeltoqsan) shabýyl – nastýplenıe (1971-1981) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnaıa – avıasıalyq; desantno-shtýrmovye voıska – desanttyq-shabýyldaý áskerleri 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tilindegi «nastýplenıe» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «shabýyl» sózi bekitilse, zańnamada jáne salalyq termınologıalyq sózdikterde «shabýyl» sózimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tilindegi «ataka» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «ataka», «shabýyl» sózi bekitilse, zańnamada jáne salalyq termınologıalyq sózdikterde «shabýyl», sózimen aýdarylǵan. Sonymen qatar orys tilindegi «napadenıe» sózi zańnamada jáne salalyq termınologıalyq sózdikterde «shabýyl» sózimen aýdarylǵan. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otryp, orys tilindegi «avıasıonnoe nastýplenıe» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq shabýyldaý» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 17. | авиационное оружие | avıasıalyq qarý | авиационное оружиеavıasıalyq qarýÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq qarý(avıa – lat. avis – «qus») – áskerı ushaqtarǵa jáne basqa ushatyn apparattarǵa qondyrylatyn, qarsylas nysanasyn joıatyn qarý men olardy qozǵalysqa keltiretin qural-jabdyqtar. Avıasıa qarýyna ushaqqa ornatylatyn qarýlardyń barlyq túrleri, olardyń qondyrǵylary, bomba tastaıtyn qural men atys qarýynyń kózdeýshi jabdyqtary, qarý-jaraq júıesiniń borttaǵy esepteýish tetikteri, oq-dáriler, arnaýly júkterdi ornalastyratyn jáne túsiretin quraldar jáne t.b. jatady. Avıasıa qarýy raketa, zeńbirek, pýlemet, bombalaýshy jáne arnaýly qarý túrlerine bólinedi. 2. Ázerbaıjan: aviasiya silahı 3. Qyrǵyz: avıasıalyk kýral 4. Ózbek: aviatsiya qurollari 5. Túrik: uçak silahları 6. Aǵylshyn: aviation weapons 7. Ispan: armas de aviación 8. Nemis: Luftwaffe 9. Fransýz: armes aériennes 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); orýjıe – qarý (1971-1981); ıadernoe orýjıe – ıadrolyq qarý (2018 jylǵy 30 qarasha) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnoe voorýjenıe – avıasıalyq qarý-jaraq 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tilindegi «orýjıe» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «qarý» sózi bekitilse, zańnamada jáne salalyq termınologıalyq sózdikterde «qarý» sózimen aýdarylǵan. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnoe orýjıe» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq qarý» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 18. | авиационное прикрытие | avıasıalyq qalqalaý | авиационное прикрытиеavıasıalyq qalqalaýÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq qalqalaý(avıa – lat. avis – «qus») – jaýyngerlik avıasıanyń negizgi mindetteriniń biri, áýe barlaýynyń júrgizilýine jol bermeý jáne qarsylastardyń ushaqtary men pılotsyz ushý apparattarynyń áskerlerge, flot kúshteri men tyl nysandaryna qarsy soqqysyn boldyrmaý. 2. Ázerbaıjan: aviasiya örtüyü 3. Qyrǵyz: avıasıalyk kalkaloo 4. Ózbek: aviatsiya qoplami 5. Túrik: havacılık örtüsü 6. Aǵylshyn: air cover 7. Ispan: cobertura aérea 8. Nemis: Fliegerschutz 9. Fransýz: couverture aérienne 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnoe prıkrytıe – avıasıalyq qalqalaý, prıkrytıe ýnıchtojıtelámı – joıǵyshtarmen qalqalaý, boevoe prıkrytıe – urystyq búrkemeleý 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tilindegi «prıkrytıe» sózi zańnamada «qalqalaý» sózimen aýdarylǵan. Zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnoe prıkrytıe» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq qalqalaý» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 19. | авиационное соединение | avıasıalyq qurama | авиационное соединениеavıasıalyq quramaÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq qurama (avıa – lat. avis – «qus») – naqty urys tapsyrmalaryn oryndaý úshin ýaqytsha jınalǵan birneshe avıasıalyk bólimsheler, bólimder nemese quramalar (avıasıanyń bir nemese ár túrinen bolýy múmkin). 2. Ázerbaıjan: aviasiya álaqá 3. Qyrǵyz: avıasıalyk koshýlýý 4. Ózbek: aviatsiya aloqasi 5. Túrik: havacılık bağlantısı 6. Aǵylshyn: aviation connection 7. Ispan: conexión aérea 8. Nemis: Aviation-Verbindung 9. Fransýz: aéronautique connexion 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); soedınenıe – qurama; jalǵanym, qosylys 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnaıa – avıasıalyq; soedınenıe – qurama; jalǵanym, qosylys 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tilindegi «soedınenıe» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «qurama», «jalǵanym», «qosylys» sózderi bekitilse, zańnamada jáne salalyq termınologıalyq sózdikterde «qurama», «jalǵanym», «qosylys» sózderimen aýdarylǵan. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnoe soedınenıe» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq qurama» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 20. | авиационное сопровождение | avıasıalyq súıemeldeý | авиационное сопровождениеavıasıalyq súıemeldeýÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq súıemeldeý(avıa – lat. avis – «qus») – shabýyldaýshy áskerlerge úzilissiz járdem kórsetý maqsatymen qarsylastyń rezervterine, tankterine, raketalyq qondyrǵylaryna, artılerıasyna jáne tirek pýnktterine soqqy berýdegi avıasıalyq bólimderdiń urys qımyldary; atysty súıemeldeýdiń negizgi bóligi. Qazirgi ýaqytta avıasıalyq súıemeldeýge maıdandyq jáne armıalyq avıasıa qatystyrylýy múmkin. Keıbir memleketterdiń Qarýly Kúshterinde «avıasıalyq súıemeldeý» degen termın «avıasıalyq qoldaý» jáne «avıasıalyq qalqalaý» termınderimen birdeı qarastyrylady. 2. Ázerbaıjan: aviasiya müşayiáti 3. Qyrǵyz: avıasıalyk koshtoo 4. Ózbek: aviatsiya yordami 5. Túrik: havacılık eskort 6. Aǵylshyn: aviation support 7. Ispan: escolta aérea 8. Nemis: Flugbegleitung 9. Fransýz: escortes aériennes 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir), soprovojdenıe – qoldaý, súıemeldeý 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnoe – avıasıalyq, soprovojdenıe – qoldaý, súıemeldeý 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tilindegi «soprovojdenıe» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «qoldaý», «súıemeldeý» sózderi bekitilse, zańnamada jáne salalyq termınologıalyq sózdikterde «qoldaý», «súıemeldeý»sózderimen aýdarylǵan. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnoe soprovojdenıe» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq súıemeldeý» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +10 |
| 21. | авиационный корпус | avıasıalyq korpýs | авиационный корпусavıasıalyq korpýsÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq korpýs(avıa – lat. avis – «qus»; korpýs – lat. corpus – «dene») – jedel (jedel-taktıkalyq) mindetterdi derbes sheshýge jáne avıasıalyq birlestiktiń quramyna áskerlermen (kúshtermen) jáne basqa da qarýly kúshterdiń túrlerimen (áskerı bólimdermen) birlese otyryp qurlyqtaǵy áskerı-teńiz kúshteriniń jedel-taktıkalyq operasıalaryna qatysatyn avıasıalyq qurylym (korpýs). 2. Ázerbaıjan: aviasiya korpusu 3. Qyrǵyz: avıasıalyk korpýs 4. Ózbek: aviatsiya korpusi 5. Túrik: havacılık muhafaza 6. Aǵylshyn: air corps 7. Ispan: cuerpo de aviación 8. Nemis: Flugkörper 9. Fransýz: corps d`aviation 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnoe – avıasıalyq, korpýs – korpýs 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tiline latyn tilinen engen (korpýs – lat. corpus – «dene») «korpýs» sózi zańnamada «korpýs» sózimen aýdarylǵan. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tiline latyn tilinen engen sózderden quralǵan (avıa – lat. avis – «qus»; korpýs – lat. corpus – «dene») «avıasıonnyı korpýs» sóz tirkesi qazaq tilinde «avıasıalyq korpýs» túrinde qoldanylýy qajet dep sanaımyz. | +10 |
| 22. | авиационный отряд | avıasıalyq otrád | авиационный отрядavıasıalyq otrádÁskerı salaДефинициясы1. Avıasıalyq otrád (avıa – lat. avis – «qus») – jeke taktıkalyq tapsyrmalardy oryndaýǵa arnalǵan avıasıalyq bólimshe. 2. Ázerbaıjan: aviasiya dástási 3. Qyrǵyz: avıasıalyk otrád 4. Ózbek: aviatsiya jamoasi 5. Túrik: havacılık Birliği 6. Aǵylshyn: aviation detachment 7. Ispan: escuadrón aéreo 8. Nemis: Luftfahrt-Kader 9. Fransýz: détachement aérien 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); otrád – jasaq (1998); otrád spesıalnogo naznachenıaá – arnaıy jasaq (1998) dobrovolnye gazospasatelnye drýjıny – gazdan qutqarý erikti jasaqtary (2016 jylǵy 9 jeltoqsan) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnyı otrád – avıasıa otrády 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tilindegi «otrád» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «jasaq» sózi bekitilse, zańnamada jáne salalyq termınologıalyq sózdikterde «otrád», «jasaq» sózderimen aýdarylǵan. Sonymen qatar «drýjına» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «jasaq» sózi bekitilgen. Zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnyı otrád» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq otrád» sóz tirkesimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +9 |
| 23. | авиационный полигон | avıasıalyq polıgon | авиационный полигонavıasıalyq polıgonÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq polıgon (avıa – lat. avis – «qus»; polıgon – grek. poly «kóp» + gonos «úshburysh») – áýeden oq atýlardy, «áýe-áýe» synybyndaǵy basqarylatyn zymyrandardy áýedegi radıomen basqarylatyn, parashúttik nysandar jáne zymyran-nysandar boıynsha ushýry, qarýdan oq atýdy júrgizý úshin, sondaı-aq zenıttik zymyran bólimderi men bólimsheleriniń, zenıttik artılerıalyq bólimsheler men bólimderdiń oq atýlardy júrgizýi jáne áýedegi nysanalar boıynsha zymyrandardy ushyrý úshin jabdyqtalǵan áýe keńistigi bar arnaıy bólingen jergilikti jer ýchaskesi. 2. Ázerbaıjan: aviasiya poliqonu 3. Qyrǵyz: avıasıalyk polıgon 4. Ózbek: aviatsiya poligoni 5. Túrik: havacılık aralığı 6. Aǵylshyn: aviation polygon 7. Ispan: polígono de aviación 8. Nemis: Flugplatz 9. Fransýz: terrain d`aviation 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnyı polıgon – avıasıalyq polıgon; vozdýshnyı avıasıonnyı polıgon – spesıalno otvedennyı zemelnyı ýchastok s vozdýshnym prostranstvom nad nım, oborýdovannyı dlá provedenıaá vozdýshnyh strelb, pýskov ýpravláemyh raket klassa «vozdýh-vozdýh» po vozdýshnym radıoýpravláemym, parashútnym mıshenám ı raketam-mıshenám, otstrela orýjıaá, a takje dlá provedenıaá strelb ı pýskov raket po vozdýshnym mıshenám zenıtnymı raketnymı chastámı ı podrazdelenıaámı, podrazdelenıaámı ı chastámı zenıtnoı artıllerıı – áýe avıasıalyq polıgony – áýeden oq atýlardy, «áýe-áýe» synybyndaǵy basqarylatyn zymyrandardy áýedegi radıomen basqarylatyn, parashúttik nysandar jáne zymyran-nysandar boıynsha ushýry, qarýdan oq atýdy júrgizý úshin, sondaı-aq zenıttik zymyran bólimderi men bólimsheleriniń, zenıttik artılerıalyq bólimsheler men bólimderdiń oq atýlardy júrgizýi jáne áýedegi nysanalar boıynsha zymyrandardy ushyrý úshin jabdyqtalǵan áýe keńistigi bar arnaıy bólingen jergilikti jer ýchaskesi. 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tiline grek tilinen engen polıgon – grek. poly «kóp») + gonos «úshburysh») «polıgon» sózi zańnamada «polıgon» sózimen aýdarylǵan. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tiline latyn jáne grek tilderinen engen sózderden quralǵan (avıa – lat. avis – «qus»; polıgon – grek. poly «kóp») + gonos «úshburysh») «avıasıonnyı polıgon» sóz tirkesi qazaq tilinde «avıasıalyq polıgon» túrinde qoldanylýy qajet dep sanaımyz. | +9 |
| 24. | авиационный удар | avıasıalyq soqqy berý | авиационный ударavıasıalyq soqqy berýÁskerı salaДефинициясы1.Avıasıalyq soqqy (avıa – lat. avis – «qus») – avıasıanyń jaý polıgonynda (nemese teńizde) ony joıý (nemese basý) maqsatyndaǵy qysqa merzimdi shabýyl áseri. 2. Ázerbaıjan: aviasiya zárbási 3. Qyrǵyz: avıasıalyk sokký 4. Ózbek: aviatsiya zarbasi 5. Túrik: hava saldırısı 6. Aǵylshyn: air strike 7. Ispan: ataque aéreo 8. Nemis: Luftangriff 9. Fransýz: frappe aérienne 10. Bekitilgen nusqasy: avıasıonnye – avıasıalyq (2019 jylǵy 5 sáýir); ýdar gıdravlıcheskıı – gıdravlıkalyq soqqy (2015 jylǵy 6 qazan) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avıasıonnyı – avıasıalyq, ýdar – soqqy 12. Orys tiline latyn tilinen engen (avıa – lat. avis – «qus») «avıasıa» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «avıasıa» sózi bekitilgen, zańnamada «avıasıa» sózimen aýdarylǵan. Orys tilindegi «ýdar» sózi zańnamada «soqqy» sózimen aýdarylǵan. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tilindegi «avıasıonnyı ýdar» sóz tirkesi qazaq tiline «avıasıalyq soqqy» (zat esimdik maǵynada) jáne «avıasıalyq soqqy berý» (etistik maǵynasynda) sóz tirkesterimen aýdarylǵany jón dep esepteımiz. | +8 |
| 25. | автобронетанковые войска | avtobrondy tank áskerleri | автобронетанковые войскаavtobrondy tank áskerleriÁskerı salaДефинициясы1.Avtobrondy tank áskerleri (avto - grek. autos «ózim»; broná – kóne nemis. brunja – «saýyt»; tank – aǵylshyn. tank «bak», «sısterna») – qazirgi kezdegi armıanyń qurlyqtaǵy áskerleriniń bir túri. Onyń negizgi kúshi – tankiler. Avtobrondy tank áskerleri manevrli, atys qarýy kúshti, shapshań shabýylǵa shyǵyp, atom qarýy qoldanylǵan jaǵdaıda da soǵys qımyldaryn júrgize alady. Avtobrondy tank áskerleri soǵys qımyldarynyń barlyq túrlerine qoldanylady. Ol jaýdyń alys tylyna buzyp kirýge, manevrdi keń qoldanýǵa múmkindik beredi. Avtobrondy tank áskerleri basqa ásker túrlerine qaraǵanda atom qarýynyń áseri az bolady, sondyqtan ol atom qarýymen soqqy berilgen obektige jaqyn kele alady. Tankti shabýyl ıadrolyq qarýdyń tıgizgen áserin odan ári arttyrady. Avtobrondy tank áskerleri ıadrolyq qarýdyń soqqysynan keıin ile-shala qımyldap, radıoaktıvti zattarmen zaqymdanǵan aımaqtan jáne qırap, búlinshilikke ushyraǵan aýdandardan oıdaǵydaı ótip, jaýdyń mańyzdy obektileri men aýdandaryn basyp alady. Avtobrondy tank áskerleriniń jyldam qozǵalýy atom shabýyly qateri týǵan kezde tez arada bytyrańqy ornalasýǵa jáne shabýylǵa shyǵý úshin jyldam shoǵyrlanýǵa múmkindik beredi, ári jaýǵa úzdiksiz jaqyndaı otyryp, jaýdyń ıadrolyq qarýdy qoldanýyna kedergi jasaıdy. 2. Ázerbaıjan: autobronetans qoşunları 3. Qyrǵyz: avtobrondýý tank jaýyngerı 4. Ózbek: avtobronetankovye qo`shinlari 5. Túrik: autobronetank birlikleri 6. Aǵylshyn: armored forces 7. Ispan: tropas autobonetanas 8. Nemis: avtobronetankye Truppen 9. Fransýz: troupes blindées 10. Bekitilgen nusqasy: voıska – ásker (2016 jylǵy 28 maýsym); bron – bron; saýyt (1971-1981); broná – beren (2004 jylǵy 16 qarasha) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avtobronetankovaıa slýjba – avtobrondy tank qyzmeti 12. Orys tiline birinshi syńary grek jáne aǵylshyn tilderinen engen (avto - grek. autos «ózim»; tank – aǵylshyn. tank «bak», «sısterna») sózden turatyn «avtobronetankovye voıska» sóz tirkesi qazaq tilinde «avtobrondy tank áskerleri» túrinde qoldanylýy qajet dep sanaımyz. | +10 |
| 26. | автоматическое оружие | avtomatty qarý | автоматическое оружиеavtomatty qarýÁskerı salaДефинициясы1.Avtomatty qarý (avtomat – grek. automatos – «ózi qozǵalatyn», «ózi áreket etetin») – atý kezinde janǵan dáriden bólingen gazdyń kúshimen avtomatty túrde qaıta oqtalyp, úzdiksiz atylatyn atys qarýy. Onyń qurylysy men oq shyǵarýy dári gazynyń kúshin paıdalanýǵa negizdelgen. Avtomatty qarýdan úzdiksiz de, jekelep te atýǵa bolady. Avtomatty qarý óte shapshań atylatyndyqtan, atys jıiligin arttyra otyryp, jyldam qozǵalatyn nysanalardy joıýǵa múmkindik beredi. Avtomatty qarýdyń birneshe túri bar: tapansha, avtomat (tapansha-pýlemet), avtomat-vıntovka (karabın), ózdiginen oqtalatyn vıntovka, qol pýlemeti, stanokty pýlemet, iri kalıbrli pýlemet, avtomat-zeńbirek jáne t.b. 2. Ázerbaıjan: silah avtomatik 3. Qyrǵyz: avtomattyk kýral 4. Ózbek: avtomatik qurol 5. Túrik: otomatik silahlar 6. Aǵylshyn: automatic weapon 7. Ispan: armas automáticas 8. Nemis: automatische Waffen 9. Fransýz:arme automatique 10. Bekitilgen nusqasy: avtomatıcheskoe– avtomatty; orýjıe – qarý; orýjıe – qarý (1971-1981); ıadernoe orýjıe – ıadrolyq qarý (2018 jylǵy 30 qarasha) kolebanıe avtomatıcheskoe – avtomatty terbelis (2015 jylǵy 14 jeltoqsan) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avtomatıcheskoe orýjıe – avtomatty qarý 12. Orys tiline birinshi syńary grek tilinen engen (automatos – «ózi qozǵalatyn», «ózi áreket etetin») sózden turatyn «avtomatıcheskoe orýjıe» sóz tirkesi qazaq tilinde «avtomatty qarý» túrinde qoldanylýy qajet dep sanaımyz. | +10 |
| 27. | автоматчик | avtomatshy | автоматчикavtomatshyÁskerı salaДефинициясы1. Avtomatshy (avtomat – grek. automatos – «ózi qozǵalatyn», «ózi áreket etetin») – 1. Avtomatqa qyzmet kórsetetin jumysshy; 2. Avtomatpen qarýlanǵan jaýynger. 2. Ázerbaıjan: avtomat 3. Qyrǵyz: avtomachchık 4. Ózbek: avtomat 5. Túrik: otomatik 6. Aǵylshyn: submachine gunner 7. Ispan: autómata 8. Nemis: MPi-Schütze 9. Fransýz: mitrailleur 10. Bekitilgen nusqasy: kolebanıe avtomatıcheskoe – avtomatty terbelis (2015 jylǵy 14 jeltoqsan) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: avtomachchık remıznyh avtomatov – remız avtomattarynyń avtomatshysy 12. Orys tiline grek tilinen engen (automatos – «ózi qozǵalatyn», «ózi áreket etetin») «avtomachchık» sózi qazaq tilinde «avtomatshy» túrinde qoldanylýy qajet dep sanaımyz. | +10 |
| 28. | агентурная разведка | agentýralyq barlaý | агентурная разведкаagentýralyq barlaýÁskerı salaДефинициясы1.Agentýralyq barlaý (agent – lat. agens (agent-) «belsendi; qýynymshy; revızor») – memleketterdiń qarýly kúshteri, áskerı-ekonomıkalyq jáne jumyldyrý múmkindikteri, áskerı qımyldar teatrynyń jabdyǵy týraly málimetterdi qupıa tyńshylar kómegimen tabý. 2. Ázerbaıjan: agentur káşfiyyat 3. Qyrǵyz: agenttık chalgyndoo 4. Ózbek: agentlik razvedkasi 5. Túrik: ajan istihbaratı 6. Aǵylshyn: human intelligence 7. Ispan: inteligencia de agentes 8. Nemis: Agenturaufklärung 9. Fransýz: agence de renseignement 10. Bekitilgen nusqasy: agentýra – agentýra (2018 jylǵy 27 maýsym); radıoelektronnaıa razvedka– radıoelektrondyq barlaý (2016 jylǵy 28 maýsym) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: agentýra – agentýra; razvedka – barlaý 12. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tiline birinshi syńary latyn tilinen engen (agens (agent-) «belsendi; qýynymshy; revızor») sózden turatyn «agentýrnaıa razvedka» sóz tirkesi qazaq tilinde «agentýralyq barlaý» túrinde qoldanylýy qajet dep sanaımyz. | +10 |
| 29. | агентурное сообщение | agentýralyq habarlama | агентурное сообщениеagentýralyq habarlamaÁskerı salaДефинициясы1. Agentýralyq habarlama(agent – lat. agens (agent-) «belsendi; qýynymshy; revızor») – agenttiń (rezıdenttiń) jeke ózi oryndaǵan jáne ózine berilgen tapsyrmany oryndaý barysy men nátıjeleri týraly nemese agenttiń (rezıdenttiń) óziniń bastamasy boıynsha anyqtalǵan memlekettik qaýipsizdik organdaryna qatysty faktiler men tulǵalar týraly málimetterdi qamtıtyn jedel qujat. 2. Ázerbaıjan: agentur mesaj 3. Qyrǵyz: choo-jaıyn kórúú 4. Ózbek: agent xabar 5. Túrik: ajan mesajı 6. Aǵylshyn: agent message 7. Ispan: comunicación de agente 8. Nemis: Agenturnachricht 9. Fransýz: communication d`agent 10. Bekitilgen nusqasy: agentýra – agentýra (2018 jylǵy 27 maýsym); soobshenıe – habar, habarlama; qatynas (2016 jylǵy 8 jeltoqsan) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: agentýra – agentýra, soobshenıe – habarlama 12. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tiline birinshi syńary latyn tilinen engen (agens (agent-) «belsendi; qýynymshy; revızor») sózden turatyn «agentýrnoe soobshenıe» sóz tirkesi qazaq tilinde «agentýralyq habarlama» túrinde qoldanylýy qajet dep sanaımyz. | +9 |
| 30. | агентурные сведения | agentýralyq málimetter | агентурные сведенияagentýralyq málimetterÁskerı salaДефинициясы1.Agentýralyq málimetter(agent – lat. agens (agent-) «belsendi; qýynymshy; revızor») – qupıa aqparat pen áleýetti nemese belsendi qarsylastardyń áskerlerin uıymdastyrý, qarý-jaraq, strategıa jáne taktıka, operasıalar teatrlary týraly málimetter, sondaı-aq jasyryn barlaýdyń kómegimen alynǵan áskerı-saıası jáne áskerı-ekonomıkalyq sıpattaǵy málimetter. 2. Ázerbaıjan: agentlik málumatları 3. Qyrǵyz: agenttık maalymattar 4. Ózbek: agentlik ma`lumotlari 5. Túrik: ajans bilgileri 6. Aǵylshyn: agent information 7. Ispan: información confidencial 8. Nemis: Agenturinformationen 9. Fransýz: informations d`agence 10. Bekitilgen nusqasy: agentýra – agentýra (2018 jylǵy 27 maýsym); svedenıe – málimet (2003 jylǵy 24 jeltoqsan) 11. Zańnamadaǵy qoldanysy: agentýra – agentýra; svedenıe – málimet 12. Bekitilgen termınder sózdigin jáne zańnamadaǵy qoldanysyn negizge ala otyryp, orys tiline birinshi syńary latyn tilinen engen (agens (agent-) «belsendi; qýynymshy; revızor») sózden turatyn «agentýrnye svedenıaá» sóz tirkesi qazaq tilinde «agentýralyq málimetter» túrinde qoldanylýy qajet dep sanaımyz. | +10 |
300. mınomet;
avtomattandyrylǵan máshınelik sózdik;
329.avtomattandyrylǵan proses;
Басқа пікірлерді көрсету