Termincom.kz - Алаң

Выветренный слой – морылған қабат
“Морылған” сөзі де қазақ тіліндегі “мүжілу”, “үгітілу” ұғымдарымен мағыналас, бірақ терминологиялық тұрғыдан алсақ, “мүжілу” (weathering/выветривание) – геология мен археологияда қалыптасқан ресми термин.
Археологияда “weathered layer” (мүжілген қабат) Толығырақ ...деп көбіне мәдени қабаттың ең беткі, сыртқы ортаның әсеріне көп ұшыраған бөлігін атайды.
Морылу – көбіне заттың (мысалы, темірдің немесе матаның) тозуына, шіруіне көбірек келеді.
Мүжілу – топырақтың, тастың және тұтас қабаттың физикалық-химиялық өзгеруіне көбірек тән.
Орыс тіліндегі "выветривание" термині қазақ геологиялық мектебінде бұрыннан "мүжілу" немесе "үгітілу" деп аударылып келеді. "Мүжілген қабат" тіркесі тау жынысының бастапқы беріктігін жоғалтып, сыртқы факторлардың әсеріне ұшыраған күйін дәл сипаттайды. Сондықтан ғылыми айналымда осы нұсқаны бекітуді ұсынамын.

Термин: Prompt – Промт
Ұсынылатын қазақша баламасы: Нұсқау
Аудару қажеттілігі:
Тілдік тазалық (Пуризм) принципі: Қазақ тілі – өз ішкі ресурстары арқылы жаңа ұғымдарды жасауға қауқарлы бай тіл. Кез келген шетелдік сөзді (промт, блокчейн, хаб т.б.) сол күйінде қабылдай беру тілдің фонетикалық және лексикалық жүйесін шұбарлайды. “Нұсқау” сөзі – қазақ тіліндегі байырғы, түсінікті және логикалық тұрғыдан “prompt” ұғымына толық сәйкес келетін сөз.
Мағыналық сәйкестік (Semantic equivalence): Жасанды интеллект контекстіндегі “prompt” – бұл жүйенің белгілі бір нәтиже беруіне бағытталған алгоритмдік тапсырма. Қазақ тіліндегі “Нұсқау” сөзі – белгілі бір істі істеудің жол-жобасын көрсету дегенді білдіреді. Пайдаланушы ЖИ-ге сұрақ қойғанда, оған жауаптың құрылымын, стилін және мазмұнын “нұсқайды”. Сондықтан бұл – ең дәл балама деп ойлаймын
Қолданушыға түсініктілігі: Ғылыми термин тек мамандарға емес, жалпы халыққа, әсіресе мектеп оқушылары мен студенттерге түсінікті болуы тиіс. “Промт” – мағынасы жабық, жат сөз. Ал “Нұсқау” сөзі қолданушыға ЖИ-ден не талап етіліп тұрғанын бірден ұғындырады. Бұл цифрлық сауаттылықты арттыруға көмектеседі.