Vyvetrennyı sloı – morylǵan qabat
“Morylǵan” sózi de qazaq tilindegi “mújilý”, “úgitilý” uǵymdarymen maǵynalas, biraq termınologıalyq turǵydan alsaq, “mújilý” (weathering/vyvetrıvanıe) – geologıa men arheologıada qalyptasqan resmı termın.
Arheologıada “weathered layer” (mújilgen qabat) Tolyǵyraq ...dep kóbine mádenı qabattyń eń betki, syrtqy ortanyń áserine kóp ushyraǵan bóligin ataıdy.
Morylý – kóbine zattyń (mysaly, temirdiń nemese matanyń) tozýyna, shirýine kóbirek keledi.
Mújilý – topyraqtyń, tastyń jáne tutas qabattyń fızıkalyq-hımıaályq ózgerýine kóbirek tán.
Orys tilindegi "vyvetrıvanıe" termıni qazaq geologıalyq mektebinde burynnan "mújilý" nemese "úgitilý" dep aýdarylyp keledi. "Mújilgen qabat" tirkesi taý jynysynyń bastapqy beriktigin joǵaltyp, syrtqy faktorlardyń áserine ushyraǵan kúıin dál sıpattaıdy. Sondyqtan ǵylymı aınalymda osy nusqany bekitýdi usynamyn.
Termın: Prompt – Promt
Usynylatyn qazaqsha balamasy: Nusqaý
Aýdarý qajettiligi:
Tildik tazalyq (Pýrızm) prınsıpi: Qazaq tili – óz ishki resýrstary arqyly jańa uǵymdardy jasaýǵa qaýqarly baı til. Kez kelgen sheteldik sózdi (promt, blokcheın, hab t.b.) sol kúıinde qabyldaı berý tildiń fonetıkalyq jáne leksıkalyq júıesin shubarlaıdy. “Nusqaý” sózi – qazaq tilindegi baıyrǵy, túsinikti jáne logıkalyq turǵydan “prompt” uǵymyna tolyq sáıkes keletin sóz.
Maǵynalyq sáıkestik (Semantic equivalence): Jasandy ıntellekt kontekstindegi “prompt” – bul júıeniń belgili bir nátıje berýine baǵyttalǵan algorıtmdik tapsyrma. Qazaq tilindegi “Nusqaý” sózi – belgili bir isti isteýdiń jol-jobasyn kórsetý degendi bildiredi. Paıdalanýshy JI-ge suraq qoıǵanda, oǵan jaýaptyń qurylymyn, stılin jáne mazmunyn “nusqaıdy”. Sondyqtan bul – eń dál balama dep oılaımyn
Qoldanýshyǵa túsiniktiligi: Ǵylymı termın tek mamandarǵa emes, jalpy halyqqa, ásirese mektep oqýshylary men stýdentterge túsinikti bolýy tıis. “Promt” – maǵynasy jabyq, jat sóz. Al “Nusqaý” sózi qoldanýshyǵa JI-den ne talap etilip turǵanyn birden uǵyndyrady. Bul sıfrlyq saýattylyqty arttyrýǵa kómektesedi.
Eskertý! Habarlama qaldyrý úshin saıtqa kirý kerek.
Sarapshy mamandar
| # | Oryssha nusqasy | Qazaqsha nusqasy | Reıtıń |
|---|---|---|---|
| 1. | Промт | Nusqaý | |
| 2. | Выветренный слой | Mújilgen qabat" |
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Elpek c.e. agile; prompt; aýys. complaisant; obedient; em. ~teý to oblige; to fuss; ~tetý to make smb. oblige; to make smb fuss; z.e. ~tik quickness; promptness; obligingness; helpfulness.
Derekkóz: Qazaqsha-aǵylshynsha sózdik: Tolyǵyraq ...30 myńǵa jýyq sóz ben sóz tirkesteri qamtylǵan / Jalpy redaksıasyn basqarǵan: J.Túımebaev, G.Saǵıdolda. - Almaty, “Qazyǵurt”, 2017. - 440 bet.
Morylǵan qabat – vyvetrennyı sloı (2025 jyly bekitilgen termın)
Úgilý, morylý, morý
Úgilý qabaty