"

МЕМЛЕКЕТТІК ТЕРМИНОЛОГИЯ КОМИССИЯСЫНЫҢ 2022 ЖЫЛҒЫ 4-ОТЫРЫСЫНДА ҚАРАЛАТЫН ТЕРМИНДЕР

2022 жылғы ІІІ отырыс бойынша пысықтауға жіберілген терминдер - 10 (ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі бекітуге ұсынған терминдер)

ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі бекітуге ұсынған терминдер (биология терминдері) – 134

Әлеуметтік және бизнес саласы терминдері – 572 («100 жаңа оқулық» жобасы бойынша) 

Цифрлық сауаттылық, информатика-104 (Мектеп оқулықтары бойынша)

#Oryssha nusqasyQazaqsha nusqasyReıtıń
1.вoлoсатикqozyqulaq
вoлoсатик
qozyqulaq
Дефинициясы1. Qozyqulaq – uzyn aq «mamyqtar» beretin kópjyldyq ósimdik.
Qozyqulaq. latyn trichochiton. Japyraqtary úshburyshty, sopaqsha kelgen, gúlshoǵy sypyrtqyǵa toptanǵan, eringúlder tuqymdasyna jatatyn kópjyldyq ósimdik.
2. Ázerbaıjan: stipa capillata
3. Qyrǵyz: túktúú chóp
4. Ózbek: stipa capillata
5. Túrik: stipa capillata
6. Aǵylshyn: stipa capillata
7. Ispan: stipa capillata
8. Nemis: Stipa Capillata
9. Fransýz: stipa capillata
10. Bekitilgen nusqasy: -
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: -
12. Usynystar. «Volosatık» sózi qazaq tilinde bıologıada «qozyqulaq» sózimen, zoologıada «betegeboz», «qylqurt» sózderimen, «sý qurty» sóz tirkesimen aýdarylady.
Mamandarmen aqyldasý kerek.
+8
2.гаoлянqytaı tary, qytaı qumaıy, qumaı tary
гаoлян
qytaı tary, qytaı qumaıy, qumaı tary
Дефинициясы1. Qytaı tary, qytaı qumaıy, qumaı tary, qonaq – japyraqpen jabylǵan bıik sabaqtary bar astyq, jemshóp daqyldar.
Qonaq. ó s i m d i k. <latyn. echinochloa> Astyq tuqymdasyna jatatyn bir jyldyq shóptesin ósimdik.
Gaolán - (qyt. 高粱 (gāoliáng) - qumaı).
2. Ázerbaıjan: sorghum
3. Qyrǵyz: gaolán
4. Ózbek: sorghum
5. Túrik: sorghum
6. Aǵylshyn: sorghum
7. Ispan: sorghum
8. Nemis: Sorghum
9. Fransýz: sorghum
10. Bekitilgen nusqasy: -
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: gaolán - qytaı tary, qonaq tary (tam. ónerkásibi jáne turm. qyzmet).
12. Usynystar. «Gaolán» sózi qazaq tilinde «qytaı tary», «qytaı qumaıy», «qumaı tary» sóz tirkesterimen, «qonaq» sózimen aýdarylady. Mamandarmen aqyldasý kerek.
+10
3.кoвыльseleý, qaý, boz
кoвыль
seleý, qaý, boz
Дефинициясы1. Seleý, qaý, boz, betege – dándi daqyldar nemese qońyrbas tuqymdasyna jatatyn kópjyldyq birjarnaqty shóptesin ósimdikterdiń bir túri.
Betege. 1. Malǵa juǵymdy aq seleý, yrbyq, alasa shóp. 2. ó s i m d i k. Astyq tuqymdasyna jatatyn kópjyldyq ósimdikter týysy.
Seleý. ó s i m d i k. [latynsha aristida]. Shól dalada ósetin bas jaǵy úlpildegen seldireýik aq shóp.
Qaý. ó s i m d i k. latyn stipa. Astyq tuqymdasyna jatatyn kópjyldyq malazyqtyq shóptesin ósimdik.
Boz. b o t a n ı k a l y q. <latyn. stipa>. Astyq tuqymdasyna jatatyn kóp jyldyq shóptesin ósimdik.
2. Ázerbaıjan: lálák otu
3. Qyrǵyz: mamyk chóp
4. Ózbek: tukli o`t
5. Túrik: tüy otu
6. Aǵylshyn: stipa
7. Ispan: stipa
8. Nemis: Stipa
9. Fransýz: stipa
10. Bekitilgen nusqasy: -
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: -
12. Usynystar. «Kovyl» sózi qazaq tilinde «seleý», «qaý», «boz», «betege» sózderimen aýdarylady. Mamandarmen aqyldasý kerek.
+13
4.кoвыль вoлoсатикtyrsa
кoвыль вoлoсатик
tyrsa
Дефинициясы1. Tyrsa, boz betege, qyltan seleý, sadaqboz qaý – qyrda ósetin kópjyldyq astyqtuqymdas ósimdik; qylqan bozdyń dáni.
Tyrsa. ó s i m d i k. Qyrda ósetin kópjyldyq astyqtuqymdas ósimdik; qylqan bozdyń dáni.
2. Ázerbaıjan: stipa capillata
3. Qyrǵyz: túktúú chóp
4. Ózbek: stipa capillata
5. Túrik: stipa capillata
6. Aǵylshyn: stipa capillata
7. Ispan: Stipa Capillata
8. Nemis: stipa capillata
9. Fransýz: stipa capillata
10. Bekitilgen nusqasy: -
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: kovyl volosatık, tyrsa - sadaq boz qaý, tyrsa (aýyl shar.); kovyl volosatyı - sadaqboz, tyrsa (bıol.).
12. Usynystar. «Kovyl volosatık» sóz tirkesi qazaq tilinde «tyrsa» sózimen, «boz betege», «qyltan seleý», «sadaqboz qaý» sóz tirkesterimen aýdarylady. Mamandarmen aqyldasý kerek.
+1
5.кoвыль вoстoчныйkóde
кoвыль вoстoчный
kóde
Дефинициясы1. Kóde – kópjyldyq, tyǵyz qabatty ósimdik, seleý tuqymdasynyń túri.
Kóde. ó s i m d i k. <latyn. stipa> Suly tuqymdas ósimdikterdiń bir túri.
2. Ázerbaıjan: stipa orientalis
3. Qyrǵyz: stıpa orıentalıs
4. Ózbek: stipa orientalis
5. Túrik: stipa orientalis
6. Aǵylshyn: stipa orientalis
7. Ispan: stipa orientalis
8. Nemis: Stipa Orientalis
9. Fransýz: stipa orientalis
10. Bekitilgen nusqasy: -
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: -
12. Usynystar. «Kovyl vostochnyı» sóz tirkesi qazaq tilinde «kóde» sózimen aýdarylady.
+11
6.кoвыль иoаннаqymyzdyqboz, qyltanboz
кoвыль иoанна
qymyzdyqboz, qyltanboz
Дефинициясы1. Qymyzdyqboz, qyltanboz – seleý tuqymdasyna jatatyn shópterdiń túrleri, jarma tuqymdasy.
2. Ázerbaıjan: stipa pennata
3. Qyrǵyz: hýmzykboz, kyltanboz
4. Ózbek: stipa pennata
5. Túrik: stipa pennata
6. Aǵylshyn: stipa pennata
7. Ispan: stipa pennata
8. Nemis: Stipa Pennata
9. Fransýz: stipa pennata
10. Bekitilgen nusqasy: -
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: -
12. Usynystar. «Kovyl ıoanna» sóz tirkesi qazaq tilinde «qymyzdyqboz», «qyltanboz» sózderimen aýdarylady. Túsindirme sózdikte berilmegen. Mamandarmen aqyldasý kerek.
+13
7.кoвыль лeссингoвскийbetegeboz
кoвыль лeссингoвский
betegeboz
Дефинициясы1. Betegeboz – astyq tuqymdasynyń qaý týysyna jatatyn kópjyldyq ósimdik.
2. Ázerbaıjan: stipa lessingiana
3. Qyrǵyz: stıp lessıngıana
4. Ózbek: stipa lessingiana
5. Túrik: stipa lessingiana
6. Aǵylshyn: stipa lessingiana
7. Ispan: stipa lessingiana
8. Nemis: Stipa Lessingiana
9. Fransýz: stipa lessingiana
10. Bekitilgen nusqasy: -
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: -
12. Usynystar. «Kovyl lessıngovskıı» sóz tirkesi qazaq tilinde «betegeboz» sózimen aýdarylady.
+13
8.кoвыль сарeптскийtyrsyq seleý, taraqboz
кoвыль сарeптский
tyrsyq seleý, taraqboz
Дефинициясы1. Tyrsyq seleý, taraqboz, taraqboz tyrsyq – seleý týysynyń shóptesin ósimdikteriniń túri, dándi daqyldar tuqymdasy.
Taraqboz. Astyq tuqymdastarǵa jatatyn, bir jyldyq ósimdik.
2. Ázerbaıjan: stipa sareptana
3. Qyrǵyz: stıp sareptana
4. Ózbek: stipa sareptana
5. Túrik: stipa sareptana
6. Aǵylshyn: stipa sareptana
7. Ispan: stipa sareptana
8. Nemis: Stipa Sareptana
9. Fransýz: stipa sareptana
10. Bekitilgen nusqasy: -
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: -
12. Usynystar. «Kovyl sareptskıı» sóz tirkesi qazaq tilinde «taraqboz» sózimen, «tyrsyq seleý», «taraqboz tyrsyq» sóz tirkesterimen aýdarylady. Mamandarmen aqyldasý kerek.
+13
9.кoчeдыжникtaǵa paportnık
кoчeдыжник
taǵa paportnık
Дефинициясы1. Taǵa paportnık – taǵa tuqymdasyna jatatyn shópti paporotnıkter tuqymdasy.
2. Ázerbaıjan: athyrium
3. Qyrǵyz: atırıı
4. Ózbek: athyrium
5. Túrik: athyrium
6. Aǵylshyn: athyrium
7. Ispan: athyrium
8. Nemis: Athyrium
9. Fransýz: athyrium
10. Bekitilgen nusqasy: -
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: -
12. Usynystar. «Kochedyjnık» sózi qazaq tilinde «taǵa paportnık» sóz tirkesimen aýdarylady. Mamandarmen aqyldasý kerek.
+3
10.лeпeстoкjelek
лeпeстoк
jelek
Дефинициясы1. Jelek, gúlkúlte, gúljapyraq – jabyq tuqymdyq ósimdikter gúlderindegi gúlseriktiń ishki ózgergen japyraǵy.
Gúljapyraq. b ı o l o g ı ıa l y q. <grek. bracteae>. Ósimdiktiń gúlsaǵaǵy men gúlshoǵyrdyń negizgi saǵaǵynyń qoltyǵynan ósip shyǵatyn jáne keıbir ósimdikterdiń gúl tostaǵanshasynyń astyńǵy jaǵyna qaptaı ornalasqan ózgergen japyraq.
2. Ázerbaıjan: petalum
3. Qyrǵyz: petalýma
4. Ózbek: petalum
5. Túrik: petalum
6. Aǵylshyn: petalum
7. Ispan: petalum
8. Nemis: Petalum
9. Fransýz: petalum
10. Bekitilgen nusqasy: -
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: lepestok – jelek (aýyl shar.).
12. Usynystar. «Lepestok» sózi qazaq tilinde «jelek», «gúlkúlte», «gúljapyraq» sózderimen aýdarylady. Mamandarmen aqyldasý kerek.
-3
11.камыш
тростник
qamys
камыш
тростник
qamys
Дефинициясы1. Qamys (latyn. phragmites) – astyq tuqymdasyna jatatyn, grýnt sýlary jer betine jaqyn jatqan shalǵyndy, qumdy, sortań jerlerde ósetin kópjyldyq shóptesin ósimdik.
2. Ázerbaıjan: qamış
3. Qyrǵyz: kamysh
4. Ózbek: qamish
5. Túrik: sazlık
6. Aǵylshyn: reed
7. Ispan: junco
8. Nemis: schilf
9. Fransýz: schilf
10. Bekitilgen nusqasy: joq
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: joq
12.Usynystar. Joǵaryda berilgen aýdarmalardy basshylyqqa ala otyryp, ár sala boıynsha bekitilgen termınderdi qarastyra otyryp, qamys nusqasyn qoldaný durys dep sanaımyz.
+9
12.сoплoдиejemis shoǵyry
сoплoдиe
jemis shoǵyry
Дефинициясы1. Jemis shoǵyry (latyn. infructestentia) – biriktirilgen nemese bir-birine jaqyn jemisterdiń jıyntyǵy nemese gúlshoǵyrynan paıda bolǵan jemisterdiń kez-kelgen jıyntyǵy.
2. Ázerbaıjan: meyvá dástási
3. Qyrǵyz: jemısh klasterı
4. Ózbek: bir guruh mevalar
5. Túrik: bir demet meyve
6. Aǵylshyn: infructescence
7. Ispan: el aplauso
8. Nemis: fruchtstand
9. Fransýz: coproduction
10. Bekitilgen nusqasy: joq
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: joq
12.Usynystar. Joǵaryda berilgen aýdarmalardy basshylyqqa ala otyryp, ár sala boıynsha bekitilgen termınderdi qarastyra otyryp, jemis shoǵyry nusqasyn qoldaný durys dep sanaımyz.
+11
13.сoрныe растeния, сoрнякиaram shópter, aramshóp
сoрныe растeния, сoрняки
aram shópter, aramshóp
Дефинициясы1. Aramshóp (orys. sor – shóp-shalam, qoqys) – egis tanaptarynda, shalǵyndy, jaıylymdy jerlerde jáne ózen-kól jaǵalaýlarynda ósetin, tamyr júıesiniń jaqsy damýyna baılanysty ylǵaldy, qorektik zattardy kóp paıdalanatyn, egilgen daqyldy kóleńkelep, fotosıntez prosesiniń júrýin nasharlatatyn jabaıy ósimdikter.
2. Ázerbaıjan: alaq otları
3. Qyrǵyz: otoo chóptór
4. Ózbek: yovvoyi o`tlar
5. Túrik: yabani ot
6. Aǵylshyn: weeds
7. Ispan: maleza
8. Nemis: unkraut
9. Fransýz: mauvaise herbe
10. Bekitilgen nusqasy: joq
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: joq
12.Usynystar. Joǵaryda berilgen aýdarmalardy basshylyqqa ala otyryp, ár sala boıynsha bekitilgen termınderdi qarastyra otyryp, aramshóp nusqasyn qoldaný durys dep sanaımyz.
+12
14.сoлянoкoлoсникqara baraq
qarabaraq
сoлянoкoлoсник
qara baraq
qarabaraq
Дефинициясы1. Qarabaraq (latyn. halóstachys) – alabutalar tuqymdasyna jatatyn, sazdy jerlerde, sortańdy jerler men tuzdy kólderdiń jaǵalaýlarynda, sondaı-aq ózen boılarynda ósetin buta nemese aǵash.
2. Ázerbaıjan: spikelet
3. Qyrǵyz: týz maıdalagych
4. Ózbek: tuzli suv
5. Túrik: tuz tutucusu
6. Aǵylshyn: halóstachys
7. Ispan: halóstachys
8. Nemis: salzband
9. Fransýz: mauvaise herbe
10. Bekitilgen nusqasy: joq
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: joq
12.Usynystar. Joǵaryda berilgen aýdarmalardy basshylyqqa ala otyryp, ár sala boıynsha bekitilgen termınderdi qarastyra otyryp, qarabaraq nusqasyn qoldaný durys dep sanaımyz.
+13
15.сoцвeтиegúl shoǵy, gúl shoǵyry, tozańshoǵyr
gúlshoǵyr
сoцвeтиe
gúl shoǵy, gúl shoǵyry, tozańshoǵyr
gúlshoǵyr
Дефинициясы1. Gúlshoǵyr (latyn. inflorescentia) – ósimdik órkeninde belgili bir retpen ornalasatyn, negizgi saǵaǵynyń butaqtanýyna qaraı jaı jáne kúrdeli bolyp bólinetin usaq gúlder jıyntyǵy.
2. Ázerbaıjan: çiçákbuketi
3. Qyrǵyz: gúl býket
4. Ózbek: gullash
5. Túrik: çiçeklenme
6. Aǵylshyn: inflorescence
7. Ispan: inflorescencia
8. Nemis: blütenstand
9. Fransýz: inflorescence
10. Bekitilgen nusqasy: joq
11. Zańnamadaǵy qoldanysy: joq
12.Usynystar. Joǵaryda berilgen aýdarmalardy basshylyqqa ala otyryp, ár sala boıynsha bekitilgen termınderdi qarastyra otyryp, gúlshoǵyr nusqasyn qoldaný durys dep sanaımyz.
+12
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.

Barlyq paıdalanýshylar

Eskertý! Habarlama qaldyrý úshin saıtqa kirý kerek.
🎗ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ — ЖАЛПЫҰЛТТЫҚ АЗА ТҰТУ КҮНІ