QAI NUSQASY DURYS?
SAÝALNAMA
Eskertý! Habarlama qaldyrý úshin saıtqa kirý kerek.
Sarapshy mamandar
QAI NUSQASY DURYS?
SAÝALNAMA
SAÝALNAMA
5. Perıodıcheskoe pechatnoe ızdanıe
A) merzimdi baspasóz basylymy12 %Á) merzimdi baspa basylymy87 %8 дауыс
Perıodıcheskoe ızdanıe termıni orys tilinde jıi kezdesetin býdan termınderdiń biri. Termın grektiń "periodos" – «aralap shyǵý, aınalyp oralý» jáne orystyń "ızdavat, ızdat" – «jarıalaý, basyp shyǵarý» degen sózderinen jasalǵan. Defınısıaásyna Tolyǵyraq ...keler bolsaq, belgili bir ýaqyt aralyǵynda jarıalanyp otyratyn, shyǵarylymdarynyń naqty sany belgili, mazmuny jaǵynan qaıtalanbaıtyn, rásimdelýi jáne ataýy men basty taqyryptary jaǵynan birkelkilikti saqtaıtyn serıaly basylym. Al endi "perıodıcheskoe pechatnoe ızdanıe" (grek. periodos – «aralap shyǵý, aınalyp oralý» jáne latyn. signum – «belgi», sondaı-aq orys. ızdavat, ızdat – «jarıalaý, basyp shyǵarý») dep jylyna kem degende bir ret shyǵatyn, turaqty ataýy men aǵymdaǵy rettik sany bar gazet, jornal, álmanah, búleten nemese basqa da basylymdardy aıtady. Men «perıodıcheskoe pechatnoe ızdanıe» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «merzimdi baspa basylymy» sózin qoldanǵan jón dep esepteımin.
Óte durys jazylǵan saraptama
merzimdi baspa basylymy
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
QAI NUSQASY DURYS?
SAÝALNAMA
SAÝALNAMA
Jýrnalısıka (fransýz journal – «kún saıynǵy jańalyq, habar») – baspasóz, radıo, teledıdar, kıno, ınternet sıaqty aqparat quraldary arqyly eldegi jáne álemdegi jańalyqtar men oqıǵalar, saıası, áleýmettik, ekonomıkalyq, mádenı, rýhanı jáne Tolyǵyraq ...tabıǵı qubylystar jóninde jurtshylyqqa maǵlumat berip, qoǵamdyq pikir qalyptastyratyn ádebı-shyǵarmashylyq qyzmet túri; 2) belgili bir halyqtyń naqty bir kezeńde shyqqan gazet-jýrnaldarynyń júıesi, olarda jarıalanǵan materıaldar jıyntyǵy; 3) baspasóz tarıhyn, teorıasy men praktıkasyn zertteıtin ǵylym salasy.
Bul termın Keńestik dáýirden orys tiliniń zańdylyǵyna saı qabyldanǵan "jýrnalısıka" túrinde qoldanysqa enip, sanamyzǵa sińip ketti. Desek te Alash zıalylarynyń jazbalarynda jornalshy túrinde kezdesedi. "Jýrnalısıka" termınin qazaq tiliniń fono-morfologıaályq zańdylyqtaryna qaraı ıkemdep, «jornalshylyq» túrinde qoldanǵan jón dep esepteımiz.Shettildik sózderdi ózimizdiń tilimizge ıkemdep, "jornalshylyq" dep alǵanymyz durys. Al "qalamgerlik" termınniń defınısıaásyn ashpaıdy.
"Jýrnalıs" degenimiz -- mamandyq. "JÝRNALIS + tik" degenimiz jýrnalıske qatysty kez kelgen anyqtaýdy beıneleıtın Tolyǵyraq ... sóz. "JORNAL + shylyq" sózi qansha búgin "fonologıasyn ıkemdegenmen" "--shylyǵy" qazirgi zamannyń qulaǵyna jaǵymdy emes. Negizgi balama termın izdep usynylyp otyrǵan sóz JýrnalısIKA ǵoı... Al sol "jýrnalısıka" sóziniń boıynda JÝRNALIZM uǵymy tur, sondyqtan saýalnamaǵa usynylǵan úsh sózdiń úsheý de JýrnalısIKA sóziniń mánin ashyp turǵan joq.
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
QAI NUSQASY DURYS?
SAÝALNAMA
SAÝALNAMA
"Vychıtka" termıni orystyń "výchıtat, vychıtyvat" etistiginen shyqqan, qazaqsha maǵynasy «oqyp bilý, oqyp shyǵý, oqyp túzetý», ıaǵnı redaktorlyq oqýdan ótken materıaldy qaıta súzgileý, túpnusqany oqı otyryp óńdeý. Bul jerde Tolyǵyraq ...materıaldyń orfografıalyq, pýnktýasıalyq qatelerin túzeý jáne terý barysynda ketken áriptik qatelerin joıýǵa; gramatıkalyq qurylymyn mátindi oqýǵa jeńil etetindeı etip qurýǵa, qabyldaýǵa jeńil uǵymdarmen almastyrýǵa, sandar, qysqartýlar, ataýlar, siltemeler sıaqty mátindegi birtıptes elementterdi qabyldaýǵa ońaı etip ornalastyrýǵa; avtor men redaktor baıqamaǵan semantıkalyq, stılısıkalyq, naqty qatelikterdi tabýǵa basa mán beriledi. Demek «vychıtka» sóziniń qazaq tilindegi balamasy retinde «súzgileý» sózi ózinen ózi suranyp-aq tur.
Shynymen de "vychıtka" termıniniń maǵynasy "oqý", "oqyp tanysý", "jóndeý" is-áreketterinen kúrdeli. "Súzgileý" "vychıtkanyń" maǵynasyn tolyq ashyp tur.
súzgioqý dep bekitilipti
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
QAI NUSQASY DURYS?
SAÝALNAMA
SAÝALNAMA
Verstka termıni tólnusqa goland tilinde "versteken" formasynda qoldanylady. Maǵynasy «retke keltirý» degendi bildiredi. Tıpografıalyq jınaqty betteri boıynsha ornalastyrý; 2) salystyrý, teńestirý, ósý reti boıynsha qoıý prosesi "verstka" dep atalady. 1971-1981 Tolyǵyraq ...jyldary Memtermınkom "betteý" túrinde bekitip, is júrgizý, baspa salalarynda keńinen qoldanylyp keldi. Biraq keı oqýlyqtar men basylymdarda "verstka" termıniniń balamasy "paraqtaý" túrinde de berilip júr. Óz basym «verstka» termıniniń qazaq tilindegi balamasy retinde «betteý» sózin qoldanǵan jón dep esepteımin.
"Betteý" qoldanysqa enip ketken termın.
betteý dep buıryqta qoldanamyz
Ескерту! Хабарлама қалдыру үшін сайтқа кіру керек.
Grafopostroıtel – kálka nemese A0 kólemine deıingi qaǵazǵa sýretterdi, sqemalardy, kúrdeli syzbalardy, kartalardy jáne basqa da grafıkalyq aqparatty úlken dáldikpen avtomatty túrde syzýǵa arnalǵan qurylǵy. Ony sońǵy jyldary plotter Tolyǵyraq ...dep te ataıdy. "Plotter" ataýy aǵylshyn tilindegi "plotter" ataýynan tikeleı alynyp otyr. Maǵynasy «syzba syzýshy» degendi bildiredi. Grafopostroıtel termıni grektiń "γράφω" - «jazamyn, sýret salamyn» jáne orystyń "stroıt" – «turǵyzý, salý» degen sózderin býdandastyrý jolymen jasalǵan. Týystas ázerbaıjan tilinde "qrafik planlayıcısı", qyrǵyz tilinde "grafık kýrýýchý", ózbek tilinde "grafo quruvchi", túrik tilinde "grafik oluşturucu" túrinde qoldanylady. Atalǵan mysaldardy qoryta kele, "grafopostroıtel» tirkesiniń qazaq tilindegi balamasy retinde «psyzbaórnekteýshi» tirkesin qoldanǵan jón dep esepteımin.
syzbaórnekteýshi
syzbaórnekteýshi