| 1. | VAR, повтор | beıneqaıtalaý | VAR, повторbeıneqaıtalaýDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)beıneqaıtalaý (aǵyl. video assistant referee)Дефинициясы1. Beıneqaıtalaý – oıyn kezinde aıryqsha kúmán týǵyzatyn, tóreshiler eki oıly bolatyn asa mańyzdy sátte kómekke keletin vıdeoqaıtalaý júıesi. Bul tóreshilerge vıdeo kómek júıesi, olar daýly jaǵdaılarda sheshim qabyldaýǵa kómektesedi, vıdeo qaıtalaýdy qoldanady jáne oıyn sátin ártúrli qyrynan taldaıdy.
2. Etımologıasy: beıneqaıtalaý (aǵyl. video assistant referee)
3. Ózbek: video yordamchi hakam
4. Túrik: video yardımcı hakem
5. Aǵylshyn: video assistant referee
6. Nemis: video-assistent
7. Bekitilgen nusqasy: qaıtalaý (ped.) (1971), vıdeotızer (2024), sıfrlyq vıdeo (2023)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2019 jylǵy 8 qańtardaǵy № 215-Vİ QRZ. ... kıno jáne beıne qyzmet kórsetýde ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń 2006 jylǵy 11 jeltoqsandaǵy N 204 Zańy ... ol fýnksıalaryn qaıtalaýǵa jol bermeıtin biryńǵaı memlekettik júıe ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2024 jylǵy 19 maýsymdaǵy № 93-VIII QRZ. ... beıneónim – moraldyq qundylyqtarǵa sáıkes kelmeıtin ...
10. Usynystar: berilgen termınniń anyqtamasyna qaraı jáne basqa tilderdegi aýdarmasyn eskere kele, "TBK (tóreshiniń beıne/vıdeo kómekshisi)" dep qysqartylǵan nusqasyn nemese ashyp jazylǵan nusqasyn alý kerek dep oılaımyz. Biraq sońǵy jyldary Termınkom "vıdeony" - "beıne" emes, "vıdeo" nusqasynda bekitkenin eskerý kerek.
| +10 |
| 2. | акробатическая дорожка | akrobat jolaǵy, akrobatıkalyq jol, akrobatıkalyq jolaq | акробатическая дорожкаakrobat jolaǵy, akrobatıkalyq jol, akrobatıkalyq jolaqDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)akrobat (grek. akrobateo) - "aıaqtyń ushymen júrý"Дефинициясы1. Akrobatıkalyq jolaq – akrobatıka, gımnastıka jáne kúrdeli sekiris elementterin oryndaýdy qajet etetin basqa da sport túrlerinde jattyǵý men jarys ótkizýge arnalǵan arnaıy sporttyq jabyn. Ol jumsaq qonýǵa múmkindik berip, sportshylardyń qımyl úılesimdiligi men tepe-teńdigin damytýyna kómektesedi.
2. Etımologıasy: akrobat (grek. akrobateo) - "aıaqtyń ushymen júrý"
3. Ózbek: akrobatik yo‘lka
4. Túrik: akrobatik yol
5. Aǵylshyn: acrobatic track
6. Nemis: Sprungbahn
7. Bekitilgen nusqasy: akrobatıkalyq etúd (2019), júgirý joly (2019), atjarys joly (2019), jolaq (2020)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstriniń m.a. 2023 jylǵy 13 qańtardaǵy № 5 buıryǵy. ... akrobatıkalyq jolaqta sekirý ...
Jambyl oblysy ákimdiginiń 2017 jylǵy 27 qarashadaǵy № 261 qaýlysy. ... akrobatıkalyq jolda sekirý ...
Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstriniń 2017 jylǵy 30 qazandaǵy № 290 buıryǵy. ... Akrobatıkalyq jolda sekirý ...
10. Usynystar: basqa tilderdegi aýdarmasyn qaraı kele, bektiligen termınderdi eskere otyra "akrobatıkalyq jol" nusqasyn bekitýdi usynamyz. "Jolaq" degen "polosa" sóziniń qazaqsha nusqasy retinde bekitilgen. Zańnamada da eki nusqasy qatar qoldanylyp júr. Sondyqtan "jolaq" tirkesimen alý durys emes.
| +1 |
| 3. | акселерация | jyldamdatý, akselerasıa (2019) | акселерацияjyldamdatý, akselerasıa (2019)Dene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)akselerasıa (lat. acceleratio) - "jedeldetý"Дефинициясы1. Jyldamdatý, akselerasıa – bul sportshynyń jyldamdyǵyn qysqa merzimde, kóbinese startta nemese sońǵy údeý kezinde kúrt arttyrý prosesi. Startta: akselerasıa ońtaıly jarys jyldamdyǵyna tez jetý úshin bastapqy pozısıadan maksımaldy údeýmen shyǵýdy bildiredi. Júgirý kezinde: mysaly, qarsylasyn aınalyp ótý nemese qarqynyn arttyrý úshin sportshy serpilis úshin akselerasıany qoldana alady.
2. Etımologıasy: akselerasıa (lat. acceleratio) - "jedeldetý"
3. Ózbek: tezlash
4. Túrik: hızlanma, ivmelenme
5. Aǵylshyn: acceleration (human development)
6. Nemis: Beschleunigung
7. Bekitilgen nusqasy: akselerasıa (2017)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2021 jylǵy 24 maýsymdaǵy № 52-VII QRZ. ... akselerasıalyq baǵdarlamalar arqyly damytý ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2018 jylǵy 4 shildedegi № 174-Vİ QRZ. ... "Astana Hab" halyqaralyq tehnologıalyq parkine qatysýshylardy akselerasıalaý ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2021 jylǵy 1 sáýirde № 27-VII QRZ. ... ósý qarqynyn jyldamdatý ...
10. Usynystar: anyqtamasyn, basqa tilderdegi aýdarmasyn qaraı kele, "jyldamdatý" nusqasyn bekitýdi usynamyz. "Akselerasıa" sózi bıologıa salasyna qatysty maǵynasy men sport salasyna qatysty anyqtamasy ártúrli. Arajigin ajyratý úshin sport salasy dep jaqsha ishinde kórsetken durys bolady.
| +9 |
| 4. | активная борьба | shıraq kúres, belsendi kúres, belsene kúresý | активная борьбаshıraq kúres, belsendi kúres, belsene kúresýDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)belsendi (lat. activus, actus) - "belsendi, qozǵalysqa keltirý"Дефинициясы1. Belsendi kúres – bul shabýylǵa basa nazar aýdara otyryp, ártúrli ádisterdi qamtıtyn jekpe-jektegi sportshylardyń is-qımyl kesheni. Kúrestiń bul túrinde qatysýshylar belsendi shabýyl áreketterin qoldana otyryp, qarsylasqa ústemdik etýge tyrysady. Belsendi kúres joǵary tehnıka men taktıkalyq daıyndyqty qajet etedi.
2. Etımologıasy: belsendi (lat. activus, actus) - "belsendi, qozǵalysqa keltirý"
3. Ózbek: aktiv kurash, faol kurash
4. Túrik: aktif mücadele
5. Aǵylshyn: active struggle
6. Nemis: aktiver Kampf
7. Bekitilgen nusqasy: bıologıalyq belsendi qospa (2021), belsendi gaz (2021), belsendi ortalyq (2024), radıoaktıvti ındıkatorlar (2024), kúres (2019)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2020 jylǵy 21 jeltoqsandaǵy № 388-VI QRZ. ... kúres jónindegi belsendi sharalar ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń 2009 jylǵy 7 jeltoqsandaǵy N 220-IV Zańy ... Sporttaǵy dopıngke qarsy kúres týraly halyqaralyq konvensıan ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2015 jylǵy 6 sáýirdegi № 299-V QRZ ... Bıologıalyq aktıvti zattardy ...
10. Usynystar: "aktıv" sózi sońǵy jyldary bekitilgen termınderde eki nusqada da alynǵan. Bekitilgen termınderdi eskere kele, sport salasyna qatysty "belsendi kúres" nusqasyn qaldyrýdy usynamyz.
| +11 |
| 5. | активный бой | shıraq urys, belsendi urys, belsendi jekpe-jek/saıys | активный бойshıraq urys, belsendi urys, belsendi jekpe-jek/saıysDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)belsendi (lat. activus, actus) - "belsendi, qozǵalysqa keltirý"Дефинициясы1. Shıraq urys, belsendi urys, belsendi jekpe-jek/saıys – bul sporttyq jekpe-jektiń (boks, kıkboksıń, MMA, dzúdo jáne t.b.) bir túri, onda sportshy únemi bastamashyldyq tanytyp, qarsylasqa qysym kórsetip, joǵary qarqynmen shabýyl jasap, jekpe-jektiń yrǵaǵy men tempin baqylaýda ustaıdy.
2. Etımologıasy: belsendi (lat. activus, actus) - "belsendi, qozǵalysqa keltirý"
3. Ózbek: faol jang
4. Túrik: aktif dövüş
5. Aǵylshyn: active fight
6. Nemis: aktiver Kampf
7. Bekitilgen nusqasy: janýarlar tóbelesi (2022), atysty urys (2020), qoıan-qoltyq urys (áskerı is) (1998)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstriniń 2023 jylǵy 14 shildedegi № 182 buıryǵy. ... Uıymdastyrýshy - jekpe-jek boıynsha halyqaralyq federasıalar ...
Túrkistan oblysy ákimdiginiń 2020 jylǵy 20 qańtardaǵy № 6 qaýlysy. ... Jekpe-jek saıysy Aýyr atletıka ...
Pavlodar oblysy ákimdiginiń 2023 jylǵy 21 jeltoqsandaǵy № 347/4 qaýlysy. ... Jaýyngerlik jekpe-jektiń aralas túrleri (MMA) ...
10. Usynystar: bekitilgen termınderdi, zańnamadaǵy qoldanysyn eskere kele, "belsendi jekpe-jek" nusqasyn bekitýdi qoldaımyz.
| +9 |
| 6. | аллей-уп | sharyq pas | аллей-упsharyq pasDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)pas (fr. passer) - "barý"Дефинициясы1. Sharyq pas – basketboldaǵy shabýyldaýshy oıynnyń bir elementi. Bul ádis kezinde shabýyldaýshy komandanyń bir oıynshysy qarsylas sebetiniń baǵytyna qaraı joǵaryǵa qaraı pas beredi, al onyń komandalasy sol sátte sekirip, áýede dopty qaǵyp alyp, jerge túspeı turyp, kóbine dank (joǵarydan salý) arqyly dopty sebetke salady. Bul tásil erekshe dáldik pen úılesimdilikti talap etedi jáne kórermender úshin áserli sátterdiń biri.
2. Etımologıasy: pas (fr. passer) - "barý"
3. Ózbek: alley-oop, havoga uzatma, osma pas
4. Túrik: alley-oop, avadan pas, alçaktan smaç
5. Aǵylshyn: alley-oop
6. Nemis: alley-oop, Anspiel zum Dunking
7. Bekitilgen nusqasy: –
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy İshki ister mınıstriniń 2021 jylǵy 1 maýsymdaǵy № 314 buıryǵy. ... Sharyqty, eki jyldamdyqta jáne doǵal erindi, qabyrǵasynan ıilgen ...
10. Usynystar: bul halyqaralyq sporttyq termın, kóbinese sol kúıinde paıdalanylady. Kóp jaǵdaıda bul termın aýdarylmaı, translıterasıa túrinde qoldanylady. "Sharyq" sóziniń túsindirme sózdikterde "kók, aspan" degen maǵynalary bar. Mysaly: Ol sonaý shyrqaý sharyqqa shyǵyp aldy da, parashútin jerge júz sarjan qalǵanda ashty (J.Moldaǵalıev, Aınalaıyn.), Itelgi álden ýaqytta ushyp sharyqqa shyqty (S.Begalın, Ýaqyt.). Anyqtamasyna qaraı otyra, berilgen qazaqsha balamany qoldanýǵa bolady dep sanaımyz. Dopty joǵaryǵa kótere pas berýge "sharyq pas" keledi. Zańnamada qoldanysy kezdespedi.
| -3 |
| 7. | андердог | eleýsiz | андердогeleýsizDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)anderdog (aǵyl. under+dog) - "tómendegi ıt"Дефинициясы1. Anderdog – machta nemese týrnırde jeńiske jetý múmkindigi tómen sanalatyn sportshy ne komanda. Kóbine qarsylasynan álsizdeý dep esepteletin tarap, biraq kútpegen nátıjeler kórsetýi de múmkin.
2. Etımologıasy: anderdog (aǵyl. under+dog) - "tómendegi ıt"
3. Ózbek: underdog
4. Túrik: underdog
5. Aǵylshyn: underdog
6. Nemis: Underdog
7. Bekitilgen nusqasy: –
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ekonomıka mınıstriniń 2022 jylǵy 12 jeltoqsandaǵy № 122 buıryǵy. ... eleýsiz buzýshylyqtar – tabıǵı monopolıalar jáne qoǵamdyq mańyzy bar ...
Qazaqstan Respýblıkasy İshki ister mınıstriniń 2009 jylǵy 28 jeltoqsandaǵy N 502 jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ekonomıka jáne búdjettik josparlaý mınıstriniń 2010 jylǵy 17 aqpandaǵy N 69 Birlesken buıryqtary. ... eleýsiz dárejedegi táýekel toby ...
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2012 jylǵy 25 maýsymdaǵy № 834 Qaýlysy. ... eleýsiz sıpattaǵy ózgerister engizý quqyǵymen ...
10. Usynystar: basqa tilderdegi aýdarmasyn, defınısıaásyn eskere kele, "anderdog" sóziniń ózin qaldyrý kerek dep sanaımyz. "Eleýsiz" sózi termınniń maǵynasyn asha almaıdy. Zańnamada qoldanysy joq.
| -1 |
| 8. | апелляция | qaıta qaraý, shaǵymdaný, apelásıa (2018) | апелляцияqaıta qaraý, shaǵymdaný, apelásıa (2018)Dene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)apelásıa (lat. appellatio) - "úndeý"Дефинициясы1. Qaıta qaraý, shaǵymdaný, apelásıa – jarystyń nátıjesi týraly tóreshiler alqasynyń sheshimin nemese sporttyq is boıynsha qabyldanǵan basqa organnyń sheshimine joǵary tóreshiler ujymyna qaıta qaratý úshin shaǵymdaný.
2. Etımologıasy: apelásıa (lat. appellatio) - "úndeý"
3. Ózbek: apellyatsiya
4. Túrik: itiraz
5. Aǵylshyn: appeal
6. Nemis: Berufung (Recht)
7. Bekitilgen nusqasy: apelásıa (2018), qaıta qaraý (zań) (2010)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń 1999 jylǵy 16 shildedegi N 427 Zańy. ... apelásıalyq keńestiń qarsylyqtardy qaraý qaǵıdalaryn ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2020 jylǵy 3 shildedegi № 358-VI QRZ. ... apelásıalyq komısıasy qyzmetin júzege asyrý ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2021 jylǵy 20 naýryzdaǵy № 20-VII QRZ. ... Apelásıalyq shaǵym berilgen ...
10. Usynystar: berilgen termınniń defınısıaásyn, basqa tilderdegi aýdarmasyn, zańnamada qoldanysyn qaraı kele, "apelásıa" termıni qalýy kerek dep sanaımyz, berilgen qazaqsha eki balama "shaǵymdaný" - "objalovanıe", "qaıta qaraý (zań)" - "peresmotr" (2010) sózderine qoldanylady.
| +11 |
| 9. | апперкот | túre soqqy, aperkot (2019) | апперкотtúre soqqy, aperkot (2019)Dene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)aperkot (aǵyl. upper+cut) - "joǵarǵy+kesý"Дефинициясы1. Túre soqqy, aperkot – boksta tómennen urý, ıaǵnı qarsylastyń ıek tusyna tómennen joǵary qaraı baǵyttalǵan soqqyny bildiredi. Kóbinese jaqyn araqashyqtyqta urys salǵanda qoldanylady.
2. Etımologıasy: aperkot (aǵyl. upper+cut) - "joǵarǵy+kesý"
3. Ózbek: upperkut, yuqoriga zarba
4. Túrik: aparkat
5. Aǵylshyn: uppercut
6. Nemis: Aufwärtshaken
7. Bekitilgen nusqasy: aperkot (2019)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2008 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy N 1351 Qaýlysy. ... soqqy tolqynynyń qosarly zaqymdaý faktorlary ...
Eýrazıalyq ekonomıkalyq komısıa Alqasynyń 2020 jylǵy 26 aqpandaǵy № 28 sheshimi. ... soqqy kapsúlalary ...
10. Usynystar: termınniń zańnamada qoldanysy kezdespeıdi. Basqa tilderdegi aýdarmalary ózgerissiz alynǵan. "Túre soqqy" degen usynys termınniń maǵynasyn tolyq asha alsa, alýǵa bolady. Sala mamandarymen qaraý kerek dep sanaımyz.
| +11 |
| 10. | аренда игрока | jalǵa alý / jalǵa berý, oıynshyny jalǵa alý / oıynshyny jalǵa berý | аренда игрокаjalǵa alý / jalǵa berý, oıynshyny jalǵa alý / oıynshyny jalǵa berýDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)jalǵa alý (lat. arrendare) - "jalǵa berý"Дефинициясы1. Jalǵa alý / jalǵa berý, oıynshyny jalǵa alý / oıynshyny jalǵa berý – bul sportshynyń (mysaly, fýtbolshynyń) kelisimshartyna ıe klýbynan keıbir merzimge basqa klýbqa ýaqytsha aýysýyn bildiretin kelisim. Ol transferlik tereze kezinde de, odan tys ýaqytta da júzege asyrylýy múmkin. Kelisim merzimi – aldyn ala belgilenedi, jáne ártúrli bolýy múmkin: bir machtan birneshe jylǵa deıin.
2. Etımologıasy: jalǵa alý (lat. arrendare) - "jalǵa berý"
3. Ózbek: ijara (sport)
4. Túrik: kiralama (spor)
5. Aǵylshyn: loan, player loan
6. Nemis: spieler mieten
7. Bekitilgen nusqasy: jaldaý (jalǵa alý/berý) (2020), qosymshalardy jalǵa alý/berý (2023), qosalqy oıynshy (2019)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń 2013 jylǵy 4 shildedegi № 131-V Zańy ... «Múliktik», «jalǵa alý», «múliktik jaldaý ...
Jetisý oblysy Kerbulaq aýdany ákimdiginiń 2024 jylǵy 5 shildedegi № 202 sheshimi ... Tabıǵı ólsheýler júrgizý úshin arendatorlary ...
Almaty oblysy ákimdiginiń 2008 jylǵy 8 qazandaǵy N 187 qaýlysy. ... múlikti jalǵa (arendaǵa) berý ...
10. Usynystar: berilgen anyqtamany, zańnamada qoldanysyn, basqa tilderdegi aýdarmalaryn, bekitilgen termınderdi eskere otyra, "oıynshyny jalǵa alý / berý" nusqasyn bekitken durys dep sanaımyz.
| -5 |
| 11. | атака сзади (футбол) | tý syrtynan shabýyldaý, syrtynan shabýyldaý | атака сзади (футбол)tý syrtynan shabýyldaý, syrtynan shabýyldaýDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)shabýyl (eski fr. attaquer) - "bekitý"Дефинициясы1. Tý syrtynan shabýyldaý, syrtynan shabýyldaý – bul oıynshy osal kúıdegi qarsylasyn artqy jaǵynan uryp-soǵý nemese soqqyǵa jyǵý erejelerin buzý. Bul sportqa tán emes minez-qulyq jáne aıyp dobymen jazalanady, al keıbir jaǵdaılarda oıynnan shyǵarylady.
2. Etımologıasy: shabýyl (eski fr. attaquer) - "bekitý"
3. Ózbek: orqadan hujum
4. Túrik: arkadan hücum
5. Aǵylshyn: rear attack
6. Nemis: angriff von hinten
7. Bekitilgen nusqasy: shabýyl (2020), arttan iliný (2019)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2019 jylǵy 13 mamyrdaǵy № 256-Vİ QRZ. ... shabýyldaýdy ımıtasıaálaýdy ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń 2011 jylǵy 9 qarashadaǵy 490-IV Zańy ... sondaı-aq tutqıyldan shabýyldaý saldarynan ...
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2022 jylǵy 23 qyrkúıektegi № 734 qaýlysy ... Desanttyq-shabýyldaý ...
10. Usynystar: zańnamada qoldanysyn, bekitilgen termınderdi eskere kele, termınniń yqshamdylyǵyn saqtaý úshin "syrtynan shabýyldaý" nusqasyn qoldaımyz.
| +11 |
| 12. | атакующий подбор | qaıyrma talas | атакующий подборqaıyrma talasDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)ataka (fr. attaque) - "shabýyl"Дефинициясы1. Qaıyrma talas – bul komanda shabýyl jasap jatqanda dop sebetke túspeı keri qaıtsa (ıaǵnı, múlt ketse), sol dopty qaıta qaǵyp alyp, shabýyldy jalǵastyrý. Muny qarsylas emes, shabýyldap jatqan komanda jasaıdy. Shabýyl kezindegi dopty qaıta alý.
2. Etımologıasy: ataka (fr. attaque) - "shabýyl"
3. Ózbek: hujumiy ribaund
4. Túrik: hücum ribaundu
5. Aǵylshyn: offensive rebound
6. Nemis: Offensiv-Rebound
7. Bekitilgen nusqasy: shabýyl (2020)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2012 jylǵy 14 qyrkúıektegi № 25-02/457 Buıryǵy. ... qaıyrma qarakól jaǵaly, árbir qatarda ...
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2011 jylǵy 20 qazandaǵy № 166 Jarlyǵy. ... Qondyrmaly qaıyrma jaǵaly ...
10. Usynystar: sport salasynyń sózdikterinde "atakýıýshıı" tirkesimen kelgen sózderdi "shabýyldaýshy" dep beredi. Termınniń anyqtamasyna úńilsek, "qaıyrma talas" balamasyn alýǵa bolady, sala mamandarymen talqylap qabyldaý kerek.
| -5 |
| 13. | атрибут | tólsıpat | атрибутtólsıpatDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)atrıbýt (lat. attributio) - "berý"Дефинициясы1. Tólsıpat – bir nárseni ereksheleıtin belgi. Bul oıynshyǵa nemese oıynǵa tán erekshe sıpattama, qasıet nemese qural degendi bildiredi. Fýtbol oıynynda doptan bastap, soǵylǵan golǵa deıin oıyn atrıbýttary bolyp sanalady.
2. Etımologıasy: atrıbýt (lat. attributio) - "berý"
3. Ózbek: atribut
4. Túrik: öznitelik
5. Aǵylshyn: Attribute
6. Nemis: Attribut
7. Bekitilgen nusqasy: atrıbýt (2018), tólsıpat (aqparattyq tehnologıa) (2006)
8. Qoldaný salasy: Statısıka, standarttaý jáne zıatkerlik menshik, Dene tárbıesi jáne sport, Fılosofıa jáne saıasattaný, Pedagogıka jáne psıhologıa, Informatıka jáne esepteýish tehnıka, İs júrgizý jáne muraǵat isi
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2024 jylǵy 2 aqpandaǵy № 58-VIII QRZ ... menshiktiń negizgi atrıbýttarynan aıtarlyqtaı aıyrady ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2024 jylǵy 4 jeltoqsandaǵy № 141-VIII QRZ ... aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn sáıkestendirýdi júrgizýge arnalǵan quraldardy (buıymdardy) jáne atrıbýttardy satyp alýǵa ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń 2012 jylǵy 20 sáýirdegi № 11-V Zańy ... belgileri men atrıbýttar ...
10. Usynystar: berilgen termınniń defınısıaásyna qarasaq, "tólsıpat" uǵymy maǵynasyn ashpaıdy. İs júrgizý salasynda ǵana "tólsıpat" dep 2006 jyly bekitilgen eken. Zańnama qujattarynda da "atrıbýt" dep qoldanylady. Sondyqtan 2018 jyly bekitilgen nusqasynda qaldyryp, termındi qaraýdan alyp tastaǵan durys dep sanaımyz.
| -3 |
| 14. | аут | syrt, aýt (2019) | аутsyrt, aýt (2019)Dene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)aýt (aǵyl. out) - "tys"Дефинициясы1. Syrt, aýt – doptyń, shaıbanyń oıyn alańynan tys shyǵyp ketýi; boks alańynda referıdiń urysty nokaýtpen aıaqtaýdy toqtatýy týraly bergen komandasy.
2. Etımologıasy: aýt (aǵyl. out) - "tys"
3. Ózbek: chiqish, aut
4. Túrik: hariç, mola, çıkış
5. Aǵylshyn: out
6. Nemis: Out
7. Bekitilgen nusqasy: aýt (2019)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Eýrazıalyq ekonomıkalyq komısıa Alqasynyń 2016 jylǵy 7 maýsymdaǵy № 64 sheshimi. ... "stempıng aýt" júrgizilgen el aýmaǵynda ...
10. Usynystar: basqa tilderdegi aýdarmasyn eskere kele, 2019 jyly bekitilgen "aýt" nusqasy qalýy kerek dep sanaımyz.
| +7 |
| 15. | бандаж | jumsaýyt, bandaj (2021) | бандажjumsaýyt, bandaj (2021)Dene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)bandaj (fr. bandage) - "tańǵysh, bınt"Дефинициясы1. Jumsaýyt, bandaj – deneniń jeke bólikterin qajetti qalypta saqtaýǵa arnalǵan, myqtap kıilip turatyn tańǵysh.
2. Etımologıasy: bandaj (fr. bandage) - "tańǵysh, bınt"
3. Ózbek: bandaj
4. Túrik: bandaj
5. Aǵylshyn: bandage
6. Nemis: Verband
7. Bekitilgen nusqasy: bandaj (2021), bandaj, beltartpa (2019), beltartpa (med.) (2005)
8. Qoldaný salasy: Kólik jáne qatynas joldary, Dene tárbıesi jáne sport, Energetıka, Medısına, Mehanıka jáne mashınataný, Mashınajasaý, Sáýlet jáne qurylys
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2025 jylǵy 9 qańtardaǵy № 152-VIII QRZ. ... Baldaqtardy, hırýrgıalyq beldikterdi jáne bandajdardy qosa alǵanda ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2018 jylǵy 2 shildedegi № 166-Vİ QRZ. ... bekitý quraldaryna (gıps, bandaj) jumsalatyn shyǵystardy qosa alǵanda ...
Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstriniń m.a. 2022 jylǵy 21 qyrkúıektegi № 273 buıryǵy. ... Jattyǵý bandajy ...
10. Usynystar: berilgen termın osy ýaqytqa deıin birneshe ret bekitilgen. Zańnamadaǵy qoldanysy – "bandaj". "Jumsaýyt" balamasyn alý týraly sala mamandarymen talqylaý kerek.
| +7 |
| 16. | баттерфляй (хоккей) | tarbaq turys | баттерфляй (хоккей)tarbaq turysDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)baterfláı (aǵyl. butterfly) - "kóbelek"Дефинициясы1. Tarbaq turys – bul qaqpashynyń shaıbany toqtatý úshin qoldanatyn arnaıy qorǵaný tehnıkasy. Qaqpashy tizesin búgip, eki aıaǵyn janyna jaıyp otyrady. Bul qalyp shaıbanyń tómengi jaǵynan (jerge jaqyn) ótýine jol bermeıdi. Qolymen jáne denesimen qaqpanyń joǵary bóligin jaýyp qorǵaıdy.
2. Etımologıasy: baterfláı (aǵyl. butterfly) - "kóbelek"
3. Ózbek: butterfly
4. Túrik: kelebek (stili)
5. Aǵylshyn: butterfly
6. Nemis: Schmetterling
7. Bekitilgen nusqasy: baterfláı (2019)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstriniń 2023 jylǵy 30 qańtardaǵy № 28 buıryǵy. ... 50 m. baterfláı ...
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti Tóraǵasynyń 2019 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 104/qe buıryǵy. ... Baterfláı, qurastyrylǵan stanok, bastan aýyr tartýǵa arnalǵan tutqa ...
10. Usynystar: berilgen termın sporttyń basqa salasy boıynsha dál sol qalpynda 2019 jyly bekitilgen. Hokeıge qatysty usynylǵan balama berilgen anyqtamanyń maǵynasyn asha alady. Biraq qoldanysqa belsendi túsip ketýine baılanysty aldyn ala boljaý qıyn. Sala mamandarymen talqylaý qajet. Hokeı sport túrine qatysty komısıa kelisip jatsa, birge "tarbaqturys" dep bergen durys dep sanaımyz. Salalyq sózdikterdiń bárinde júzýge qatysty maǵynasy alynǵan.
| -5 |
| 17. | батут | sekirtpe, serpilmeli tor, batýt (2023) | батутsekirtpe, serpilmeli tor, batýt (2023)Dene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)batýt (fr. batoude) - "soqqy"Дефинициясы1. Sekirtpe, serpilmeli tor, batýt – rezeńke nemese metal serippeler arqyly metal jaqtaýǵa sozylǵan berik tordan turatyn sporttyq snarád. Batýtta gımnasttar 8 metrge deıin aýada ártúrli sekirýler, akrobatıkalyq trúktar men burylystar, qulaýlar sıaqty elementterdi oryndaıdy.
2. Etımologıasy: batýt (fr. batoude) - "soqqy"
3. Ózbek: batut
4. Túrik: trambolin
5. Aǵylshyn: trampoline
6. Nemis: trampolin
7. Bekitilgen nusqasy: batýt (2023), kermeserippe (2019)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Nur-Sultan qalasy Bas memlekettik sanıtarlyq dárigeriniń 2021 jylǵy 23 cáýirdegi № 6 qaýlysy. ... boýlıń-ortalyqtarǵa, batýttar,kompúterlik klýbtarǵa ...
Pavlodar oblystyq ákimdiginiń 2020 jylǵy 27 aqpandaǵy № 22/1 qaýlysy. Batýttyq gımnastıka Shańǵy jarysy ...
Almaty qalasy ákimdiginiń 2017 jylǵy 28 jeltoqsandaǵy № 4/574 qaýlysy. ... Batýtta jáne akrobatıkalyq jolda sekirý ...
10. Usynystar: basqa tilderdegi aýdarmasyn qaraı kele, osyǵan deıin "batýt" dep bekitilse de, maǵynasyn tolyq ashyp kórsete alsa, berilgen qazaqsha balmasynyń bireýin nemese "sekirtpe tor" nusqasyn alýǵa bolady dep sanaımyz.
| +5 |
| 18. | безадресная передача (пас) | laqpa pas | безадресная передача (пас)laqpa pasDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)pas (fr. passer) - "júrý, ótý"Дефинициясы1. Laqpa pas – bul naqty oıynshyǵa baǵyttalmaǵan, adressiz pas degendi bildiredi. Naqty komandalasqa emes, jalpy alańdaǵy bos keńistikke nemese baǵytqa berý.
2. Etımologıasy: pas (fr. passer) - "júrý, ótý"
3. Ózbek: manzilsiz uzatma
4. Túrik: adressiz iletme
5. Aǵylshyn: unaddressed pass / aimless pass
6. Nemis: Ungezielter Pass
7. Bekitilgen nusqasy: massaberilis (2021)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń 2008 jylǵy 15 jeltoqsandaǵy N 106-IV Zańy ... energıaá berilisi kólemderin arttyrý ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń 2005 jylǵy 22 qarashadaǵy N 89 Zańy. ... gaz uńǵymalary men berilis qurylǵylaryn qospaǵanda ...
10. Usynystar: berilgen termınniń anyqtamasyna qaraı otyra, usynylǵan qazaqsha balamasy "laqpa pas" degendi alýǵa bolady dep sanaımyz. Aıtýǵa jeńil, qoldanysqa tez enýi múmkin. Qazaq ádebı tiliniń sózdiginde "laqpa" syn esim, laǵyp betimen ketetin, bos sóıleıtin" degen anyqtama berilgen.
| -3 |
| 19. | биатлонная винтовка | besatar | биатлонная винтовкаbesatarDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)bıatlon (lat. bis, ej. grek. ἆθλον) - "jarys, kúres"Дефинициясы1. Besatar – bıatlonda qoldanylatyn arnaıy sporttyq qarý, shańǵymen júgirýdi atýmen biriktiretin qysqy sport túri. Bul, ádette, 50 metrge deıingi qashyqtyqta sporttyq atýǵa arnalǵan belgili bir tehnıkalyq sıpattamalary bar shaǵyn kalıbrli myltyq.
2. Etımologıasy: bıatlon (lat. bis, ej. grek. ἆθλον) - "jarys, kúres"
3. Ózbek: biatlon miltig‘i
4. Túrik: biatlon tüfeği
5. Aǵylshyn: biathlon rifle
6. Nemis: Biathlongewehr
7. Bekitilgen nusqasy: bıatlon (2019), sporttyq myltyq (2019)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport, Áskerı is
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Pavlodar oblysy ákimdiginiń 2025 jylǵy 3 sáýirdegi № 96/1 qaýlysy. ... Bıatlon ...
Qazaqstan Respýblıkasy Týrızm jáne sport mınıstriniń 2024 jylǵy 2 qazandaǵy № 171 buıryǵy. ... Shańǵy jáne/nemese bıatlon jolynda jattyǵý ...
Jetisý oblysy ákimdiginiń 2024 jylǵy 4 naýryzdaǵy № 71 qaýlysy. ... Sýǵa sekirý Bıatlon ...
10. Usynystar: basqa tilderdegi aýdarmasyn, bekitilgen termınderdi nazarǵa ala otyra, berilgen termınniń qazaqsha balamasyn "bıatlon besatary" dep alý usynylady. Salalyq sózdikterde "vıntovkanyń" ózin "besatar" dep alý úrdisi bar.
| -1 |
| 20. | блок (волейбол), (конькобежный спорт) | tosqaýyl (voleıbol), qalqalaý (syrǵy jarys) | блок (волейбол), (конькобежный спорт)tosqaýyl (voleıbol), qalqalaý (syrǵy jarys)Dene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)blok (fr. bloc) - "bórene, aǵash bóligi"Дефинициясы1. Blok – bul birneshe sport túrinde qoldanylatyn termın, biraq árqaısynda maǵynasy men qoldaný tásili ártúrli. Tosqaýyl (voleıbol) – bul qarsylastyń shabýylyn toqtatý úshin tor janynda sekirip, qolmen tosqaýyl qoıý ádisi. Qarsy shabýylshynyń soqqysyn qaıtarý nemese baǵytyn ózgertý. Komandaǵa qorǵanys múmkindigin arttyrý. Qalqalaý (syrǵy jarys) – bul jarys jolyndaǵy aınalym bólikteriniń (sheńberlerdiń) birin shartty túrde "blok" dep ataý. Bul jerde "ishki" jáne "syrtqy" blok degen uǵymdar qoldanylady. İshki blok – muz aıdynynyń ishki doǵasy, qysqa jol. Syrtqy blok – syrtqy doǵa, uzyn jol. Júgirýshiler ár aınalym saıyn ishki-syrtqy bloktardy aýystyryp júredi, bul barlyq sportshylardyń jol uzyndyǵy teń bolýyn qamtamasyz etedi.
2. Etımologıasy: blok (fr. bloc) - "bórene, aǵash bóligi"
3. Ózbek: blok, aylana yo‘lagi
4. Túrik: blok, Kulvar
5. Aǵylshyn: block, lane / curve (in speed skating)
6. Nemis: block, Bahn
7. Bekitilgen nusqasy: blok (2018), lıpoıdty tosqaýyl (2021), qalqalaý vedomstvosy (2022)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport, Fızıka jáne astronomıa, Matematıka, Informatıka jáne esepteýish tehnıka, Áskerı is
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2001 jylǵy 24 jeltoqsan N 274-İİ ... oqshaýlandyrý jáne onda tosqaýyl qoıý ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2015 jylǵy 20 aqpandaǵy № 288-V QRZ. ... orta tosqaýyldary arasyndaǵy ...
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2013 jylǵy 27 tamyzdaǵy № 866 qaýlysy. ... Memlekettik shekaradan ótetin jerde qalqalaý ...
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń Qaýlysy 1996 jylǵy 14 qazan N 1259 ... qalqalaýshy qurylystar men rezervtik sý qoımalary ...
10. Usynystar: sport salasyndaǵy qoldanys ereksheligine qaraı ártúrli berý kerek bolsa, sala mamandarymen talqylaı otyra sheshim shyǵarý kerek dep esepteımiz.
| +11 |
| 21. | блок-шот (баскетбол) | tosqyn, qolmen tosqaýyl (2019), blok-shot (2023) | блок-шот (баскетбол)tosqyn, qolmen tosqaýyl (2019), blok-shot (2023)Dene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)blok-shot (aǵyl. block+ shot) – "blok + laqtyrý, soqqy"Дефинициясы1. Tosqyn, qolmen tosqaýyl, blok-shot – qorǵanystaǵy oıynshylardyń qarsylas laqtyrǵan dopty keri qaıtaryp tosqaýyldaýy.
2. Etımologıasy: blok-shot (aǵyl. block+ shot) – "blok + laqtyrý, soqqy"
3. Ózbek: blokli zarba
4. Túrik: blok-şot
5. Aǵylshyn: block shot
6. Nemis: Block-Shot
7. Bekitilgen nusqasy: blokshot (2023), qolmen tosqaýyl (2019)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2003 jylǵy 21 mamyrdaǵy N 472 qaýlysy. ... kómekshi tolqyn tosqynyn ...
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy 2002 jylǵy 24 mamyr N 564. ... ózine bas jáne kómekshi tolqyn tosqynyń jáne bir mezgilde tórt júk ...
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy 2002 jylǵy 25 qańtar N 110. ... Tolqyn tosqyny jáne dambalardy qaıta jańartýdy kózdeıtin 2-kezeń. ...
10. Usynystar: tosqaýyl, bóget, kedergi maǵynalaryn qamtıtyn "tosqyn" termınin bekitýge usynamyz.
| +7 |
| 22. | блокер | qalqanqolǵap | блокерqalqanqolǵapDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)blok (fr. bloc) - "bórene, aǵash bóligi"Дефинициясы1. Qalqanqolǵap – qaqpashynyń jyrnaqty ustaıtyn qolynyń syrtqy jaǵynda ornalasqan úlken tórtburyshty qalqan. Qoldyń basyn qorǵaýǵa arnalǵan jáne sonymen qatar soqqylardy qaıtarýǵa qajet.
2. Etımologıasy: blok (fr. bloc) - "bórene, aǵash bóligi"
3. Ózbek: bloker
4. Túrik: engelleyici
5. Aǵylshyn: blocker
6. Nemis: Blocker
7. Bekitilgen nusqasy: qalqan (2024)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2023 jylǵy 12 jeltoqsandaǵy № 413 Jarlyǵy. ... saltanatty qolǵap; 2) qysqy (2-sýret): kúnqaǵary ...
Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2015 jylǵy 31 naýryzdaǵy № 253 buıryǵy. ... qalqannyń, jınaq shınalaryna ...
Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2011 jylǵy 20 qazandaǵy № 166 Jarlyǵy. ... kashne, qolǵap, galstýk, aıaq kıim daıyn kúıinde ...
10. Usynystar: zańnama mátinderinde atalǵan termın "qalqan" jáne "qolǵap" nusqalarynda ǵana kezdesedi. Degenmen, saraptama qorytyndysy sóztirkesim arqyly jasalǵan "qalqanqolǵap" termınin bekitýge usynady.
| +9 |
| 23. | блокирование (футбол) | tosqaýyl, tosqaýyl qoıý | блокирование (футбол)tosqaýyl, tosqaýyl qoıýDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)blok (fr. bloc) - "bórene, aǵash bóligi"Дефинициясы1. Tosqaýyl, tosqaýyl qoıý – bul oıynshy qarsylasynyń dopqa jaqyndaýyna nemese oınaýyna kedergi keltiretin taktıkalyq ádis. Ol sondaı-aq berilisterdi nemese soqqylardy ustaý úshin paıdalanylýy múmkin.
2. Etımologıasy: blok (fr. bloc) - "bórene, aǵash bóligi"
3. Ózbek: bloklash
4. Túrik: engelleme
5. Aǵylshyn: blocking
6. Nemis: Blockierung
7. Bekitilgen nusqasy: buǵattaý (2016), tosqaýyl, kedergi (2016), tosqaýyl, kedergi (2016), tosqaýyl (ındýstrıaá) (2015)
8. Qoldaný salasy: Kólik jáne qatynas joldary, Dene tárbıesi jáne sport, Energetıka, Zańtaný, Áskerı is, Ekonomıka jáne qarjy
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2015 jylǵy 17 qarashadaǵy № 18-02/1003 buıryǵy. ... tosqaýyl aǵashtar men tutqyr úımeler ornalastyrý ...
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy 2001 jylǵy 11 naýryz N 340. ... tehnıkalyq tosqaýyldar jónindegi kelisim ...
Eýrazıalyq Úkimetaralyq Keńestiń 2020 jylǵy 31 qańtardaǵy № 1 Ókimi. ... isteýi sheńberindegi tosqaýylardy joıýy ...
10. Usynystar: "tosqaýyl" termıniniń basqa salalarda bekitilgenin eskere kele, saraptama qorytyndysy "tosqaýyl qoıý" termınin bekitýge usynady.
| +11 |
| 24. | блокировка | tosqaýyldaý, qaqpaılaý, joldy jabý, buǵattaý (2016) | блокировкаtosqaýyldaý, qaqpaılaý, joldy jabý, buǵattaý (2016)Dene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)blok (fr. bloc) - "bórene, aǵash bóligi"Дефинициясы1. Tosqaýyldaý, qaqpaılaý, joldy jabý, buǵattaý – shabýyldy toqtatý úshin qoldanatyn qorǵanys áreketi. Qarsylastyń qolyn, denesin nemese aıaǵyn ustap, ádis jasaýyna kedergi keltirý ne denemen qaqpaılap, júrisinen jańyldyrý. Ozbaq bolǵan qarsylasyn ótkizbeý úshin aldyna túsip alyp syrǵanaý.
2. Etımologıasy: blok (fr. bloc) - "bórene, aǵash bóligi"
3. Ózbek: qulflash
4. Túrik: engelleme
5. Aǵylshyn: blocking
6. Nemis: Blockierung
7. Bekitilgen nusqasy: buǵattaý (2021)
8. Qoldaný salasy: Statısıka, standarttaý jáne zıatkerlik menshik, Dene tárbıesi jáne sport, Mehanıka jáne mashınataný, Informatıka jáne esepteýish tehnıka, Elektronıka, radıotehnıka jáne baılanys, Ekonomıka jáne qarjy, Tamaq ónerkásibi jáne turmystyq qyzmet
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Kólik jáne komýnıkasıa mınıstriniń 2011 jylǵy 19 mamyrdaǵy № 291 Buıryǵy. ... ortalyqtandyrý jáne buǵattaý qurylǵylary ...
Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 2016 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 40-Vİ QRZ. ... daktıloskopıalyq nemese genomdyq aqparatty buǵattaý ...
Qazaqstan Respýblıkasy Bas Prokýrorynyń 2023 jylǵy 13 qańtardaǵy № 21 buıryǵy. ... talaptar laýazymdy adamdar qoljetimdilikti buǵattaý ...
10. Usynystar: zańnama mátinderindegi qoldanysyna qaraı, Komısıa sheshimimen 2021 jyly bekitilgen "buǵattaý" termınin qaldyrýdy usynamyz. Mamandardyń pikiri qajet.
| +9 |
| 25. | бой на ближней дистанции (бокс) | jaqyn urys, taıaý qashyqtyqtaǵy saıys, jaqyn araqashyqtyqta urys salý | бой на ближней дистанции (бокс)jaqyn urys, taıaý qashyqtyqtaǵy saıys, jaqyn araqashyqtyqta urys salýDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)dıstansıaá (lat. distantia) – "qashyqtyq, aralyq"Дефинициясы1. Jaqyn urys, taıaý qashyqtyqtaǵy saıys, jaqyn araqashyqtyqta urys salý – bul qarsylastardyń jaqyn araqashyqtyqta turyp, negizinen ishke baǵyttalǵan qysqa soqqylar (aperkottar, hýktar) arqyly shabýyldap, qorǵanatyn boks tehnıkasy. Mundaı qashyqtyqta boksshylar kóbine denege soqqy baǵyttaıdy jáne klınchke jıi túsedi.
2. Etımologıasy: dıstansıaá (lat. distantia) – "qashyqtyq, aralyq"
3. Ózbek: yaqin masofadagi jang
4. Túrik: yakın mesafe dövüşü
5. Aǵylshyn: close range combat
6. Nemis: Nahkampf
7. Bekitilgen nusqasy: araqashyqtyq ólsheý (2015), teńizdegi urys (2020), qarsy saıys (2019)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Mınıstrler Kabınetiniń Qaýlysy 25 mamyr 1995 j. N 743. ... eń taıaý áýe aılaǵy retinde uıǵarylsyn ...
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qaýipsizdik komıteti Tóraǵasynyń 2019 jylǵy 21 qańtardaǵy № 6/qe buıryǵy. ... memleketterdiń aýmaqtaryndaǵy urys qımyldaryna ...
Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2017 jylǵy 28 qyrkúıektegi № 331 buıryǵy. ... jaryqtaǵy kóldeneń araqashyqtyqtary ...
10. Usynystar: saraptama qorytyndysy termın yqshamdylyǵy men qoldanys jeńildigine baılanysty "jaqyn urys" nusqasyn bekitýge usynady.
| -3 |
| 26. | бой на дальней дистанции (бокс) | alshaq urys, alys araqashyqtyqta urysqa túsý | бой на дальней дистанции (бокс)alshaq urys, alys araqashyqtyqta urysqa túsýDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)dıstansıaá (lat. distantia) – "qashyqtyq, aralyq"Дефинициясы1. Alshaq urys, alys araqashyqtyqta urysqa túsý – boksshylardyń alystan, soqqy jasaý úshin qoldaryn jazyp júrip judyryqtasýy.
2. Etımologıasy: dıstansıaá (lat. distantia) – "qashyqtyq, aralyq"
3. Ózbek: uzoq masofali jang
4. Túrik: uzak mesafe dövüşü
5. Aǵylshyn: long range combat
6. Nemis: Distanzkampf
7. Bekitilgen nusqasy: urys sıpaty (2021), qoıan-qoltyq saıys (2019), jol araqashyqtyǵy (tótenshe jaǵdaılar) (2015)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy 1996 jylǵy 22 qarasha N 45-I. ... qoldanýshy organdary nemese ókimet organdary urys qımyldary ...
Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstriniń 2023 jylǵy 10 aqpandaǵy № 97 buıryǵy. ... araqashyqtyqta jabdyqtalady ...
Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimdiginiń 2022 jylǵy 18 sáýirdegi № 91 qaýlysy. ... Amanat aýylynan alshaqtaı kele aǵyspen ...
10. Usynystar: defınısıaáǵa súıene otyryp, saraptama qorytyndysy "alshaq urys" nusqasyn bekitýdi usynady.
| -3 |
| 27. | бой с тенью | aýany osqylaý, kóleńkemen urys | бой с теньюaýany osqylaý, kóleńkemen urysDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)–Дефинициясы1. Aýany osqylaý, kóleńkemen urys – jekpe-jekti, qarsylasty kózge elestetip, aýany urǵylaý. Aınaǵa qarap turyp ta jattyǵýǵa bolady.
2. Etımologıasy: –
3. Ózbek: soya bilan kurash
4. Túrik: gölgeyle dövüş
5. Aǵylshyn: shadowboxing
6. Nemis: Schattenboxen
7. Bekitilgen nusqasy: kóleńke árip (lıngv.) (2003), atysty urys (2020)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstriniń 2020 jylǵy 24 jeltoqsandaǵy №356 buıryǵy. ... kóleńkemen 3 mınýttyq jekpe-jek ...
10. Usynystar: zańnama mátinderinde "boı s tenú" termıni bir ret qana kezdesti. "Kóleńkemen jekpe-jek" túrinde tikeleı (kálkamen) aýdarylǵan. Saraptama qorytyndysy "aýany osqylaý" termınin bekitýge usynady.
| +1 |
| 28. | бой финальный | aqtyq jekpe-jek, aqtyq jarys, aqtyq aıqas | бой финальныйaqtyq jekpe-jek, aqtyq jarys, aqtyq aıqasDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)fınal (lat. finalis) – "sheshýshi, sońǵy"Дефинициясы1. Aqtyq jekpe-jek – jarystyń sheshýshi kezeńindegi kezdesý, chempıondy anyqtaıtyn sońǵy aıqas
2. Etımologıasy: fınal (lat. finalis) – "sheshýshi, sońǵy"
3. Ózbek: final jangi, so‘nggi jang
4. Túrik: final dövüşü / final maçı
5. Aǵylshyn: final bout / final fight
6. Nemis: finalkampf
7. Bekitilgen nusqasy: fınal (2003), janýarlar tóbelesi (2022), shaıqas tártibi (2019)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport, Fılosofıa jáne saıasattaný, Áskerı is, Tarıh
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń 2004 jylǵy 16 qarashadaǵy N 340-ó Ókimi. ... aqtyq jarystaryn ...
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2020 jylǵy 2 jeltoqsandaǵy № 811 qaýlysy. ... balǵalary aıqasa ...
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2020 jylǵy 27 qarashadaǵy № 802 qaýlysy. ... jekpe-jek saraıynyń ...
10. Usynystar: "jekpe-jek" ataýy toptyq saıys túrine kelmeıtindikten, "aqtyq aıqas" ataýyn usynamyz.
| +7 |
| 29. | боковая линия | qaptal syzyq | боковая линияqaptal syzyqDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)lınıaá (lat. linea) – "zyǵyr jip, baý; syzyq"Дефинициясы1. Qaptal syzyq – fýtbol alańynyń eki jaǵyndaǵy syzyq. Dop osy syzyqtardan shyǵyp ketse, tóreshi oıyndy toqtatyp, qarsy taraptyń fýtbolshysy dopty basynan asyra laqtyryp, oıynǵa qaıta qosady.
2. Etımologıasy: lınıaá (lat. linea) – "zyǵyr jip, baý; syzyq"
3. Ózbek: yon chiziq
4. Túrik: yan çizgi
5. Aǵylshyn: sideline
6. Nemis: Seitenlinie
7. Bekitilgen nusqasy: búıir bet (2023), taza urpaq tizbegi (2024), korrelásıaá syzyǵy (2024)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport, Bıologıa
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Qazaqstan Respýblıkasynyń 2003 jylǵy 2 shildedegi N 452-İİ Zańy. ... syzyqpen ońtústik-batys baǵytta ...
Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2023 jylǵy 6 maýsymdaǵy № 103 buıryǵy. ... qabyqpen qaptalǵan tabletkalar ...
Eýrazıalyq ekonomıkalyq komısıa Keńesiniń 2021 jylǵy 29 qazandaǵy № 113 sheshimi. ... sýdy qosa alǵanda, qaptalǵan aýyz sýdyń qaýipsizdigi ...
10. Usynystar: ózge tildegi aýdarmalar men zańnama mátinderindegi qoldanysyn negizge alyp, "qaptal syzyq" termınin bekitýge usynamyz.
| +9 |
| 30. | боковое вращение (теннис) | shıirý, qaptaldy shıirý, qaptal shıirý | боковое вращение (теннис)shıirý, qaptaldy shıirý, qaptal shıirýDene tárbıesi jáne sport ("Komentator sózdigi" boıynsha)–Дефинициясы1. Shıirý, qaptaldy shıirý, qaptal shıirý – bul dopty tik ostiń aınalasynda aınaldyrý. Dopty qaqqanda raket kese kóldeneń shıirip jiberedi. Dál osy kezde dop jerge paralel ne ońǵa, ne solǵa qaraı aınalady. Áýede de, jerge túsken soń da doptyń aınalýyna qaraı ushý baǵyty ózgeredi.
2. Etımologıasy: –
3. Ózbek: lateral aylanish
4. Túrik: yan döndürme
5. Aǵylshyn: lateral rotation
6. Nemis: seitliche Rotation
7. Bekitilgen nusqasy: aınaldyrý (2021), aınalys (kólik j/e qat. jol.) (2015), qaptal jel (2024)
8. Qoldaný salasy: Dene tárbıesi jáne sport
9. Zańnamadaǵy qoldanysy: Eýrazıalyq ekonomıkalyq komısıa Keńesiniń 2022 jylǵy 17 naýryzdaǵy № 31 sheshimi. ... juqa jipterdi shıyrý; arqannyń ıirimjibine shırata buraý ...
Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń 2020 jylǵy 2 sáýirdegi № 119 buıryǵy. ... negiz qımalary men úzikterin shıyrý jáne stanokty qosý ...
Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstriniń 2013 jylǵy 03 sáýirdegi № 115 Buıryǵy. ... shıyrý, baý órý, belbeý ...
10. Usynystar: "shıirý" sózi qazaq tiliniń ádebı normalaryna saı kelmeıdi, ári sózdik qorymyzda kezdespeıdi. Durys túri – "shıyrý", zańnama mátinderinde osy nusqasy qoldanylady. Saraptama qorytyndysy "búıirlik shıyrý" nemese "búıirlik aınaldyrý" termınderin bekitýge usynady.
| -1 |
