ҚОР ТОЛЫҚТЫРУ
#ОрысшаҚазақша
1.АБСЕНТЕИЗМАБСЕНТЕИЗМ
СаласыЭкономика
Этимологиясылат. absentia – «болмау»
Дефинициясы1) меншік иесінің болмауы: жер рента түрінде ақшалай кіріс алатын, бірақ жерді өңдеуге және өндірістік тұрғыдан пайдалануға қатыспайтын меншік иесінен ажыратылған жерді пайдалану формасы; 2) қызметкердің жұмыста болмауы, дәлелді себеппен жұмысқа шықпауы.
Рейтинг
2.АБСОЛЮТНОЕ ПРЕИМУЩЕСТВОАБСОЛЮТТІ АРТЫҚШЫЛЫҚ
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыбірдей тауар өндіретін және сататын бірмемлекеттің екінші мемлекетпен салыстырғанда табиғи ерекшеліктері мен өндіріс әлеуетінің арқасында тауарды өндірген кезде және айналымға шығарған кезде аз шығын жұмсауы.
Рейтинг
3.АБСОРБЦИЯАБСОРБЦИЯ
СаласыЭкономика
Этимологиясылат. absorptio — «сіңіру»
Дефинициясыбасқа елдерден белгілі бір мемлекетке тұрақты тұруға келген иммигранттардың, тұлғалардың сол елге, сол елдің экономикалық өміріне қабылдануы, енуі.
Рейтинг
4.АБСТРАКЦИЯАБСТРАКЦИЯ
СаласыЭкономика
Этимологиясылат. abstractio — «аудару»
Дефинициясынегізгі рөл атқармайтын және басты, айқындайтын өзара байланыстар мен тәуелділікті анықтау үшін анағұрлым нақты жағдайды алу мақсатында ескерілмеуі мүмкін экономикалық талдаудан кейбір экономикалық және экономикалық емес факторларды алып тастау арқылы экономикалық талдауды жеңілдету.
Рейтинг
5.АВУАРЫ / ASSETSАВУАРЛАР
СаласыЭкономика
Этимологиясыфр. avoir — «дәулет, мүлік, актив»
Дефинициясы1) төлем иелерінің міндеттері өтелетін, төлем төленетін әртүрлі активтер (ақша қаражаты, чектер, вексельдер, ақша аударымдары, аккредитивтер);
Рейтинг
6.АНТИДЕМПИНГОВОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕДЕМПИНГІГЕ ҚАРСЫ РЕТТЕУ
СаласыЭкономика
Этимологиясыағылш. dumping – «тастау»
Дефинициясыдемпингіге қарсы, яғни бәсекелесті ығыстыру және өтім нарығын жаулап алу мақсатында тауарларды сыртқы нарықта тастанды бағамен, өндіріс шығынынан төмен бағамен сатуға қарсы реттеу. Демпинг жоғары сапалы тауарды қамтамасыз ету кезінде өндірістің шығынын төмендетуге негізделген дұрыс бәсекелестікке қарама-қайшы болғандықтан, нарықтық экономикасы дамыған елдердің көпшілігінде демпингіге қарсы арнайы реттеу, заңнама бар немесе монополияға қарсы бағыты бар заңдарда тиісті шаралар қарастырылады.
Рейтинг
7.АНТИМОНОПОЛЬНОЕ РЕГУЛИРОВАНИЕМОНОПОЛИЯҒА ҚАРСЫ РЕТТЕУ
СаласыЭкономика
Этимологиясымонополия -грек. monos – «бір» + poleo –«сатылды»
Дефинициясыеркін бәсекелестікті басуға және бағаларды бақылауға мүмкіндік беретін билікпен байланысты монополиялардың жағымсыз жақтарын еңсеруге бағытталған нормативтік-құқықтық актілер жүйесі.
Рейтинг
8.АУТРАЙТ / AUTRIGHTАУТРАЙТ
СаласыЭкономика
Этимологиясыағылш. outright – қарапайым, тікелей
Дефинициясымәміле тараптары қатаң түрде белгілеген мерзімде форвард бағамы бойынша төлемдерді қарастыратын қарапайым шұғыл валюталық операция.
Рейтинг
9.АФФИЛИРОВАННЫЕ ЛИЦАҮЛЕСТЕС ТҰЛҒАЛАР
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыкомпанияның қызметіне тікелей әсер етуге қабілетті жеке тұлғалар (инвесторлар). Олар инсайдерлік ақпаратқа қол жеткізе алады және олардың кәсіпорын, фирма, компания қызметі туралы мәліметтері бар. Үлестес тұлғаларға меншік иелері, әкімшілік қызметкерлері, ірі кредиторлар, аудиторлар, сондай-ақ үлестес тұлғалардың туған-туыстары жатқызылады.
Рейтинг
10.Антимонопольное регулированиеМонополияға қарсы реттеу
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясытауар өндірушілердің арасында бәсекелестікті дамыту мақсатында өндірісті монополияландыруға қарсы бағытталған мемлекеттік шаралар жүйесі.
Рейтинг
11.Активы скрытыеЖасырын активтер
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыбухгалтерлік есеп және нақты нарықтық құн бойынша құнның арасындағы сәйкессіздік.
Рейтинг
12.Банки-корреспондентыКорреспондент банктер
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыкорреспонденттік шарт негізінде үшінші банктегі арнайы ашылған шоттар немесе корреспондент банктердің шоттары арқылы бір-біріне төлем және есеп айырысу бойынша тапсырмаларды орындайтын банктер.
Рейтинг
13.Биржа фондоваяҚор биржасы
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыбағалы қағаздарды сату-сатып алу бойынша ұйымдастырылған және тұрақты түрде қызмет ететін нарық. Қор биржасының негізгі қызметтері – бағалы қағаздарды сату және бағалы қағаздардың нарықтық құнын белгілеу арқылы уақытша бос ақша қаражатын жұмылдыру болып табылады.
Рейтинг
14.Бюджет консолидированныйШоғырландырылған бюджет
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясытиістіаумақтағы бюджетті жүйенің барлық деңгейіндегі бюджеттердің жинағы.
Рейтинг
15.Бюджета дефицитТапшылық бюджеті
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыбюджет шығынының кірістен асып кетуі.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
ДефинициясыҚазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес, Қазақстан Республикасының мемлекеттік билік органдарының, Қазақстан Республикасы субъектілерінің мемлекеттік билік органдарының және жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қарауына өтеусіз және қайтарымсыз тәртіппен келіп түсетін ақша қаражаты.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясымемлекеттің және жергілікті өзін-өзі басқарудың міндеттері мен қызметтерін қаржылық тұрғыдан қамтамасыз етуге бағытталған ақша қаражаты.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыбюджеттік ақшаны бюджеттік қаражатты алушылардың арасында бөлуді белгілейтін және Ресей Федерациясының бюджеттік классификаци­ясына сәйкес орын алатынбюджет тапшылығын қаржыландыру көзінен түскен түсімдер мен бюджеттің кірістері мен шығындарын тоқсан бойынша бөлу туралы құжат.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыбасқа бюджетке қаржылық жыл шегінде алты айға дейінгі мерзімге қайтарым, өтеусіз немесе өтеу негізінде берілетін бюджет қаражаты.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыэкономикалық қарым-қатынастарға және заң нормаларына негізделген елдегі барлық бюджет түрлерінің жиынтығы.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыбюджеттік жүйені құру кезінде негізге алынатын қағидаттар жиынтығы.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыбюджет жазылған тізімде бюджеттік қаражатты алушыға немесе бюджеттік қаражатты басқарушыға беруге көзделген бюджеттік қаражат.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыбасқа шетелдік валюталарға еркін және шексіз айырбасталатын ва­люта.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясысыртқы экономикалық қызметті жүзеге асыру кезінде туындайтын шетелдік валютадағы ақша талаптары мен міндеттемелері бойынша төлемдерді ұйымдастыру және реттеу жүйесі. Есеп айырысу қолма-қол және кредит түрінде, яғни төлемді бөліп төлеу түрінде болуы мүмкін. Қолма-қол есеп айырысу деген – тауардың ақысын мерзімінен бұрын немесе тауар не тауар ілеспе құжаттар алушының басқаруына берілген сәтте толық төлеу. Кредит немесе төлемді бөліп төлеу арқылы есеп айырысудың екі түрі бар: импорттаушының экспорттаушыға аванс түрінде беретін коммерциялық кредиті (экспорттаушының импорттаушыға берген кредиті).
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыкейбір қоғамдық қажеттіліктерді қаржыландыру үшін тартылатын және ұйымдастырылған дербес қорлар негізінде кешенді түрде пайдаланылатын қаржы ресурстарын қайта бөлудің және пайдаланудың ерекше формасы.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясыcomplementarygoods
Дефинициясыпайдалану барысында бір-бірін толықтырып тұратын игіліктер.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясыsubstitutegoods
Дефинициясытұтынушыға залал келмейтіндей басқа игілікке алмастыруға болатын игілік.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясыexternalities
Дефинициясыбелгілі бір кезең ішінде баға түрінде көрініс таппаған нарықтық мәмілелердің шығындары немесе пайдасы.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыүкіметтің бағалы қағазын тіркеу кезінде немесе осы қағаз түрінде қамтамасыз етуге қарсы кредит берген кезде негізгі банктің алатын пайыздық мөлшерлемесі.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыкепілгерге басқа тұлғаның кредиторы алдында оның міндеттерінің толық немесе жартылай орындалғаны үшін жауап беру міндеттемесі жүктелетін шарт. Сондай-ақ кепілдік шарты болашақта туындайтын міндеттемелерді де қамтамасыз ету үшін жасалуы мүмкін. Кепілдік шарты жазбаша формада жасалуы тиіс. Жазбаша форманы сақтамау кепілдік шартының жарамсыздығына әкеп соғады. Егер заңда немесе кепілдік шартында кепілгердің жәрдем қаражат жауапкершілігі көзделмесе, борышкер кепілдік шартында қамтамасыз етілген міндеттемелерді орындамаған немесе тиісті түрде орындамаған жағдайда кепілгер мен борышкер кредитордың алдында бірге жауап береді.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
ДефинициясыҚазақстан Республикасы Үкіметінің шетелдік мемлекеттер немесе халықаралық ұйымдар алдындағы шетелдік валютада көрініс тапқан қарыз міндеттемелері.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыкредиторларыдң алдында өз міндеттерін орындамайтын немесе жақын арада орындай алмайтын кәсіпорын
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясылат. dotatіo — «сый, сияпат, жәрдем көрсету»
Дефинициясыкірісінен шығысы асып түсетін кәсіпорындарға және кейбір аймақтарға мемлекет тарапынан берілетін жәрдем ақша.Кәсіпорындарға дотация беру, біржағынан, оларды банкротқа ұшыраудан құтқарады, екінші жағынан, кейбір тұтыну тауарлары мен ақылы қызметтің бағасын көтеруге жол бермейді, өйткені бағаның бір бөлігі дотация есебінен бюджет қаражатынан өтеледі. Алайда дотация мемлекеттік бюджетке ауыр жүк болып, оның тапшылығын туындатады, бұл өз кезегінде кейде қосымша ақша эмиссиясын жасауға, одан барып инфляцияның өсуіне әкелуі мүмкін. Дотация экономикасында мемлекеттік-әкімшілік басқару тәсілі басым елдерде кеңінен қолданылады
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясымемлекеттік билік органдарының немесе жергілікті өзін-өзі басқару органдарының тиісті бюджеттердің қаражаты есебінен адам басына шаққанда көрсетілетін мемлекеттік немесе муниципалды қызметтердің ақша түріндегі ең төменгі рұқсат етілген құны.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыжер телімдері, жер қойнауы, басқа да нысандар және жерге байланысты нәрселер, яғни көшіру олардың арналымына сәйкес келмейтін нысандар, оның ішінде ағаштар, көп жылдық өсімдіктер, ғимараттар, құрылыстар. Сондай-ақ жылжымайтын мүліктерге мемлекеттік тіркеуге жататын әуе және теңіз кемелері, ішкі жүзу кемелері, ғарыштық нысандар. Жылжымайтын мүлікке заң бойынша басқа да мүліктер жатқызылуы мүмкін.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясымемлекеттік бюджетке қарыз қаражатының бір бөлігін тарту мақсатында мемлекет айналысқа шығаратын бағалы қағаздар. Корпоративтік бағалы қағазбен салыстырғанда, мемлекеттің бағалы қағаздарынан түсетін кірістің жеңілдік салығы бар.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыкепілге қойылған облигациялар (жеке активтермен қамтамасыз етіледі),кепілге қойылмағаноблигациялар (корпорацияға қоятын мүліктік талап-тілегі жоқ тікелей қарыз міндеттемелері), фирманың басқа бағалы қағаздарын кепілге қоятын облигациялар (компанияның акцияларымен немесе қарыз міндеттемелерімен қамтамасыз етіледі), айырбасталатын облигациялар (инвесторға белгілі бір кезеңде белгілі бір бағамен сол компанияның қарапайым акциясын сатып алуға құқық беретін),кірісоблигациялары (кіріс кірген кезде ғана пайыз береді).
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыжол, көпір, су өткізу жүйесі және т.б. қоғамдық пайдалану нысандарын салу немесе жөндеу үшін қаражат жұмылдыру мақсатында өндіріледі. Мынадай түрлерге бөлінеді: жалпы міндеттеме облигациялары (эмитенттің ұқыптылығымен бекітіледі), жобадан түскен кіріс облигациялары (қаржыландыру үшін жасалатын жобалардан түскен кіріс есебінен өтеледі).
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыопционы бар з аем, белгілі бір шекте кредиторға өтеуді таңдау құқығын берілетін заем немесе қарыз міндеттемесінің формасы.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясылат. offero — «ұсынамын»
Дефинициясыофертамен сөйлейтін тұлға.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыкредитор (трассант) жазып береді және қол қояды. Онда борышкерге (трассатқа) белгіленген мерзімде үшінші тұлғаға (ремитентке) вексельмен белгіленген соманы төлеу туралы бұйрық болады.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыкәсіпкерлік қызметті іске асыру үшін қолданылатын мүліктік кешен. Жалпы кәсіпорын мүліктік кешен ретінде жылжымалы мүлікке жатады. Мүліктік кешен ретінде кәсіпорынның құрамына оның қызметіне арналған мүліктің барлық түрі кіреді, оның ішінде, ғимараттың, құрылыстың жер телімдері, жабдық, мүккәмал, шикізат, өнім, құқықтар, талаптар, борыштар, сондай-ақ белгілеу құқықтары, кәсіпорынды дербестендіретін өнімдер, жұмыстар мен қызметтер (фирмалық атау, тауар белгілері, қызмет көрсету белгілері) және заңда немесе шартта өзгеше көзделмесе, басқа да айрықша құқықтар.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясысубординацияны сақтай отырып, төменде тұрған бюджетті бекітуге арналған кірістер. Бекітілген және реттеуші кірістің тізімі арнайы салық заңнамасында және кодекстерде бекітіледі.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясымемлекеттік тіркеу органында тіркелген және бағалы қағазбен куәландырылған құқықтар көлемін белгілеуге жеткілікті мәліметтерден тұратын жазбаша құжат.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясышығын қолма-қол ақша немесе банктердегі шоттар (халық, кәсіпорын және мемлекет) түрінде қолда шоғырланған, жиналған ақша қаражатынан төмен болуына байланысты ақша қаражатын жинайтын заңды және жеке тұлғалар.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыбанкке енгізілген және салым сомасының белгіленген мерзімі аяқталғаннан кейін салымшының (сертификатты ұстаушының) сертификат берген банктің немесе ол банктің кез келген филиалы берген пайыз сертификатында көрсетілген салымның сомасын куәландыратын бағалы қағаз. Депозиттер талап еткенге дейінгі (сертификатты көрсеткен кезде белгілі бір соманы алуға құқық береді) және шұғыл (салымды алған мерзім және тиесілі пайыз мөлшері көрсетіледі) деп бөлінеді.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясысалынған ресурстан алынған пайда мөлшері. Негізгі міндеті – қаржы сыйымдылығын төмендету және қоғамдық өндірісте қаржы қайтарымын арттыру болып табылады. Бұл ретте қаржы ресур­сын көтеретін маңызды резерв – құны қоғамдық өнімге тең болатын қаржы ресурстарының жақсартылған ұдайы өндірістің құрылымы екендігін есте сақтау қажет.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясылат. futurum – «болашақ»
Дефинициясыуағдаласылған сұрыптағы тауарды белгілі бір мөлшерде келісілген бағамен көрсетілген кезең бойына жеткізу жөніндегі келісімшарт.Фьючерстік шарт бойынша міндеттемелер барлық жағдайда дерлік нақты тауарды жеткізу жолымен емес, төлеу немесе бағадағы айырманы алу жолымен орындалады
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыинвесторлар туралы ақпарат бағалы қағаздардың иегерлері тізілімінің фирмасында эмитентке қолжетімді болып тұратын бағалы қағаздар.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясықұқықтарды ауыстыру және олар растаған құқықтарды жүзеге асыру инвестордың есімін міндетті түрде сәйкестендіруді талап етпейтін бағалы қағаздар.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясы– бағалы қағаздарға деген меншік құқығының ауысуына әсер ететін азаматтық-құқықтық мәмілелер жасасу.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыинвестор тиісті түрде рәсімделген бағалы қағаз сертификатын ұсыну негізінде белгіленетін немесе депо есебі бойынша мұндай сертификат пен жазба сақтауға берілетін бағалы қағазды шығару формасы.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясы
Дефинициясыбанкнот шығаруды іске асыратын және кредиттік жүйенің орталығы болып табылатын б анктер. Олар ерекше орынға ие және негізінен, олар мемлекеттік мекемелер болып табылады.
Рейтинг
СаласыЭкономика
Этимологиясылат. emittens (emittentis) «жолдайтын, шығару»
Дефинициясыбағалы қағаздар шығара алатын заңды тұлғалар. Қаржы нарығының көмегімен жинақтаушылардың ақша жинақтары өндірісті дамыту, мемлекеттік және өңірлік мақсатты бағдарламаларды жүзеге асыру және басқа да қажетті шығындарды инвестициялау үшін жұмсалады. Объективті алғышарт – қаржы ресурстарының көзі бар шаруашылық субъектілерінің қаржы ресурстарына деген қажеттіліктерінің сәйкес келмеуі.
Рейтинг
Nurlan Berdigul, Айгул Досмаилова, Анар Сағынтаева және 2
  • Айгул Досмаилова 1 апта бұрын

    Жасырын активтер, қор биржасы, шоғарландырылған бюджет, тапшылық бюджеті, үлестес тұлғалар т.б. терминдер қатары нормативтік талаптарға сәйкес келетін терминологиялық жасалымдар. Осы ретте, техника ғылымдарының салаларында өте жиі кездесетін терминдердің бірі - Толығырақ ...абсорбция. Бұл термин лат. absorptio яғни absorbere - сіңіру дегеннен туындаған. Жалпы ұғым мағынасы - сіңіру үдерісі. Сондықтан да уәжділігі түсініксін абсорбциядан, неге сіңіру деп алмасқа???

  • бакытгул искакова 4 күн бұрын

    өте дұрыс! Шама жеткенше баламасыз терминдерден қашу керек.

Барлық қатысушылар