Alań
Maqalalar
Kitaptar
Bıblıografıa



Sálemetsiz be, Janabaı Akıshev! «Dızel otynnyń menshikti shyǵysy» nusqasy usynylady.
Dızel otyny – dızelnoe toplıvo. Aýyl sharýashylyǵy jumystaryna munaı ónimderin bólýdiń óńirlik operatorlaryn aıqyndaý qaǵıdalaryn, sondaı-aq Kóktemgi egis jáne egin jınaý Tolyǵyraq ...jumystary kezeńinde aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshiler úshin munaı ónimderiniń kólemderin qalyptastyrý jáne bólý qaǵıdalaryn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń m.a. 2023 jylǵy 13 sáýirdegi № 137 buıryǵy
Úlestik norma – ýdelnaıa norma. Sý tutynýdyń jáne sý burýdyń úlestik normalaryn ázirleý jónindegi ádistemeni bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary - Qazaqstan Respýblıkasynyń Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2016 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 545 buıryǵy
Úlestik shyǵys – ýdelnyı rasqod. Energıaá óndirýshi uıymdar úshin kúzgi-qysqy kezeńde paıdalanylatyn otyn qorynyń normalaryn aıqyndaý qaǵıdalaryn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2015 jylǵy 22 qańtardaǵy № 34 buıryǵy
Resýrstardyń menshikti shyǵysy – ýdelnyı rasqod resýrsov (2017 jyly bekitilgen termın)
Shartty otynnyń menshikti shyǵyny – ýdelnyı rasqod ýslovnogo toplıva (Energetıka)
Dızel otyny – dızelnoe toplıvo (2023 jyly bekitilgen termın)
Otyn – toplıvo (2023 jyly bekitilgen termın)
Dızel otynynyń kúldiligi (kólik jáne qatynas joldary) – zolnostdızelnogo toplıva (2015 jyly bekitilgen termın)
Dızel qozǵaltqysh (kólik jáne qatynas joldary) – dvıgatel dızelnyı (2015 jyly bekitilgen termın)
Dızeldi avtomobıl (kólik jáne qatynas joldary) – avtomobıl dızelnyı (2015 jyly bekitilgen termın)

Rahmet. "Úlestik"-sózi jaqsy keledi eken.

Termınniń bekitilgen nusqasyn nemese zańnamada qoldanylatyn nusqasyn negizge alǵan jón. Bekitilgen nusqasy ne sózdikterde balamasy bolmaǵan jaǵdaıda, zańnamaǵa súıený qajet. Ǵulama ǵalym, ádebıettanýshy Á.Bókeıhanovtyń sózimen aıtsaq: Zań adam paıdasyna jazylady.


Sálemetsiz be, Janabaı Akıshev! Lokomotıvtik tartqysh – lokomotıvnaıa tága. Lokomotıvtik tartqysh qyzmetin kórsetýdi usyný sharty – dogovor predostavlenıaá ýslýg lokomotıvnoı tágı.
Lokomotıvtik tartqysh qyzmetterin kórsetý qaǵıdalaryn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Kólik Tolyǵyraq ...jáne komýnıkasıa mınıstriniń 2007 jylǵy"28 naýryzdaǵy N 70 Buıryǵy/ Ob ýtverjdenıı Pravıl predostavlenıaá ýslýg lokomotıvnoı tágı Prıkaz Mınıstra transporta ı kommýnıkasıı Respýblıkı Kazahstan ot 28 marta 2007 goda N 70.

Keı qujattarda tartqysh dep keledi. Degenmen, "tartqysh" sózine qaraǵanda "tartym" sózi jaqsy kelińkireıdi. elektrotága - elektrovozdyq tartym, teplotága - teplovozdyq tartym.

«Tartym» degen nusqasy bekitilgen termınder qatarynda bar. Alaıda termınderdiń birizdiligine qatysty másele ózekti bolyp qala bermek. Zańnamadaǵy nusqasyn qoldansańyz qate bolmaıdy.
Tartym koefısıenti – Koefısıent tágı (2016 jyly bekitilgen termın)
Tartym beldigi Tolyǵyraq ...(mehanıka jáne mashınataný) – remen tágovaıa (2015 jyly bekitilgen termın)
Tartym qýaty (mehanıka jáne mashınataný) – moshnosttágovaıa (2015 jyly bekitilgen termın)
Bul termın «elektronıka, radıotehnıka jáne baılanys» salasyna tıesili. Atalǵan termın defınısıaásyna qarasaq, «ýdarnaıa rozetka» – elektr quraldaryn, ásirese soqqy, joǵary qýat nemese diril qurylǵylaryn qosýǵa arnalǵan rázetkiniń arnaıy túri. Iaǵnı, Tolyǵyraq ...bul rázetki túri aýyr soqqy qabyldaıdy jáne aýyr soqqyny ózine tartady. Termın qazirgi tańda Termınologıa komısıasymen bekitilmegen. Degenmen, «ýdarnaıa» sózi basqa termınder quramynda bolyp, «soqqy» (2016), «soqqy beretin» (2021), «soqqylaýshy» (2020) túrinde bekitilip, ártúrli salalarda qoldanylyp keledi.
«Rozetka» termıni de bekitilmegen. Atalǵan termın «elektronıka, radıotehnıka jáne baılanys», «sáýlet jáne qurylys» salalarynda «rozetka» kúıinde qoldanylady.
A. Baıtursynulynyń termınjasam qaǵıdattaryna súıene otyryp, kirme termınderdi qazaq tiliniń tabıǵatyna sáıkes ózgertýdi usynamyz. Naqtyraq aıtsaq: «ýdarnaıa rozetka» termıniniń qazaqsha balamasy retinde «soqqy qabyldaýshy rázetki» nemese «tartpaly rázetki» termınderin qoldanýǵa bolady. Degenmen, termınniń naqty balamasyn anyqtaý jáne ǵalymdardyń saraptamasynan ótkizý úshin osy jáne basqa da suraq týdyryp júrgen termınderdi Komısıa otyrysyna usyna alasyz. Sizdiń oıyńyzsha, bul termınniń qaı balamasy mazmunyn tolyq ashady?
Suraǵyńyz úshin Sizge alǵys aıtamyz!
Ýdarnaıa rozetka - soqqysh rozetka