Qazaq tilinde jańa termınderdi qalyptastyrý máselesi – til bilimindegi mańyzdy baǵyttardyń biri.
1. Jasandy ıntellekt termınin alaıyq.
Shyǵý tegi:
«Jasandy ıntellekt» termıni aǵylshyn tilindegi Artificial Intelligence (AI) sózinen shyqqan. «Artificial» – «jasandy», Tolyǵyraq ...al «intelligence» – «aqyl, zerde» degen maǵynany bildiredi. Bul termın ǵylymı aınalymǵa XX ǵasyrdyń ortasynda, naqtyraq aıtqanda 1956 jyly AQSH-ta ótken ǵylymı konferensıadan keıin keńinen tarala bastady.
Qazirgi kezde jasandy ıntellekt tehnologıalary kompúterlik baǵdarlamalarda, robot tehnıkasynda, medısınada jáne bilim berý salasynda keńinen qoldanylyp keledi. Qazaq tilinde bul termın «jasandy ıntellekt» dep óte sátti aýdarylǵan.
Meniń oıymsha, bul aýdarma óte dál ári túsinikti. Sebebi termınniń negizgi maǵynasy tolyq saqtalǵan jáne qazaq tiliniń zańdylyqtaryna sáıkes keledi.
2. Qazirgi kezde aqparattyq tehnologıa salasynda jıi qoldanylatyn taǵy bir termın – Podkast.
Shyǵý tegi:
«Podkast» sózi aǵylshyn tilindegi podcast sózinen shyqqan. Bul ataý alǵash ret Apple kompanıasynyń iPod qurylǵysynyń ataýymen baılanysty paıda bolǵan. Keıinnen ınternet arqyly taralatyn aýdıo baǵdarlamalardyń jalpy ataýyna aınaldy. Qazaq tiline bul termın aǵylshyn jáne orys tilderi arqyly engen. Qazirgi kezde bilim berý, jýrnalısıka jáne medıa salasynda jıi qoldanylady.
Meniń pikirimshe, bul termındi tyńdalym-baǵdarlama nemese dybystyq suhbat dep qazaqshalaýǵa bolady. Biraq qazirgi ýaqytta «podkast» ataýy halyq arasynda keń taralǵan.
3. Qazirgi ýaqytta jıi qoldanylatyn taǵy bir termın – Startap.
Shyǵý tegi:
Bul sóz aǵylshyn tilindegi startup sózinen shyqqan. «Start» – «bastaý», «up» – «kóterilý, iske qosý» degen maǵynany bildiredi. Alǵashynda bul termın jańa bıznes jobalardy sıpattaý úshin qoldanylǵan.
Qazaq tiline bul sóz negizinen aǵylshyn jáne orys tilderi arqyly engen. Qazirgi kezde ekonomıka, kásipkerlik jáne tehnologıa salalarynda keńinen qoldanylyp júr.
Meniń pikirimshe, «startap» sózin keı jaǵdaıda jańa joba dep qazaqshalaýǵa bolady. Degenmen, halyqaralyq ortada «startap» termıni keń taralǵandyqtan, ony sol kúıinde qoldaný da oryndy dep oılaımyn.
Podkastıng – podkastıng (2022 jyly bekitilgen termın)
Taýashalyq startaptar – nıshevye startapy (2024 jyly bekitilgen termın)
IT Startap – IT Startap (2023 jyly bekitilgen termın)
Startap – startap (2017 jyly bekitilgen termın)