Мұқияттылық
«Мұқияттылық" деген сөздің құрамындағы -лы(қ) жалғауы артық. Талдап көрейік: мұқият - сын есім (қандай?). Оған мұқиятты деп сын есім тудырушы жұрнақ қосудың қажеті жоқ. Екеуі де "қандай?" деген сұраққа жауап Толығырақ ...береді. Бұл жерде сын есімнен зат есім тудыру қажеттігі бар. Сондықтан "не?» - мұқияттық болғаны дұрыс.
Jalpy qosymshalardy jalǵaý barysynda oılanatyn máseleler kóp. Qazaq tili aglútınatıvti til dep qosymshalardy oryndy-orynsyz jalǵaı berý sońǵy kezderi jıi kezdesetin qubylysqa aınaldy. Biz kóbine sózdi jeke alyp, oǵan qosymsha jalǵaımyz, Tolyǵyraq ...al sózdiń sóılem ishindegi, ıaǵnı kontekstegi maǵynasy eskerilmeıdi. Meniń oıymsha "muqıat" sózine "-tylyq" ta," "-tyq" ta jalǵaýdyń qajeti joq. Negizinen aýyzeki sóıleýde "isińe muqıat bol" nemese "ol isine óte muqıat adam" dep jatady. Al basqasha nusqa kálka aýdarmanyń saldary sıaqty. Muqıat syn esiminiń uqypty, tıanaqty sıaqty sınonımdik qatary bar. Kóbine "uqyptylyq, tıanaqtylyq" degen nusqasyn qoldanǵany jón. Kórkem ádebıette de bul sóz eshbir qosymshasyz qoldanylyp ogtyrǵanyn baıqaımyz. Máselen: Muqań aýdarmany terýge jiberer aldynda mindetti túrde m u q ı ıa t qarap shyǵatyn (S.Máýlenov, Úrker tóbede tur). Ol keter aldynda Ábdirahmanǵa Shákim men Sháripke m u q ı ıa t qaraı júrýdi tapsyrdy (3.Asabaev, Ar soty).
Oıboı, Eseı-aý, bizdiń lyq pen shylyqqa tolyp ketti. Leksıkologıa degen arnaıy ǵylym bar, al bizde sol joq. Sonyń kesirinen sózdik qor taraqanǵa qaptap ketti. Qaısy birin aıtyp-jazarsyń. İrgeli leksıkologıamen aınalysatyn Tolyǵyraq ...ǵalymdar kerek. Men solardy egemen el bolǵaly baıqamaı júrmin. Endi sonyń kesirinen jurttyń bári leksıkolog bolyp ketti